16/07/2025
Анх орон сууц худалдан авч буй хүмүүст хэрэгтэй 12 зөвлөмж
Орон сууц худалдан авах нь бид амьдралдаа цөөхөн гаргадаг чухал шийдвэрүүдийн нэг. Анх удаа байртай болж буй залуу гэр бүлүүд заавал мэдэж байх хэрэгтэй олон зүйл байдгийн зарим чухлуудыг нь онцлон танилцуулж байна.
Бид насандаа дундчаар 4-5 удаа л байраа солих сайжруулах томсгох ,багасгах үйдэл хийх шийдвэр гаргаж байна.
Өөрийн зүгээс анхаарах
1. Орон сууц авах гэж буй зорилгоо тодорхойлох
Ойлгомжтой мэт боловч орон сууц худалдан авах нь хүн амьдралдаа цөөхөн хийдэг том худалдан авалт, тул няхуур хандах нь зөв. Сэтгэл хөдлөлөөр шахуу худалдаад авчихсан хойноо тэгэх байж, ингэх байж гэж харамсахгүйн тулд шүү дээ.
Хэр өнөр өтгөн айл болох, ажил мэргэжлийн карьер эсвэл бизнесийнхээ ирээдүйг хамтдаа нэг ярилцаарай. Мөрөөдлийнхөө гэр орноо бас төсөөлөөд үз. Энд харин аль нь зайлшгүй, аль нь чухал, аль нь байвал аятайхан гэдгийг тодорхойлоорой. Орон сууц сонгох үед бүх л хүмүүст санхүүгийн боломж хэмжээ, хязгаартай тул хаана байр сууриндаа зогсох, хаана буулт хийхээ мэдэж байх нь чухал.
2. Санхүүгийн тооцоо, төлөвлөлт хийх
Байр судлах, сонгохоос өмнө хэр их хэмжээний мөнгөтэй, ойрын ирээдүйд хэр мөнгө орж ирэхийг тооцоолж үзээрэй. Танд байгаа мөнгийг урьдчилгааны 30% гэж тооцвол өнөөдөр хэр хэмжээний зээлийг банкнаас авах боломжтой байна, нэмж хэдийг хуримтлуулах хэрэгтэй вэ гэдэг тооцоо гарна.
Үүний хамтаар байрны зээлийнхээ сар бүрийн хүү, үндсэн өрөөс төлөөд явчихаар өрхийн орлоготой байж чадах уу? гэдэг тооцоог бас хийж үзээрэй. Энэ тооцоо байранд орсны дараа санхүүгийн хүндрэлд орохгүй байх төдийгүй зээл олгогч банк таны өр авлагын хэмжээ, өрхийн сарын орлого ба зарлага, хэр удаан тогтвор суурьшилтай ажиллаж байгаа зэргийн тодорхойлоход ч хамаатай.
3. Зорилготойгоор хуримтлал үүсгэх
Анх орон сууцтай болох а/ хамгийн эхний том алхам бол мэдээж тогтсон ажилтай, орлоготой болох явдал. Харин дараагийн алхам нь хуримтлал. Монгол хүмүүс бид дэлхийн зарим улс үндэстнүүдтэй харьцуулахад хуримтлал үүсгэх амьдралын ухаан, соёлын хувьд сул хэдий ч орчин үед хэрхэн зардлаа хэмнэх, орлогоо өсгөх, хадгаламж үүсгэх талаар ...ихээхэн өөрчлөлт орж байна.
4. Зөв цагт зөв сонголт хийх
Үл хөдлөхийн зах зээлд үнэ улс төр, эдийн засаг, хууль эрх зүй, технологийн гэх мэт олон макро түвшний хүчин зүйлсээс хамааран хэлбэлзэж байдаг. Монголд 2010-2013оны эдийн засгийн эрчимтэй өсөлтийн үед үнэ хөөсрөлттэй байсан бол сүүлийн жилүүдийн хямрал,хар тахал ,элдэв төрлийн хулгай , барилгын материалын үнэ зах зээлийн эрэлт нийлүүлэлт харьцаа гэх мэт олон хүчин зүйл нөлөөлөж байгаа тул зээлийн эх үүсвэр худалдан авалт багасч улмаар үнэ бууснаар өнөөдөр үл хөдлөх худалдан авах таатай цаг үе мөн гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна.
Орон сууцны өртгийн ихэнх хувийг эзлэх барилгын материалыг доллар, юань зэрэг гадаад валютаар худалдаж авдаг. Байрны үнийг тодорхойлдог төгрөгийн 2013-2016 онуудад эрс суларсан нь үнийг байж болох доод түвшин рүү унахад нөлөөлсөн нэгэн хүчин зүйл юм 2016-2023 онуудад хот төлөвлөлт хийхгүй мөнгөтэй болгон төлөвлөсөн төлөвлөөгүй ,олон барилага барьж нийлүүлэж 2024 оноос сонголт хийх ялгаж харах асуудал тун хэрэгтэйг ойлгуулах үе эхэлж байна.
5. Ирээдүйн үнэ цэнийг тооцох
Өнөөдрийн үнээс гадна ирээдүйн үнэ цэнийн өсөлтийг тооцоолох нь адилхан чухал. 5-аас 10 жилийн дараа байраа томсгох хэрэг гарах ч юм билүү. Тэр үед таны орон сууцны зарах үнийн өсөлт ядаж инфляцыг давах хэрэгтэй шүү дээ..
6. Орон сууц захиалах
Зөв цагт орон сууц авах боломжгүй бол яах вэ? Хуримтлал тань урьдчилгаа төлбөрт хүрэхгүй байх нь хамгийн түгээмэл шалтгаан байж болно. Ирээдүйд орох байрныхаа хэлцлийг өнөөдрийн үнээр хийх нь шийдэл болно. Бэлэн орон сууц худалдаж авах үед бүх төлбөр тооцоог хийх хэрэгтэй бол захиалгын байрны гэрээ хийснээр ирээдүйд орох байрныхаа сонголтыг өнөөдрийн нөхцөлөөр хийх боломжтой байдаг. Гэхдээ та ипотек зээлээр авах гэж байгаа бол ашиглалтанд орсон улсын комисс акт гарсан байр авах болно.
7. Хуучин байр уу, шинэ байр уу?
Хуучин байр худалдаж авах бодол үнэ хямд гэдгээс нь юун түрүүн төрдөг. Гэтэл хуучин байрыг засах, тордоход нэлээдгүй өндөр зардал гарчихдаг. Цэвэр, бохир, халаалтын шугам, дэд бүтэц хуучирсныг засах, солих зардлуудыг бас тооцохгүй бол ус алдалтаас болж бүр ч илүү хохирол учирдаг.
Хуучин байрнуудын орц, гадаад орчин, аюулгүй байдал, зам, зогсоол, тоглоомын талбай, худалдаа үйлчилгээний төлөвлөлт, зохион байгуулалт сул байдаг нь өдөр тутмын амьдралд чирэгдэл, зардал гаргаж байдгийг бас тооцоорой.
8. Байршил, байршил бас дахин байршил
Байршил чухал гэдгийг ихэнх хүмүүс мэддэг ч тухайн үеийн үзэмжээр төрсөн сэтгэгдлээрээ байршлын ач холбогдлыг орхигдуулчих нь элбэг. Орон сууц худалдаж авах нь амьдрах орон гэрээ бий болгохоос гадна ирээдүйд үнэ цэнэ нь өсөх хөрөнгө оруулалт хийж буйг бүү мартаарай.
Байршлыг үнэлж цэгнэх, сонгоход хотын ирээдүйн хөгжлийн төлөв, цэвэр агаар, хөршийн зэрэглэл, цогц төлөвлөлт, ногоон орчин зэрэг хүчин зүйлсийг тооцоорой. Сайн байршилтай үл хөдлөхийн үнэ өсдөг
9. Сэтгэл хөдлөлөөр бус судалж шийдвэр гаргах
Хүмүүс орон сууцныхаа сонголтыг гадна өнгө үзэмж төдийгөөр сэтгэл хөдлөлөөр гарчих нь алдаа болдог. Дотор засал таалагдах нь дангаараа хангалтгүй.
Орон сууцны гадаад орчин, зогсоол, ногоон байгууламж, хүүхдийн тоглоом, спортын талбай, сургууль цэцэрлэг, худалдаа үйлчилгээ, ус агаар, дэд бүтэц, байршил, СӨХ гээд олон талаас нь судалж шийдвэр гаргаарай.
ХОЛБООТОЙ: ҮЛ ХӨДЛӨХ ХӨРӨНГӨ ХУДАЛДАН АВАХАД ХАМГИЙН ЧУХАЛ ЗҮЙЛ БОЛ СУДАЛГАА
10. Орон сууцны зээл авах
Байрны зээл авахад ипотекийн зээл эсэхээс үл шалтгаалан хэд хэдэн үндсэн шалгуур тавигддаг:
Банк, санхүүгийн байгууллагад хугацаа хэтэрсэн, чанаргүй зээлийн өрийн үлдэгдэлгүй байх хэрэгтэй. Шүүхийн шийдвэрийн дагуу төлөх өр, төлбөртэй бол бүр боломжгүй. Иймд санхүүгийн хариуцлагатай байж жижиг өр төлбөрөөс болж том боломжоо бүү хаагаарай.
Мөн тогтвортой ажил, орлоготой байх, энэ нь нийгмийн даатгалын төлөлтөөр баталгаажсан байхад анхаараарай. Сард төлөх нийт зээлийн төлбөр нь өрхийн орлогын 45%-д багтаж байх нь чухал. Сард төлөх дүнг тооцоолж үзээд орлогоо энэ шаардлагыг хангалттай давахуйц болгох нь чухал.,
Банкнууд барьцаалж буй орон сууцанд тодорхой шаардлагууд тавьдаг. Инженерийн дэд бүтцэд холбогдсон байх, барилгын техникийн хяналт хэрэгжүүлэгч байгууллагын зөвшөөрөл, шийдвэр нь асуудалгүй байх, гэх мэт.
11. Өрөөний зохион байгуулалт, интерьерийн төлөвлөлт
Шинэ орон сууц худалдан авахад мэдээж засвар хийх шаардлага гарах нь харьцангуй бага. Гэсэн хэдий ч өөрсдийнхөө хүсэлд тааруулан ханын цаас, шал зэрэгт өөрчлөлтүүд хийх хэрэг гардаг. Өөрсдөө хийчихнэ гэдэг том эрсдэл тул дотор заслыг орон сууцны компанитайгаа шийдэх нь хамгийн зөв.
Мөн интерьерийн шийдэл, тавилгын сонголтод онцгой анхаарах нь чухал. Учир нь хананд суурилуулан тогтоодог, нүүхэд авч явах боломжгүй үүдний шкаф, гал тогооны тавилга зэргийг сайтар бодож интерьерийн шийдэлдээ тохируулан сонгохыг зөвлөе.
Шинэ орон сууц захиалгаар худалдан авахад интерьер төдийгүй өрөөний хуваалт зохион байгуулалтад өөрсдийн хэрэгцээ, хүссэн хэв загварыг эсвэл орон сууцны компанийн санал болгож буй интерьерийн шийдлүүдээс сонгон гэрээ цогц байдлаар тохижуулах боломжийг олгодог.
12. Татварын хөнгөлөлт авах
Анх удаа орон сууц худалдан авахад зарцуулсан хүн 30 сая төгрөгөөс дээшгүй хэмжээний хөрөнгөтэй тэнцэх орлогын татвараас чөлөөлөгддөг. Хоёр дахь удаагаа бол энэ нь боломжгүй. Ингэхдээ тухайн жилд ХХОАТ буюу хувь хүний орлогын албан татварт хэдэн төгрөг төлснөөсөө хамааран 3 сая төгрөгийн хөнгөлөлтөөсөө эдэлдэг. Хэрэв тухайн жилийн орлого 30 сая хүрээгүй бол үлдсэн боломжоо дараагийн жилд нь ашиглаарай.
Татварын хөнгөлөлт авах хүсэлтээ тавигдсан шаардлагын дагуу оны эхэнд өөрийн дүүргийн татварын албанд тодорхой хугацаанд багтан гаргахаа бүү мартаарай.Мэргэжлийн хүнээс зөвөлгөө аваарай..🤗
