30/10/2025
शिक्षा के हो?के होइन।
शिक्षा केही होइन, जीवनको तयारी हो
शिक्षा भनेको शिक्षकले पढाएको पाठ मात्र होइन जिवनले सिकाएको पाठ हो।
शिक्षा भन्ने शब्द सुन्दा धेरैले विद्यालय, किताब,परीक्षा र अंक सम्झिन्छन। तर वास्तविक अर्थमा शिक्षा भनेको कक्षाकोठाको पर्खालभित्र सीमित कुरा होइन। शिक्षा त जीवन चलाउने कला हो,जीवनलाई सही दिशा दिने मार्ग हो। यसले हामीलाई केवल गणित,विज्ञान वा अंग्रेजी सिकाउँदैन;बरु कसरी मानिस बन्ने?कसरी बाँच्ने?र कसरी अरूसँग राम्रो व्यवहार गर्ने ? भन्ने कुरा सिकाउँछ।
जस्तो शिक्षा भनेको गृहनिको कुरा गर्दा खाना पकाउने कुरा मात्र होइन तर सही ढंगले पकाएर, पस्केर,अरूलाई सम्मानपूर्वक खुवाउन सक्नु गुणस्तरीय शिक्षा हो। केवल पढेर होइन,व्यवहारमा उतारेर देखाउनु नै साँचो शिक्षा हो।उदाहरणका लागि,कसरी सफा बस्ने,ओछ्यान मिलाउने,कपडा फोल्ड गर्ने आफ्ना कुरा मिलाएर राख्ने,र आफ्ना गल्तीहरू स्वीकार गर्ने सीप पनि शिक्षाको हिस्सा हो।
विद्यालयमा शिक्षकले दिएको गृहकार्य पूरा गर्नु एक जिम्मेवारी हो,तर घरमा अभिभावकलाई सघाउनु, पाहुनालाई सम्मानपूर्वक स्वागत गर्नु, स-साना कुरामा ध्यान दिनु यी सबै जीवनको तयारी हुन्। शिक्षा भनेको अंकपत्रमा लेखिएको ९०% मात्र होइन,बरु समाजमा कसरी प्रस्तुत हुने,कसरी समस्याको समाधान गर्ने,कसरी निर्णय लिने भन्ने सीप हो।
कसैले गणितमा १००/१०० ल्याउँछ तर बोल्ने भाषा असभ्य छ, अरूको सम्मान गर्दैन, आफ्नो व्यवहार बिग्रिएको छ भने त्यो शिक्षित होइन। किनभने शिक्षा केवल ज्ञान होइन, संस्कार, सदाचार र सहानुभूति पनि हो।
शिक्षा भनेको ध्यान दिएर अरूको कुरा सुन्न सक्नु हो। हतारमा आफ्नो विचार नथोपरी, अरूको मत बुझेर त्यसपछि तर्क दिन सक्नु नै सभ्यताको चिन्ह हो। यसरी सोच्ने,बुझ्ने,र व्यवहार गर्ने बानीले नै जीवनमा साँचो सफलता ल्याउँछ।
विद्यालयमा सिकाइएका कुरा भन्दा पनि जीवनमा काम लाग्ने कुरा जस्तै कसरी सरसफाइ गर्ने,कसरी बोल्ने कसरी निर्णय गर्ने,कसरी नेतृत्व गर्ने यी सबै जिवनोपयोगी सीप हुन्। जसले यी कुरा सिक्छ,ऊ सफल जीवनको तयारी गर्दैछ।
परीक्षामा सोधिएका प्रश्नको जवाफ दिँदैमा मात्र शिक्षित बन्न सकिँदैन।जीवनका प्रश्नहरूको उत्तर खोज्ने प्रयास गर्नु,कठिनाइमा शान्त रहनु असफलताबाट सिक्नु,अनि फेरि अघि बढ्नु यिनै हुन् शिक्षाका असल रूपहरू
शिक्षा भनेको शिक्षकले पढाएको पाठ होइन, जीवनले सिकाएको पाठ हो।विद्यालय होस् वा घर,किताब होस् वा गल्ती,साथी होस् वा अनुभव जसबाट केही राम्रो सिक्न सकिन्छ,त्यही साँचो शिक्षा हो।
अन्ततः शिक्षा भनेको जीवनका हरेक पक्षमा सचेत बन्ने कला हो।जसले राम्रो बोली बोल्न जान्दछ,अरूको भावना बुझ्न जान्दछ,स-साना कुरामा पनि जिम्मेवारी देखाउँछ, उसले जीवन को तयारी राम्रोसँग गरेको हुन्छ।
त्यसैले, शिक्षा केही होइन जीवनको तयारी हो।अनि त्यो तयारी अंकपत्रले होइन,व्यवहार,संस्कार र कर्मले नापिन्छ।
तपाईंको विचारमा शिक्षा के हो?
तल कमेन्टमा लेख्नुहोस् 🙏