10/09/2026
For your info.
Nilinaw ng na walang kapangyarihang humawak ang National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) sa isang alitan kung ang dalawang panig na sangkot dito ay hindi kapwa katutubo mula sa iisang grupo.
Sa isang Desisyong isinulat ni Kasangguning Mahistrado Henri Jean Paul B. Inting, isinantabi ng Ikatlong Dibisyon ng Korte ang petisyong naglalayong utusan ang isang hukom na bawiin ang desisyon nito sa isang kasong ejectment laban sa mag-asawang nagsasabing kabilang sila sa isang katutubong pamayanan (Indigenous Peoples o IP). Iginiit ng mag-asawa na, bilang mga miyembro ng katutubong pamayanan, dapat umiral ang kanilang mga kaugalian at tradisyonal na batas sa paglutas ng kanilang alitan, alinsunod sa Republic Act No. 8371 o Indigenous Peoples Rights Act of 1997 (IPRA).
Nag-ugat ang kaso sa isang reklamong unlawful detainer na inihain ni Kristoffer R. Co Uy (Co Uy) para paalisin sa ari-ariang nakarehistro sa kanya ang mag-asawang Elvin at Jocelyn Sending (mga Sending).
Kapwa pumanig kay Co Uy ang Municipal Circuit Trial Court (MCTC), Regional Trial Court, at Court of Appeals (CA), at iniutos ng mga ito sa mga Sending na lisanin ang ari-arian.
Matapos maging pinal ang desisyon at habang ipinatutupad ito, kinuwestiyon ng mag-asawa ang hurisdiksiyon ng MCTC. Iginiit nila na kabilang sila sa Lumad KKK-Alimaong Higaonon Tribe, isang grupo ng mga katutubo. Sa unang pagkakataon, sinabi rin nila na dapat gamitin ang mga kaugalian, tradisyon, at nakagawiang pamamaraan ng kanilang komunidad sa paglutas ng alitan tungkol sa ari-arian, alinsunod sa IPRA. Sa ilalim ng IPRA, nasa hurisdiksiyon ng National Commission on Indigenous Peoples (NCIP) ang mga alitang may kinalaman sa mga karapatan ng mga katutubo.
Dinala ng mag-asawa ang kaso sa Korte Suprema matapos tanggihan ng MCTC ang kanilang mosyon na ipagpaliban ang pagpapatupad ng desisyon. Iginiit nila na ang Higaonon Tribe at ang Dadantulan Tribal Court, at hindi ang MCTC, ang dapat na may hurisdiksiyon sa kanilang kaso.
Hindi sumang-ayon ang Korte Suprema at nilinaw na, sa ilalim ng Section 66 ng IPRA, may hurisdiksiyon lang ang NCIP sa mga alitang may kinalaman sa mga karapatan ng mga katutubo kung ang lahat ng partido ay kabilang sa iisang katutubong grupo. Kung may isang partido na hindi kabilang sa parehong katutubong pamayanan, nasa regular na hukuman ang hurisdiksiyon sa kaso.
Sa kasong ito, hindi kabilang si Co Uy sa anumang katutubong grupo. Ipinaliwanag ng Korte Suprema na hindi magiging patas kung isasailalim siya sa mga kaugaliang batas ng isang katutubong pamayanan na hindi naman siya kasapi.
Napansin din ng Korte Suprema na walang ipinakita ang mga Sending na anumang ebidensiyang nagpapatunay sila ay katutubo. Hindi rin nila naipaliwanag ang kanilang mga kaugalian, istrukturang pampulitika, mga institusyon, o proseso ng paggawa ng mga desisyon.
Binigyang-diin ng Korte Suprema na hindi basta-basta maaaring balewalain o ipawalang-bisa ang isang pinal na desisyon, lalo na kung nabigyan ang mga partido ng pagkakataong ilahad at ipagtanggol ang kanilang panig, at ang desisyon ay nabuo matapos ang masusing pagsusuri sa kaso.
Napag-alaman ng Korte Suprema na ginamit lang ng mga petisyoner ang awtoridad ng NCIP para maiwasan ang pagpapatupad ng pinal na desisyon laban sa kanila. Inihayag lamang nila na kabilang sila sa isang katutubong grupo nang nasa yugto na ng pagpapatupad ng desisyon ang kaso, sa kabila ng kanilang paglahok sa mga paglilitis sa barangay at sa mga regular na hukuman. Dahil dito, nagkaroon ng pagdududa ang Korte sa kredibilidad ng kanilang pahayag na sila ay mga miyembro ng isang katutubong pamayanan.
Inatasan ng Korte Suprema ang mag-asawa na lisanin ang nasabing ari-arian sa loob ng 30 araw mula nang matanggap nila ang Desisyon.
Basahin ang Press Release sa: https://sc.judiciary.gov.ph/sc-ncip-jurisdiction-over-ip-disputes-requires-both-partiesto-be-from-same-indigenous-group/
Basahin ang kabuuang teksto ng Desisyon sa https://sc.judiciary.gov.ph/271354-spouses-elvin-sending-datu-gibo-and-jocelyn-sending-bae-orange-vs-kristopper-rahda-co-uy-atty-jocelyn-pesquera-henry-p-canete-jr-and-hon-ameli-amor-r-estrada-presiding-judge-of-t/
Basahin ang Concurring Opinion ni Kasangguning Mahistrado Alfredo Benjamin S. Caguioa sa https://sc.judiciary.gov.ph/271354-concurring-opinion-justice-alfredo-benjamin-s-caguioa/
Sumunod sa Credit Attribution Policy ng SC PIO: https://sc.judiciary.gov.ph/credit-attribution-policy/.
