НЭР ТӨР

НЭР ТӨР "ЭХ ОРОНДОО ЭЗЭН НЬ БАЙЯ" Хязгаарлагдмал хувьцаат компани

СУРГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨР БОЛОН СУРГАЛТ СУРАЛЦАХУЙН ШИНЭЛЭГ АРГА ЗҮЙН ЧАДАВХИЙГ БЭХЖҮҮЛЭХ СУРГАЛТERASMUS+ RETEACH буюу "Монгол ...
16/06/2026

СУРГАЛТЫН ХӨТӨЛБӨР БОЛОН СУРГАЛТ СУРАЛЦАХУЙН ШИНЭЛЭГ АРГА ЗҮЙН ЧАДАВХИЙГ БЭХЖҮҮЛЭХ СУРГАЛТ
ERASMUS+ RETEACH буюу "Монгол Улсын багш бэлтгэх боловсролын хөтөлбөрийг ногоон болон дижитал шилжилтэд нийцүүлэн шинэчлэх" төслийн хүрээнд “Сургалтын хөтөлбөр болон сургалт, суралцахуйн шинэлэг арга зүйн чадавхыг бэхжүүлэх” сургалт 6 дугаар сарын 2-6 өдрүүдэд Улаанбаатар хотод МУБИС-д зохион байгуулагдаж байна. "Монгол Улсын багш бэлтгэх боловсролын хөтөлбөрийг ногоон болон дижитал шилжилтэд нийцүүлэн шинэчлэх" төслийн ерөнхий зохицуулагчаар Отгонтэнгэр Их Сургууль ажиллаж байгаа бөгөөд Боловсролын яам, Боловсролын ерөнхий газар, Боловсролын судалгааны үндэсний хүрээлэн, Румын улсын Брасов дахь Трансилваний Их Сургууль, Италийн Палермогийн их сургууль, Итали улсын Боловсролын хамтын ажиллагааны байгууллага CESIE, Монгол Улсын Боловсролын Их Сургууль, МУИС-ийн Зүүн Бүсийн Сургууль, Хангай Дээд Сургууль, Дархан Дээд Сургууль төслийг хамтран хэрэгжүүлж байна.

Энэ удаагийн сургалтын үндсэн хүлээн авагч сургуулиар МУБИС ажиллаж байна.

Төслийн үр дүнд Европын багшийн боловсролын бодлого, сургалтын шинэ аргачлалаас суралцаж, багшийн мэргэжлийн тасралтгүй хөгжлийн шилдэг туршлагыг Монгол Улсад нутагшуулах юм. Төслийн хүрээнд чадавх бэхжүүлэх сургалтууд цувралаар зохион байгуулагдаж байгаа бөгөөд өмнө нь Итали улсын Палермо хотод хоёр удаа зохион байгуулагдсан сургалтууд ногоон болон дижитал шилжилтэд чиглэсэн багш боловсролын бодлого, Европын холбооны сайн туршлагыг судлах, бодит практикт хэрхэн нэвтрүүлэхэд чиглэсэн кейс практикт чиглэсэн байна.

МУБИС дээр зохион байгуулагдаж байгаа энэ удаагийн сургалт нь төслийн хүрээнд сайжруулан шинэчилж байгаа багш бэлтгэх хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэх, туршихад бэлтгэх сургалтын арга зүйд чиглэж байгаагаараа онцлог байна. Сургалтад танхим болон цахимаар шинэчилсэн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлэх багш нар болон төслийн хамтрагч 80 гаруй оролцогчид оролцож байна.

Сургалтын нээлтэд МУБИС-ийн Ректор, профессор Ж.Батбаатар, Отгонтэнгэр их сургуулийн Ректор, доктор Н.Энхзаяа, Европын холбооны Монгол дахь төлөөлөгчийн газрын элчин сайд Ина Марчюлёните нар уригдан оролцлоо.

Мөн Европын холбооны сургагч багшаар:

- Румыны Брасов дахь Трансилваний Их Сургуулийн Профессор Daniela Popa, Профессор Codruta Jaliu

- Италийн Палермогийн их сургуулийн профессор Elena Mignosi, профессор Antonella D’Amico, Eliana Danzi

- Боловсролын хамтын ажиллагааны байгууллага CESIE-ийн Federico Mallei, Rita Quisillo нар таван өдрийн турш монголын багш нарт хичээл зааж сургалтыг удирдах юм.

Уулзалт, сургалтын үр дүнд:

● Чадамжид суурилсан хөтөлбөрийн дизайн зарчмыг ашиглан багш боловсролын хөтөлбөрийг “Багшийн ногоон болон дижитал чадамжийн хүрээ”-тэй нийцүүлэн шинэчлэх

● GreenComp болон DigComp хүрээг хөтөлбөрийн суралцахуйн үр дүн, хичээлийн бүтцэд нэгтгэх

● Оюутан төвтэй, дижиталаар дэмжигдсэн, тогтвортой хөгжилд чиглэсэн заах, суралцах үйл ажиллагаа боловсруулах

● Шинэчилсэн хөтөлбөрт зориулан чадамжид суурилсан үнэлгээний арга, чанарын баталгаажуулалтын хяналтын шалгуур үзүүлэлт боловсруулах

● Шинэчилсэн багш боловсролын хөтөлбөрийн дадлага ба менторшипийн бүрэлдэхүүн хэгсийг бэхжүүлэх зэрэг ур чадварт суралцах юм.

МУБИС НЭЭЛТТЭЙ СОНГОН ШАЛГАРУУЛАЛТ ЗАРЛАЛААМонгол Улсын Боловсролын Их Сургуулиас багшийн сонгон шалгаруулалт зарлалаа. ...
16/06/2026

МУБИС НЭЭЛТТЭЙ СОНГОН ШАЛГАРУУЛАЛТ ЗАРЛАЛАА
Монгол Улсын Боловсролын Их Сургуулиас багшийн сонгон шалгаруулалт зарлалаа. Монгол Улсын төрийн өмчийн болон гадаадын хүлээн зөвшөөрөгдсөн их сургууль төгссөн, магистр болон түүнээс дээш зэрэгтэй. Мөн их сургуульд ажиллаж байсан туршлагатай бол давуу тал болно.

Үүнээс гадна судалгааны арга зүй эзэмшсэн, гадаад хэл (англи бусад) болон боловсрол судлалын мэдлэгтэй, мэдээлэл харилцааны технологийн хэрэглээний чадвартай, багаар ажиллах чадвартай, суралцагчтай харилцах эв дүйтэй, бүтээлч сэтгэлгээтэй, тогтвор суурьшилтай ажиллах боломжтой, багш мэргэжлийн болон харилцааны ёс зүйг баримталдаг, ажилд хариуцлагатай, ачаалал даах чадвартай байхыг дурджээ.

16/06/2026

ШУУРХАЙ
Өглөө үүрээр Энхтайваны гүүрнээс 6889 УКА дугаартай автомашин үсэрч, гүүрний нэг талын хашлагыг мөргөж өндрөөс унасан зам тээврийн осол гарчээ. Жолоочийн биеийн байдал хүнд байна.

АЙМАГ, СУМДЫН БАЯР НААДМЫН ТОВҮндэсний их баяр наадам хаяанд ирж, монгол түмэн дэнж хотойтол наадах цаг ойртсоор байна. ...
16/06/2026

АЙМАГ, СУМДЫН БАЯР НААДМЫН ТОВ
Үндэсний их баяр наадам хаяанд ирж, монгол түмэн дэнж хотойтол наадах цаг ойртсоор байна. Өнгөрсөн жил түүхт 100 жилийн тэгш ой нь тохиосон нэг аймаг, 27 сумын нутагт наадамчин олон хөл хөдөлгөөн ихтэй, өргөн дэлгэр баярласан билээ. Тэгвэл энэ жилийн хувьд тэгш ой нь тохиож буй аймаг, сумдын тоо харьцангуй цөөн байна. Ингээд баяр наадмынхаа товыг албан ёсоор зарлаад байгаа аймаг, сумдын мэдээллийг нэгтгэн хүргэж байна.

СЭЛЭНГЭ АЙМАГ
Зургадугаар сарын 26, 27-ны өдөр: Алтанбулаг
Долдугаар сарын 2, 3-ны өдөр: Зүүнбүрэн
Долдугаар сарын 3-ны өдөр: Шаамар
Долдугаар сарын 3, 4-ний өдөр: Баянгол, Мандал, Сайхан, Түшиг
Долдугаар сарын 4, 5-ны өдөр: Жавхлант, Хушаат
Долдугаар сарын 5, 6-ны өдөр: Орхонтуул, Сант
Долдугаар сарын 6, 7-ны өдөр Баруунбүрэн, Ерөө, Орхон, Хүдэр, Цагааннуур
Долдугаар сарын 8, 9-ны өдөр: Сэлэнгэ аймгийн баяр наадам

ӨМНӨГОВЬ АЙМАГ
Долдугаар сарын 2, 3-ны өдөр; Сумдын наадам
Долдугаар сарын 8, 9-ны өдөр: Өмнөговь аймгийн 95 жилийн баяр наадам
Долдугаар сарын 24, 25-ны өдөр: Цогтцэций сумын наадам, Тавантолгой ХК-ийн 60 жил

ХЭНТИЙ АЙМАГ
Долдугаар сарын 5, 6-ны өдөр: Сумдын наадам
Долдугаар сарын 8, 9-ны өдөр: Хэнтий аймгийн баяр наадам

СҮХБААТАР АЙМАГ
Долдугаар сарын 8, 9-ны өдөр: Сумдын наадам
Долдугаар сарын 24-26-ны өдөр: Сүхбаатар аймгийн баяр наадам

ҮНДЭСНИЙ ИХ БАЯР НААДАМ БА "МӨНХӨД ОРШИХ МОНГОЛ"Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны ээлжит хурал, баяр наа...
16/06/2026

ҮНДЭСНИЙ ИХ БАЯР НААДАМ БА "МӨНХӨД ОРШИХ МОНГОЛ"
Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны ээлжит хурал, баяр наадмын бэлтгэл ажил, зохион байгуулалтын явцын талаар мэдээлэл солилцлоо. Хуралдаанаар Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны дарга, Шадар сайд Н.Номтойбаяр баяр наадмын зохион байгуулалт, дэд бүтэц, тохижилтын ажлыг нэгдсэн төлөвлөгөөний дагуу хэрэгжүүлж, гадаад, дотоодын зочдыг хүлээн авах бэлтгэлийг сайтар хангах, салбар хороод уялдаагаа хангаж ажиллахыг үүрэг болгожээ.

Тулгар төрийн 2235 жил, Их Монгол Улсын 820 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 115 жил, Ардын хувьсгалын 105 жил, Ардчилсан хувьсгалын 36 жилийн ойг тохиолдуулан зохион байгуулах Үндэсний их баяр наадмын нээлт, хаалт, хүндэтгэлийн тоглолт болон соёл урлагийн тоглолтын бэлтгэл ажил төлөвлөгөөний дагуу үргэлжилж байгааг салбар хороодоос мэдэгдэв.

Энэ жилийн Үндэсний их баяр наадам “Мөнхөд орших Монгол” нэрийн дор болох бөгөөд нээлт, хаалт, хүндэтгэлийн тоглолтын уран бүтээл, тайзны найруулгын бэлтгэл эхэлснийг Соёл урлагийн салбар хороо мэдээллээ. Түүнчлэн үндэсний бөх, сурын харваа, шагайн харваа, хурдан морины уралдааны салбар хороод бэлтгэл ажлаа үе шаттай хэрэгжүүлж, зохион байгуулалтыг ханган ажиллаж байна.

2026 оны Үндэсний их баяр наадам нь түүх, соёл, үндэсний өв уламжлалыг сурталчлахын зэрэгцээ Дэлхийн адууны өдрийн хүрээнд монгол адууны өв соёл, үнэт зүйлсийг олон улсад таниулах онцлогтой болох юм.

ТРАМП: ФРАНЦЫН ДАРСАНД 100 ХУВИЙН ТАТВАР НОГДУУЛНАХэрэв Францын эрх баригчид Америкийн технологийн компаниудад ногдуулса...
16/06/2026

ТРАМП: ФРАНЦЫН ДАРСАНД 100 ХУВИЙН ТАТВАР НОГДУУЛНА
Хэрэв Францын эрх баригчид Америкийн технологийн компаниудад ногдуулсан цахим үйлчилгээний татвараа цуцлахгүй бол Францын дарс, оргилуун дарсанд 100 хувийн гаалийн татвар ногдуулна гэж АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп мэдэгдээд, худалдааны шинэ дайн эхлэх эрсдэлтэй байгааг анхааруулжээ.

"Би түүнээс (Францын Ерөнхийлөгч Эммануэл Макрон) Америкийн компаниудаас татвар авахгүй байхыг хүссэн. Хэрэв тэд татвар авсаар байвал Францаас орж ирж буй бүх төрлийн оргилуун дарс, дарсанд 100 хувийн татвар ногдуулахаас өөр сонголт надад үлдэхгүй" хэмээн тэрбээр "New York Post" сонинд ярилцлага өгөхдөө хэлсэн байна.

Трамп энэхүү анхааруулгыг Э.Макронд өгч, технологийн компаниудаас авдаг 3 хувийн татвараа цуцлахыг шаарджээ. Францын эрх баригчид уг татварыг 2019 оноос ногдуулж эхэлсэн бөгөөд "Alphabet", "Amazon", "Apple" зэрэг АНУ-ын технологийн томоохон компаниудын Франц дахь орлогоос авч байгаа ажээ.

"ДОЛООГИЙН БҮЛЭГ"-ИЙН ДЭЭД ХЭМЖЭЭНИЙ УУЛЗАЛТ  ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА"Долоогийн бүлэг"-ийн /G7/ орнуудын удирдагчдын гурван өдөр...
16/06/2026

"ДОЛООГИЙН БҮЛЭГ"-ИЙН ДЭЭД ХЭМЖЭЭНИЙ УУЛЗАЛТ ҮРГЭЛЖИЛЖ БАЙНА
"Долоогийн бүлэг"-ийн /G7/ орнуудын удирдагчдын гурван өдөр үргэлжлэх дээд хэмжээний уулзалт даваа гарагт Францад эхэлсэн. АНУ, Ираны хооронд урьдчилсан байдлаар байгуулаад буй дайныг зогсоох хэлэлцээр нь Ойрх Дорнодын хурцадмал байдлыг намжааж, бүс нутгийг хамарсан өргөн хүрээтэй мөргөлдөөн гарахаас сэргийлэхэд түлхэц болж чадах эсэх талаар удирдагчид үнэлэлт дүгнэлт өгөх тул уг асуудал уулзалтын эхний хэлэлцүүлгүүдийн гол сэдэв байх юм.

Байлдааны ажиллагааг зогсоох зорилго бүхий энэхүү хэлэлцээрийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Доналд Трампын 80 насны төрсөн өдөр буюу өнгөрсөн ням гарагт зарласан бөгөөд баасан гарагт албан ёсоор гарын үсэг зурж баталгаажуулах төлөвтэй байна. Энэ удаагийн дээд хэмжээний уулзалтыг даргалж буй Францын Ерөнхийлөгч Эммануэл Макроны мэдэгдсэнээр, удирдагчид Ормузын хоолойг урт хугацаанд дахин нээх асуудлыг хэлэлцэх ажээ.

Францын нуурын эргийн Эвиан-ле-Бен хотноо болж буй уг дээд хэмжээний уулзалт нь АНУ болон тус улсын Европын холбоотнуудын хооронд санал зөрөлдөөн байсаар байгаа энэн үед Ойрх Дорнод, Украин дахь хурцадмал байдал, түүнчлэн эдийн засгийн аюулгүй байдлын асуудлаар "Долоогийн бүлэг"-ийн орнууд нэгдмэл байр суурьтай байж чадах эсэхийг харуулах сорилт болно.

Санал зөрөлдөөнөө онцлон харуулахгүйн тулд улс орнуудын удирдагчид дээд хэмжээний уулзалтын төгсгөлд уламжлал ёсоор гаргадаг хамтарсан мэдэгдлийг гаргахгүй байх магадлалтай байна. Үүний оронд тэд чухал ашигт малтмалын нийлүүлэлтийн сүлжээ болон дэлхийн эдийн засгийн тэнцвэргүй байдал зэрэг санал нэгдэхэд илүү дөхөм байж болохуйц асуудлуудаар тус тусдаа мэдэгдэл гаргахаар боловсруулж байна. Мөн Японы Ерөнхий сайд Такаичи Санаэ өнгөрсөн 10 дугаар сард үүрэгт ажилдаа орсноосоо хойш "Долоогийн бүлэг"-ийн дээд хэмжээний уулзалтад анх удаагаа оролцож байна.

ИРЭХ САРААС 18 НАС ХҮРЭЭГҮЙ ХҮҮХЭД СКҮТЕР, МОПЕД, СУРРОН УНАХГҮЙУИХ-аас Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд н...
16/06/2026

ИРЭХ САРААС 18 НАС ХҮРЭЭГҮЙ ХҮҮХЭД СКҮТЕР, МОПЕД, СУРРОН УНАХГҮЙ
УИХ-аас Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж суррон, скүтэр, мопедын хэрэглээг зохицуулсан. Уг хуулийн төсөл 2026 оны зургаадугаар 12-ны өдөр эцэслэн батлагдаж, 2026 оны долоодугаар сарын 1-ний өдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлнэ.

Тодруулбал, 2026 оны долоодугаар сарын 1-нээс улс, нийслэлийн хэмжээнд 18 нас хүрээгүй хүүхэд скүтер, мопед, суррон унахыг хуулиар хориглолоо. Насанд хүрээгүй хүүхэд мопед (скүтер болон түүнтэй адилтгах үзүүлэлт бүхий тээврийн хэрэгсэл) унавал эцэг, эх асран хамгаалагч болон тухайн тээврийн хэрэгслийг хариуцагч аж ахуйн нэгжид хариуцлага тооцох юм. Мопед (скүтер болон түүнтэй адилтгах үзүүлэлт бүхий тээврийн хэрэгсэл)-тэй холбоотой өмнө нь нийслэлд хэрэгжиж байсан зохицуулалтуудыг хүргэж байна.

Нийслэлийн Засаг даргын 2026 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн “Зөвшөөрөл олгох тухай” А/552 дугаар захирамжаар мопед (скүтер болон түүнтэй адилтгах үзүүлэлт бүхий тээврийн хэрэгсэл)-ыг түрээслүүлэгч байгууллагуудад Зөвшөөрлийн тухай хуулийн дагуу эрх олгож, нийслэлийн нутаг дэвсгэр дэх нийтийн эзэмшлийн гудамж, талбайг ашиглуулах гэрээ байгуулж, үйл ажиллагааг албан ёсоор эхлүүлсэн.

Скүтер болон мопедын түрээсийн үйлчилгээ үзүүлэх зөвшөөрлийг “Тапатрип эжэнси” ХХК, “Эко технологи” ХХК, “Хурд хүч” ХХК, “Жэт шаринг” ХХК, “Юү гөү” ХХК, “Безен номт” ХХК гэсэн зургаан компанид тодорхой шаардлагын хүрээнд олгож дараах зохицуулалтыг хэрэгжүүлсэн. Үүнд:

Мопед, скүтер болон түүнтэй адилтгах үзүүлэлт бүхий тээврийн хэрэгслийг бүртгэлжүүлсэн.

Зорчих зам, эгнээ, зогсоолын талбайг нэмэгдүүлж, тусгаарлах, тэмдэг, тэмдэглэл хийх шаардлагатай газруудад хөдөлгөөнийг хориглох тэмдэг байршуулсан.

Аюулгүй байдлыг хангах, гарч болзошгүй осол, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлж, зөрчилд хариуцлагын системийг хэрэгжүүлсэн.
Хурдны хязгаарыг 20 км/ц-аас хэтрэхгүй байхаар тохируулсан.

Насанд хүрсэн хүн жолоодох, Е-Mongolia системээр нэвтэрсний үндсэн дээр түрээслэх боломжийг бүрдүүлсэн.

Үүний дараа Авлигатай тэмцэх газрын “Шийдвэр хянасан тухай” албан бичгээр дээрх зөвшөөрөл олгосон захирамж, зохицуулалтуудыг хүчингүй болгох тухай санал ирүүлсэнтэй холбогдуулан Нийслэлийн Засаг даргын 2026 оны 06 дугаар сарын 02-ны өдрийн А/820 дугаар захирамжаар “Мопед (скүтер болон түүнтэй адилтгах үзүүлэлт бүхий тээврийн хэрэгсэл)-ыг нийслэлийн гудамж, замын хөдөлгөөнд хязгаарлалттайгаар оролцуулах тухай” А/387 дугаар захирамж, дээрх 2026 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн “Зөвшөөрөл олгох тухай” А/552 дугаар захирамжуудыг хүчингүй болгоод байна.

15/06/2026

С.ГАНБААТАР: УИХ-ЫН ТАНХИМД ХУЛГАЙ Л ЯВЖ БАЙНА
Сайд нар Рио Тинто -гоос гал тогооны өрөөндөө юм авсан байх магадлалтай. Улсын Их Хурлын танхимд хулгай л явж байна.

ГАЗРЫН ХОВОР ЭЛЕМЕНТ ЭНЭ ЦАГИЙН СТРАТЕГИДэлхий нийт эрчим хүчний шилжилт, цахилгаан автомашин, хиймэл оюун ухаан, батлан...
15/06/2026

ГАЗРЫН ХОВОР ЭЛЕМЕНТ ЭНЭ ЦАГИЙН СТРАТЕГИ

Дэлхий нийт эрчим хүчний шилжилт, цахилгаан автомашин, хиймэл оюун ухаан, батлан хамгаалах болон сансрын технологийн шинэ эринд шилжиж байна. Энэ өөрчлөлтийн цөмд газрын ховор элементүүд оршиж байна.

Физикч хүний хувьд газрын ховор элементүүдийг зүгээр нэг уул уурхайн түүхий эд гэж харах боломжгүй. Эдгээр нь өндөр технологийн үйлдвэрлэлийн үндсэн материал бөгөөд улс орнуудын эдийн засаг, үндэсний аюулгүй байдал, геополитикийн өрсөлдөөний чухал хүчин зүйл болжээ.

Газрын ховор элементүүд нь үелэх системийн лантаноидын бүлгийн 15 элементээс бүрдэх бөгөөд скандий, иттри зэрэг ижил төстэй шинж чанартай элементүүдийг мөн энэ бүлэгт хамруулан авч үздэг. Эдгээр элементүүд дэлхийн царцдаст харьцангуй элбэг тархсан боловч өндөр агууламжтай төвлөрсөн орд ховор учраас олборлох, баяжуулах, цэвэршүүлэх технологи нь өндөр мэдлэг, асар их хөрөнгө оруулалт шаарддаг.

Иймээс газрын ховор элементийн асуудал нь зөвхөн уул уурхайн салбарын асуудал биш юм. Харин шинжлэх ухаан, технологи, эдийн засаг, байгаль орчин, олон улсын харилцаа, үндэсний аюулгүй байдлыг хамарсан цогц асуудал билээ.

Бид зөвхөн орд нээж олборлох тухай бус, нөөц, хайгуул, олборлолт, боловсруулалт, өндөр технологийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, дахин боловсруулалт, эргэлтийн эдийн засгийн боломж, байгаль орчны хамгаалал, зах зээл, геополитик, нийлүүлэлтийн сүлжээний аюулгүй байдлыг бүхэлд нь авч үзэх шаардлагатай.

Өнөөдөр дэлхийн тэргүүлэх үйлдвэрлэгчид болох Хятад, Австрали, Бразил зэрэг орнууд газрын ховор элементийг ердийн ашигт малтмал гэж үзэхээ больжээ. Харин үндэсний хөгжлийн стратегийн салбар гэж тодорхойлж, шинжлэх ухаан, технологи, үйлдвэрлэлийн цогц бодлогоор хөгжүүлж байна.

Монгол Улс ч мөн дэлхийн туршлагаас суралцаж, шинжлэх ухаанд суурилсан бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай байна.

Нөгөө талаар байгаль орчны асуудлыг үл тоомсорлож болохгүй. Харин эсрэгээрээ байгаль орчны шаардлагыг хангах хамгийн сүүлийн үеийн технологи, үйлдвэрлэлийн шийдлүүдийг нэвтрүүлж, болзошгүй эрсдэлийг урьдчилан тооцоолж, сөрөг нөлөөллийг бууруулах нь хөгжлийн салшгүй хэсэг байх ёстой.

Шинжлэх ухаан хөгжсөн өнөө үед байгаль орчин, эдийн засаг хоёр заавал зөрчилдөнө гэсэн ойлголт хоцрогджээ. Өндөр технологи, хатуу стандарт, хариуцлагатай засаглалын үндсэн дээр байгаль орчноо хамгаалангаа стратегийн ашигт малтмалаа эдийн засгийн эргэлтэд оруулах бүрэн боломжтой.

Мөн олон нийтийн дунд газрын ховор элементүүдийг цацраг идэвхтэй гэсэн буруу ойлголт түгээмэл байдаг. Үүнийг шинжлэх ухааны үүднээс зөв тайлбарлах шаардлагатай.

Газрын ховор элементүүдийн дийлэнх нь тогтвортой изотоптой бөгөөд өөрсдөө цацраг идэвхтэй элементүүд биш юм. Газрын ховор элементийн бүлгээс зөвхөн Прометей (Pm) элемент тогтвортой изотопгүй, цацраг идэвхтэй шинж чанартай байдаг бөгөөд байгальд маш бага хэмжээгээр орших тул үйлдвэрлэл, судалгааны зориулалтаар ихэвчлэн лабораторийн аргаар гарган авдаг.

Харин зарим газрын ховор элементийн орд нь геологийн тогтоцын онцлогоос шалтгаалан уран, тори зэрэг байгалийн цацраг идэвхт элементүүдтэй хам орших тохиолдол бий. Энэ нь газрын ховор элемент өөрөө цацраг идэвхтэй гэсэн үг биш бөгөөд олборлолт, боловсруулалтын үед олон улсын стандартад нийцсэн технологи, хяналт, цацрагийн хамгаалалтын дэглэмийг чанд мөрдөх шаардлагатайг харуулж байгаа хэрэг юм.

Дэлхий даяар газрын ховор элемент нь геополитикийн шинэ өрсөлдөөний төвд орж байна. Ийм нөхцөлд Монгол Улс зөвхөн түүхий эд экспортлогч бус, харин шинжлэх ухаан, технологи, үйлдвэрлэлд суурилсан нэмүү өртөг шингээгч орон болох зорилго тавих ёстой.

Улстөрчид, шийдвэр гаргагчид, эрдэмтэн судлаачид, бизнесийнхэн болон иргэд бид газрын ховор элементийн асуудлыг туйлширсан үзэл, айдас, цуурхалд бус, шинжлэх ухаан, эдийн засаг, байгаль орчин, үндэсний эрх ашгийн тэнцвэрийг хадгалсан цогц бодлогоор авч үзэх цаг нэгэнт болжээ.

Учир нь XXI зуунд газрын ховор элемент бол зүгээр нэг ашигт малтмал биш, харин технологийн тусгаар тогтнол, эдийн засгийн аюулгүй байдал, үндэсний өрсөлдөх чадварыг тодорхойлох стратегийн баялаг юм.

Физикийн ухааны доктор Норовын Тэгшбаяр

Address

Чингэлтэй дүүрэг, 6 дугаар хороо Жанжин Сүхбаатарын гудамж, Хобби төвийн 20 тоот
Ulaanbaatar

Telephone

+97699109636

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when НЭР ТӨР posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to НЭР ТӨР:

Share