https://www.facebook.com/109808838865158/

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب Punjabi Literature in Sialkot, Chhabeel Pur Post Office Aadha Tehsil Daska, Sialkot (2026)

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 70واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر136-
حافظ امام الدین قادری رضوی کوٹلوی(و1961ء)
ابو الیاس مولانا امام الدین قادری رضوی ہوراں نے مولانا عبدالرحمن دے گھر کوٹلی لوہاراں غربی وچ جنم لیا۔ اپنے زمانے دے مشہور عالماں کولوں علم حاصل کرن توں بعد مولوی احمد رضا خان بریلوی (و1921ء)دے ہتھ تے قادری سلسلے وچ بیعت ہوئے تے خلافت حاصل کیتی۔حافظ صاحب 2اگست 1961ء نوں اپنے کلے کلے پُتر حافظ محمد الیاس (و1984) دے گھر سیٹلائٹ ٹاؤن راولپنڈی وچ فوت ہوئے۔ ایہناں نوں قبرستان عید گاہ شریف راولپنڈی وچ دفن کیتا گیا۔فوتگی ویلے ایہناں دی عمر ایڑ گیڑ سو سال بن دی سی۔مرحوم اہل سنت دے اک جید عالم سن۔ پھٹکل مضموناں تے فتویاں توں وکھ کتاباں وی لکھیاں۔مولانا نوں پنجابی زبان نال بڑی محبت سی۔ ایہناں نے اردو تے پنجابی وچ کئی کتاباں لکھیاں پر اوہ سانبھیاں نہ جا سکیاں۔ ایہناں دیاں ایہناں کتاباں دا پتہ تھوہ لگ دا اے۔
۱۔نصرۃ الحق،۲۔احتیاط اظہر، ۳۔الذکر المحمود فی بیان المولا المسعود
نصرۃ الحق 82صفحیاں دی کتاب اے جہدے وچ اہل سنت دے عقیدیاں دی وضاحت تے اہل حدیث فرقے دے عقیدیاں دی تردید مناظرانہ انداز وچ کیتی گئی اے۔ احتیاط اظہر فقہ دے مسئلیاں دی اک کتاب اے جہدے وچ خاص طور تے دسیا گیا اے جے غیر مسلم حکومت وچ احتیاط اظہر کنج کیتی جا سکدی اے۔تیجی کتاب چھپی ہوئی دسی جاندی اے جہدا ذکر عبدالحکیم شرف قادری ہوراں اپنی کتاب ”تذکرہ اکابر اہل سنت“ وچ کیتا سی۔ ایہہ کتاب اردو نثر وچ اے۔
مولانا امام الدین قادری پنجابی زبان دے قادرالکلام شاعر وی سن۔اپنی کتاب احتیاط اظہر وچ اپنے دور دے لوکاں بارے انج اپنے خیالاں دا اظہار کر دے نیں:
اج کل اکثر لوکاں دے وچ سستی غالب ہوئی
حکم شرعدا سن کر ہرگز چلدا مول نہ کوئی
آپو اپنی مرضی اوپر ہر اک عمل کریندا
پچھلیاں دی تحقیق نہ منن ہر اک اُلٹا ویہندا
ہر اک عالم فاضل مفتی سمجھ بیٹھا خود تائیں
جو کجھ آپیں سمجھیا اوہو منیا نال رضائیں
نفس ہمیش عبادت ولوں روکے اَتے ہٹاوے
کمی عبادت والے حیلے ہر دم پیا لکھاوے
کدی کہے ایہہ نفل نمازاں فرض تساں پر ناہیں
سنت فرض ادا کر جلدی بہتی دیر نہ لائیں
ایہہ وسواس بتھیریاں دے وچ نظر آسانوں آیا
دلاں اوہناں دیاں اندر اُس نے ڈیرہ خوب جمایا(۹۵)

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 69واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر135-
مولوی امام الدین ڈسکوی(ک1889ء)
مولوی امام الدین ڈسکوی دے ابا جی دا ناں دسوندی خان سی۔جیہڑے کہ خود وی چنگے قصہ کار سن جنھاں دا لکھیا قصہ ”بھین بھرا“ واہوا مشاہوری کھٹ چکیا اے۔مولوی صاحب ڈسکہ کوٹ ساہیاں دے رہن والے سن۔ ایہناں نے قصہ بدرمنیر منظوم کیتا سی جیہڑا کہ مثنوی بدر مُنیر مصنفہ میر حسن دہلوی دا پنجابی ترجمہ اے۔ ایہدے لکھن دا سال1922بکرمی اے۔ایہناں اپنی کتاب دے مکن تے دسیا اے:
امام الدین ڈِگا در تیرے عاجز بڑا لاچاری
دین دُنی دے اندر توں کرم کریں ستاری
عرض میری سی ایتھوں تاکر جو میں آکھ سنایا
ناں میں طول کیتا اس تائیں مطلب اصل بتایا
دسوندی خاں ہے باپ میرے دا اسم پچھانی بھائی
ساکن ڈسکہ کوٹ ساہیاں دا رحمت کریں الہی(۷۵)
ایہناں دا اک قصہ”بھرور بانو و جہاں دار شکوہ“ وی لکھیا ملدا اے۔ ایس قصے دے اُتے چھپن دی تاریخ نئیں لکھی ہوئی البتہ ناں دے نال ڈسکہ لکھیا ہویا اے جہدا ناشر مصنف خود اے۔ایہدے وچ عنوان فارسی وچ تے متن پنجابی وچ اے۔ایہہ قصہ1889ء وچ چھپیا سی تے ایہدے 30صفحے سن۔ایہہ کتاب اقبال صلاح الدین مصطفٰی پارک اوکاڑہ دی لائبریری وچ پئی ہوئی اے۔
مولوی امام الدین ڈسکوی دی اک کتاب ”بہارِ دانش“ دا ذکروی ملدا اے۔ شاعر نے اپنے ناں نال ڈسکوی لکھیا اے۔ ایس قصے وچ جہاندار شاہ تے بہرور بانو دی داستان بیان کیتی گئی اے۔ایہدے 32 صفحے نیں تے ایہ مطبع مفیدِ عام لاہور توں 1906ء وچ شائع ہوئی سی۔اقبال صلاح الدین ہوراں دی لائبریری وچ دسی گئی اے۔پنجابی کتابیات دی جلد نمبر 1وچ مولوی امام الدین دے ناں نال 11کتاباں درج کیتیاں گئیاں نیں جنہاں وچ پہلا نمبر بھرور بانو و جہاں دار بادشاہ اے۔ جہدا ذکر اُتے ہو چکیا اے۔ایس توں وکھ ایہناں دیاں کل کتاباں انج بن دیاں نیں:
۱۔بہارِدانش، ۲۔بھرور بانو و دارشاہ، ۳۔پرانے مسلمان تے نویں مسلمان، ۴۔جنگ اُحد، ۵۔جنگ اُحد (دوجی واری)، ۶۔جنگ بدر، ۷۔حقوق الزوجین، ۸۔حقوق الزوجین(دوجی وار)، ۹۔خاتم النبین، ۰۱۔درّہ الکنون فی بیان قرۃ العیون، ۱۱۔ظلم پنجاب، ۲۱۔منور شریف، ۳۱۔نکاح وٹہ(۸۵)
پہلیاں دو کتاباں تے دسویں کتاب چھڈ کے باقی ساریاں کتاباں لاہور توں شائع ہوئیاں۔ تیجی تے دسویں کتاب جھنگ مگھیانے توں شائع ہوئی جہدے توں شک پیدا ہوندا اے جے ایہہ کتاب کسے ہور امام الدین دی اے۔ پہلی کتاب دے لکھن والے دے ناں نال ڈسکوی لکھیا ہویا اے جدوں کہ پہلی کتاب دوجے ناں نال چھپی تے اوتھے ڈسکوی نئیں لکھیا ہویا۔گل نتارن لئی کجھ ہور محنت دی لوڑ اے۔

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 68واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر133-
الیاس تبسم(1965ء)
اصل ناں محمد الیاس تبسم،ادبی ناں الیاس تبسم تے تخلص تبسم کر دے نیں۔ 9جنوری 1965ء نوں محمد حسین مغل ہوراں دے گھر پنڈ بسراء پسرور وچ پیدا ہوئے۔ پرائمری گورنمنٹ مڈل سکول شفیع دا پٹھا،نیکا پورہ توں تے میٹرک گورنمنٹ ہائی سکول نمبر 2سیالکوٹ توں پاس کیتا۔ 1981ء وچ شاعری شروع کیتی تے1983ء وچ واصف بڈیانوی ہوراں نوں استاد من کے اَگے دا سفر شروع کیتا۔اوہ اردو تے پنجابی وچ شاعری کر دے سن، استاد محترم دے کہن اُتے پنجابی ول پرت آئے۔ اج کل محلہ نظام آباد، ظفر وال روڈ سیالکوٹ رہ رہے نیں۔
رب راکھا ایدھی شان دا اے
اے مجاہد پاکستان دا اے
قاسم آ شمع جلائی سی
رب خیر فتح دی پائی سی
لڑی غزنی لمی لڑائی سی
ناں زندہ اج سلطان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
کفّار دے اَگے ہک کر کے
امیر غریب اِک مِک کر کے
ہند دے مسلم اِک کر کے
کہیا ویلا وطن بنان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
تصویر اقبال ؒ وکھائی سی
گل اپنی قائد منائی سی
رب آپ مدد فرمائی سی
اج بانی پاکستان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
بلوچی، سندھی، پنجابی، پٹھان سارے
کھیڈاں، جنگاں دے جتے میدان سارے
راکھے وطن دے ایہہ نگہبان سارے
کرم ساڈے تے رب رحمان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
اے لڑ دا وچ طوفاناں دے
میداناں وچ آذاناں دے
ایدھی شہرت وچ جہاناں دے
سینے جذبہ پک ایمان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
جد دُشمن باڈر توڑیا اے
رُخ چھ سو ٹینک دا موڑیا اے
ایدھے راکھیاں سینہ جوڑیا اے
اج عالم سارا جان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
14 اگست سنتالی اے یاد سانوں
6ستمبر تے پینٹھ دی داد سانوں
مولا بخشیا دیس آزاد سانوں
ایہہ دن دشُمن نوں ڈھان دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
اے موت کولوں وی نئیں ڈر دے
اے مر کے تبسمؔ نئیں مردے
اے دیس لئی دُکھ سکھ جردے
اے فیصلہ پاک قرآن دا اے
رب راکھا ایدھی شان دا اے
اے مجاہد پاکستان دا اے

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 67واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر131
پروفیسرملک الیاس اعوان(1973ء)
پروفیسر ملک الیاس دی ذات اعوان اے ایس لئی اوہ اپنا پوراں ناں ملک الیاس اعوان لکھ دے نیں۔ملک صاحب یکم جنوری1973ء نوں فضل احمد ہوراں دے گھر موضع چک علیا وچ جمے۔ ایس پنڈ دا ڈاکخانہ معراج کے، تحصیل پسرورتے ضلع سیالکوٹ اے۔ایہناں پنجاب یونیورسٹی چوں ایم اے پنجابی تے سرگودھا یونیورسٹی چوں ایم اے اردو کیتا ہویا اے۔پنجاب کالج سیالکوٹ وچ اردو دے پروفیسر لگے ہوئے نیں۔شعری سفر ایف اے توں بعد شروع ہو گیا سی۔پنجابی وچ شعر کہندے نیں۔ غزل، نظم تے بولیاں من پسند صنفاں نیں۔ایہناں دیاں کجھ بولیاں پیش نیں:
اساں مَنڈیاں چوں پھڑ لئے بیعانے تے کنکاں نوں مینہ کھا گیا
اجے لتھے نئیوں قرض پُرانے فیر اساں جنگ سیہڑ لئی
تیرے گھر چ شریک جم پینے جے ویہڑے وچ کندھ وج گئی
اسیں غم ساری دنیا دے بھُل گئے اور نما جیہا کیہ ہسیا
الیاس ملک ہوراں دی اک نظم”سانوں جاچ نہ آئی جین دی“ پیش اے جہدے وچ ہر گھر دی کہانی بیان کیتی گئی اے۔
سانوں جاچ نا آئی جین دی کوئی دسو سانوں داء
اساں آکھے لگ سوانیاں دے چھڈے اج بھرا
اج ٹوٹے ہوئیاں پیلیاں تے ویہڑے وجی کندھ
ساڈی پُونی ادھ وچ رہ گئی ٹٹ گئی تریکلیوں تندھ
اج ٹٹیاں باہواں میریاں تے ہسن پئے شریک
جیہڑے اگے نئیں سن کُسکدے اج آگئے ویہڑے تیک
اج لہو کسیلا ہو گیا کوئی دھوناں دیوے کپ
ساڈے پنڈے نیلے ہو گے سانوں لڑ گئے اُڈنے سپ
اج مٹی کہے پنجاب دی مینوں انج نا کرو پلیت
تساں گھر وچ پائیاں ونڈیاں اج توڑی میری ریت
اج مٹی کہے پنجاب دی تساں کیتا کیہڑا کم
میں مرد رہئی ساں جمدی کتھوں شوہدے پئے او جم
اج ڈیکاں رکڑ ہو گئیاں اج سڑ گئی ساری جوہ
سانوں کھوپے بنھے کالکھاں اساں گیڑے پُٹھے کھوہ
ساڈی ہڈیں آلک رچ گئی سانوں چڑھیا کیہڑا تاپ
ساڈا پنڈ نامرداں لٹ لیا اساں ونگاں پائیاں آپ
کوئی ہس کے نئیں جے بولدا اج لئے گئے سارے چاہ
ہن کوئی نئیں پاوندا اونسیاں ہن کوئی نئیں ویہندا راہ
ساڈے جہیا نا مورکھ جمناں اسیں ٹر پئے اُلٹے راہ
اسیں ہتھیں چرخہ ساڑھ کے اَج بیجی فیر کپاہ
سانوں پٹو قبریں دب کے ساڈا فیر کرو اشنان
اوئے کتھے گئیاں ملوانیا ساڈے کن وچ دے اذان

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 66واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر130
مولوی الہی بخش(1870توں 1951ء)
مولوی الہی بخش بمبانوالہ دے رہن والے سن۔ گوجرانوالہ دے پنڈ چھینہ وچ حسن محمدبھٹی دے گھر جمے۔ مڈھلی پڑھائی پنڈ وچ کیتی۔ بعد وچ اک محسن مولوی محکم الدین دے کہن اُتے بمبانوالے آئے تے ایتھے دے ای ہو کے رہ گئے۔ دو شادیاں کیتیاں۔ ایہناں دا پُتر مہر محمد تے اک دھی ہاجرہ بی بی ایہناں دے ناں نوں زندہ رکھے ہوئے نیں۔اہلِ حدیث مکتبہ فکر دے بندے سن ایس لئی ساری عمر بدعتاں دے خلاف جہاد کیتا۔1951ء وچ دین دی تبلیغ تے وعظ و نصیحت واسطے مراکیوال گئے ہوئے سن جے راہ وچ اسی سال دی عمر وچ انتقال کر گئے۔ایس حساب نال ایہناں دا جمن ورہا1870ء بن دا اے۔مولوی ہوری کامیاب معالج وی سن۔ ایہناں دیاں دو کتاباں دا پتہ چل دا اے:
۱۔سی حرفی رمز نامہ، ۲۔عبدہُ و رسولہ
سی حرفی رمز نامہ وکھری وی شائع ہوئی سی تے مولوی خادم محمد چٹھہ دی کتاب ”لشک آسمانی، چمک اسلامی“ دے نال وی1342ھ وچ رفاہ عام سٹیم پریس لاہور توں شائع ہوئی۔ ایہدے کل تریہہ بند نیں۔ ایہناں وچ دین دی تبلیغ کیتی گئی اے۔ اک بند پیش اے:
ب بس لوکو چھوڑو بدعتاں نوں جائیو پاک رسول دے مگر سارے
اوہو سڑک محبوب نوں ملن والی ہور راہ کُوڑے سنو یار سارے
اوس سڑک دے باہجھ نجات ناہیں جس سڑک گئے نبیؐ یار چارے
وچ جنتاں دے جاندی سڑک ایہو ایس سڑک تے لکھ ہزار تارے
کامل پیر محمد دا شکر ایہو ہووو تابع وچ غلام بھارے
الہی بخش درود کروڑ اُس نوں جس دے تابع حکم سنسار سارے(۵۵)
اک ہور بند پیش اے:
کدھر گیا اوہ مکھڑا جیہڑا گھر عبداللہ جایا
شیطان دا اسمان تے جانا جس نے بند کرایا
ترے سو سٹھ بت مکے تھیں جس نے دور کرایا
لا اِلہ الا اللہ ہر اک گھر سکھلایا
کدھر گیا اوہ مکھڑا جس نوں رب منیر بتایا
کفر شرک بد رسماں دا جس آ کر ناس ونجایا(۶۵)

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 65واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر129
اللہ رکھا عرف مولوی عبدالمجید(ک1962ء)
اللہ رکھا عرف مولوی عبدالمجیدہوراں دے دور بارے پتہ نئیں لگ سکیا۔ ایہناں دیاں کجھ کتاباں دی دس پئی اے:
۱۔اعلانِ حق، ۲۔توحیدی ہوکا، ۳۔بیڑا محمدی، ۴۔بندے بشر دی شان، ۵۔تین سو تیراں، ۶۔عقیدہ اہل حدیث(۴۵)
ایہناں دی 8صفحیاں دی کتابڑی”اعلانِ حق“ طور بک ڈپو سیالکوٹ توں 1962ء وچ شائع ہوئی سی۔ ایہدے اُتے مصنف اللہ رکھا دا دوجا ناں مولوی عبدالمجید وی لکھیا ہویا اے۔ ایسے شاعر دی دوجی کتاب”توحیدی ہوکا“ وی 1962ء وچ ای شائع ہوئی سی۔پہلی کتاب دوجی واری اعجاز آرٹ پریس سیالکوٹ توں وی شائع ہوئی سی۔دونواں کتابڑیاں دے اٹھ اٹھ صفحے سن۔بیڑا محمدی ناں دی کتاب وی اللہ رکھا تخلص مولوی عبدالمجید دے ناں نال درج کیتی گئی اے۔ایہہ وی طور بک ڈپو سیالکوٹ توں چھپی سی۔اللہ رکھا دے ناں نال ہور کتاباں وی درج نیں پر اوہناں نال تخلص یا عرف مولوی عبدالمجید نئیں لکھیا ہویا۔

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 64واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر128
اللہ دتہ آسی(1957توں 2021ء)
اصل ناں اللہ دتہ، تخلص آسی تے قلمی ناں اللہ دتہ آسی سی۔1957ء وچ غلام حیدر رحمانی دے گھر محلہ امید پورہ نزد دربار مائی اللہ رکھی پسرور وچ پیدا ہوئے۔ چار جماعتاں پسرور تے تن جماعتاں اپنے ماموں اللہ لوک دے گھر رہ کے جناح اسلامیہ سکول ڈسکہ توں پاس کیتیاں۔1965ء دی جنگ وی وجہ توں گھر والے پنڈ نگورڈاکخانہ آڈھا تحصیل ڈسکہ وچ آ وسے۔ ایتھوں دے اک ہندو شاعر بخشی رام شاعر وی ہوئے نیں تے ناصر علی ناصر چوہدری وی۔ اللہ دتہ آسی اردو تے پنجابی وچ شاعری کر دے سن۔ دو کاپیاں وچ اردو تے پنجابی کلام ترتیب دتا ہویا پیا اے پر موت نے ویلا نہ دتا۔ 24دسمبر 2021نوں اللہ نوں پیارے ہو گئے۔ ہُن ایہناں دیاں کاپیاں ایہناں دے پُتر عباس کو پیاں ہویاں نیں۔اردو تے پنجابی دونواں زباناں وچ شاعری کر دے سن۔ ایہناں دی پنجابی کتاب دا ناں اے:
۱۔کوڑا سچ(قلمی)
ایس کتاب وچ مصنف دیاں غزلاں، مثنوی تے نظم رنگ دیاں تخلیقاں شامل نیں۔ مقصدی شاعری کر دے سن۔ ذیل وچ ایہناں دی اک پنجابی نظم پیش اے:
ماں بولی دی اک پہچان اکبر علی غازی
ایہدا رکھدا اے خوب دھیان اکبر علی غازی
ماں بولی دے گھار آئی اے خوب بہار
جدوں دا بن آیا مہمان اکبر علی غازی
چُنے ہیرے موتی جا جا پنڈاں شہراں چوں
ہے خود ہیریاں جیہا انسان اکبر علی غازی
خوش اخلاقی دا مُل ناہیں یارو غازی دا
خوش اخلاقی دا سلطان اکبر علی غازی
جہڑی جوہ وی جاؤ کھلوتا لگ دا اے
کھوج کاری وچ سرگردان اکبر علی غازی

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 63واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر-125
مولوی اللہ دتہ وڑائچ(1901ء)
اصل ناں اللہ دتہ تخلص دتہ کر دے سن۔ ساری عمر ناظرہ پڑھایا،امامت تے خطابت کیتی جہدی وجہ توں مولوی ناں دا حصہ بن گیا۔1901ء وچ محمد بخش قوم جٹ وڑائچ دے گھر پنڈ مانگا وچ جمے جنھاں دا پیشہ واہی بیجی سی۔ ایس پنڈ دا ڈاکخانہ چونڈہ تے تحصیل پسرور اے۔مذہبی ذہن دے درویش آدمی سن۔ اک ای پُتر شکر اللہ خان مرحوم سن جنہاں اپنے ابا جی دے کم نوں اگے ٹوریا۔میجرڈاکٹر خالد محمود ہوراں نے ایہناں کولوں ای ناظرہ پڑھیا سی۔ ایہناں دے اگوں دو پُتر غلام رسول تے مقصود احمد پنڈ وچ ای رہ رہے نیں جدوں کہ دونویں دھیاں اپنے گھر باہر والیاں نیں۔ایہناں دا کلام قلمی شکل وچ پیا ہویاسی جیہڑا 1965وچ ہندو فوجیاں نے ساڑ کے سواہ کر دتا کیوں جے ایہناں دا پنڈ بھارتی قبضے وچ چلا گیا سی۔ایہناں نظماں، سی حرفیاں، دوہڑے تے چرخہ نامہ لکھیا سی۔ تحریک پاکستان دے دوران ہندوواں تے انگریزاں دے مسلماناں اُتے ظلماں دی جھلک وی ایہناں دیاں نظماں وچ ملدی اے۔ اک نظم دا مکھڑا اے:
تیرا لہو کھتری نے لیا پی تے مرُدہ کر چھڈیا
تیرا لگ دا اے کھتری کیہ تے مردہ کر چھڈیا
ایہناں دی نظم چرخہ دے کجھ بند پیش نیں:
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
تیرے نال دیاں جو سیاں نی
اوہناں بھر پٹاریاں لیاں نی
تیریاں پونیاں پیاں رہیاں نی
تینوں کیوں نا آون چیتے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی

تیری اک سہیلی اولی نی
تینوں لائی رکھے گلی نی
تینوں لاہن نہ دیوے چھلی نی
تینوں مارے حرکت دے کے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
جس آدم حوا بھلایا سی
لے دانہ کنک کھوایا سی
تدوں رب نے ایہہ فرمایا سی
بس کڈھ دیو دھکے دے کے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
جس شاہ سلیمان بھلایا سی
اُس دا پریاں تخت اُٹھایا سی
اُس نے نِندیا روپ پرایا سی
گھر ماچھیاں بٹھی سیکے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
جس حضرت زکریا بھلایا سی
اُس نے رُکھ نوں رب بنایا سی
رب چیر دو پھاڑ کرایا سی
نال آرے کَسا دے کے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
جس حضرت یوسف بھلایا سی
اُس نوں شیشہ چُک وکھایا سی
اُس نے اپنا روپ سلایا سی
جا کے شہر مصر وچ ویچے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
جس شاہ کنعان بھلایا سی
اُس نے خاک دا لقمہ چایا سی
پر اجے منہ وچ نہ پایا سی
رب رکھ لیا ہتھ دے کے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
جیہڑی اوہناں توں ناں جَھکی نی
اوہ کدوں تیری سکی نی
توں پاڑ ایہدی کوئی وَکھی نی
وَلاحَوْلا دی ہُج دے کے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
تیرا چرخہ ہویا پلیت کڑے
اینہوں مانجھیں نال پریت کڑے
تیرے سوہرے ایہو ریت کڑے
بے عملے وچ دوزخ دے سیکے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
ایہہ تیتھوں صاف نہ ہونا ایں
نہ بھجا ٹٹا ٹوناں ایں
بن مرشد کسے نہ دھونا ایں
اینہوں جائیں علی پور لے کے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
اوہناں چرخے ہور وی دھوتے نی
وچ وحدت دے کے غوطے نی
نالے موتی ہور پروتے نی
اوہناں ایسے کم دے ٹھیکے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی
تیرا چرخہ صاف ہو جاوے گا
تیرے خاوند دے من بھاوے گا
پھر سوتر خوب بناوے گا
توں کت لئیں چادر کھیسے نی
کت چرخہ کڑیئے نیکے نی
توں بیٹھ نہ رہنا پیکے نی(۳۵)

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 62واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر124-
میاں اللہ دتہ(1902ء)
میاں اللہ دتہ ہوراں دے کجھ قصیاں دی دس پیندی اے۔ ایہہ رہن والے تے سیالکوٹ دے سن پر ایس توں ودھ کوئی معلومات نئیں مل سکیاں۔اللہ دتہ دے ناں نال دہود بادشاہ یا داہود بادشاہ ناں دا تن واری چھپیا قصہ درج کیتا ہویا اے جدوں کہ میاں اللہ دتہ نال باقی قصے صفحہ نمبر 34تا 35اُتے درج کیتے ہوئے نیں۔ اک قصہ ”جوائی لُٹ ساہورے‘ اللہ دتہ ولد بڈھا میاں دے ناں نال وی اے جیہڑا سیالکوٹ توں راوی پرنٹنگ پریس والیاں نے 1922ء وچ چھاپیا سی۔ ایس ناں نال ملن والیاں کجھ کتاباں ایہہ نیں جنہاں بارے غالب امکان اے جے ایہہ اک ای بندے دے قصے نیں تے اوہ سیالکوٹ دا رہن والا سی۔:
۱۔دہود باد شاہ، ۲۔قصہ ڈھول بادشاہ و شمس رانی، ۳۔ قصہ دل خورشید،۴۔قصہ عورت و سوداگر، ۵۔قصہ ممولا و ممولی، ۶۔قصہ مُلاں و لڑکی، ۷۔نصیحت الاسلام، ۸۔قصہ باندر و کچھوا
قصے ”دہود بادشاہ“ بارے دس پیندی اے جے ایہہ سیالکوٹ توں نواب الدین ہوراں 1909ء وچ پہلی واری شائع کروایا سی۔ ایہدے 135صفحے سن۔ ایہہ قصہ دوجی واری ایسے بندے نے 1920تے تیجی واری1921ء وچ چھاپیا سی۔ دوجی تے تیجی واری ایہدے صفحے134سن۔آل انڈیا آفس لائبریری دیاں دو کیٹلاگاں وچ ایہناں دا ذکر کیتا گیا اے۔ میاں اللہ دتہ دے ناں نال ”قصہ ڈھول بادشاہ و شمس رانی“ 1902ء، صفحے153 برٹش میوزیم کیٹلاگ، ”قصہ ڈھول بادشاہ“ 1906ء، صفحے 208،پنجاب پبلک لائبریری دا ذکر مل دا اے۔ میاں اللہ دتہ دے ناں نال”قصہ دل خورشید وی درج کیتا ہویا اے۔ دل خورشید دے چھپن دا شہر نئیں دسیا گیا البتہ ڈھول بادشاہ تن واری لاہور توں تے اک واری گجرات توں وی چھپیا سی۔ ایس ناں نال قصہ عورت و سوداگر، قصہ ممولا و ممولی، قصہ مُلاں و لڑکی، نصیحت الالسلام تے قصہ باندر و کچھوا دا ذکر وی ایسے صفحے اُتے مل دا اے(۲۵).

04/03/2025

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب دا 61واں ہیرا
ڈاکٹر اکبر علی غازی، پنجابی ادب دی روایت: سیالکوٹ وچ، لاہور، بابا فرید بک فاؤنڈیشن،2023ء،صفحہ نمبر123-
مولوی اللہ داد نقشبندی(ک1922ء)
مولوی سعید الدین لوکاں وچ مولوی اللہ داد یا الہ داد دے ناں نال بہتے مشہور سن۔اوہ دوبرجی آرائیاں سیالکوٹ دے رہن والے سن۔آلو مہار والے پیراں کول سلسلہ نقشبندیہ وچ بیعت سن۔ مولوی ہوراں دا مزار محلے توں باہر سڑک دے کنارے تے بنیا ہویا اے۔ایہناں دیاں کجھ کتاباں دے ناں ایہہ نیں:
۱۔شمشیرِ شریعت، ۲۔سیاپا بے نمازاں، ۳۔شمشیرِ طریقت
مولوی صاحب دی شاعری طریقت تے شریعت دے حکماں دے دوالے ای گھمدی اے. ایہناں دی کتاب شمشیرِ طریقت وچوں اک ونگی پیش اے:
میں اس تھیں پہلاں دو کتاباں کر تصنیف چھپائیاں
اک شمشیر سیاپا دوجا کارن مسلم بھائیاں
صوفیاں یاراں خاطر ہن میں ایہہ تصنیف بنائی
طریقت، حقیقت، معرفت وچ ساری گل لکھائی
ماہ رمضان مبارک دے وچ ختم ہوئی ایہہ ساری
سن تیرہ سو چھتالی (1346ھ) دے وچ نال خدا دی یاری(۱۵)
اُتلی ونگی توں پتہ لگ دا اے جے ایہناں دیاں پہلیاں ساریاں کتاباں چھپ چکیاں نیں۔ عربی، فارسی تے اردو دے چنگے جانو سن۔ایہناں اپنی تیجی کتاب ”شمشیرِ طریقت“ صوفیاں واسطے لکھی سی جیہڑی1346ھ وچ لکھی جا چکی سی۔”شمشیر شریعت“ جارج پریس سیالکوٹ توں شائع ہوئی سی۔ چھپن دا سال درج نئیں البتہ لکھن دا سال1922ء درج کیتا گیا اے۔۔ ایہدے صفحے 78سن تے ایہدے وچ شریعت اسلامی بارے دسیا گیا سی۔مصنف دا ناں مولوی محمد اللہ داد لکھیا ہویا اے۔

سیالکوٹ وچ پنجابی ادب Punjabi Literature in Sialkot

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

04/03/2025

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category