19/12/2024
3 cách đơn giản để cây hồ tiêu “ít sâu bệnh”
(Với các loại cây ăn trái khác cũng tương tự)
Như các bạn đã biết, cây tiêu là cây rất hay bị dịch chết hàng loạt và thường xảy ra nhiều đối với những vườn trồng từ ba đến năm năm tuổi.
Nguyên nhân là giai đoạn này cây đã lớn hơn và bắt đầu cho thu hoạch, nên cây tiêu ngoài việc phải duy trì sức khỏe cây còn phải nuôi quả.
Đất đai cải tạo lúc trồng thì giờ đã biến đổi theo hướng xấu đi, không được tốt như những năm đầu nữa, trong khi nhu cầu của cây đã đòi hỏi cao hơn.
Nếu không nắm được cách để duy trì sự bền vững cho vườn lâu dài, thì sẽ dẫn đến việc chúng ta thường thấy nhiều vườn tiêu phát triển lên đến cực thịnh sau đó khởi suy rất nhanh.
Vậy để trồng cây tiêu lâu dài và bền vững có khó không? Dĩ nhiên là rất khó và tốn kém nữa nếu như làm không đúng cách. Hôm nay mình sẽ nói về ba cách đơn giản để phòng và trị bệnh cho vườn hồ tiêu và duy trì nó tốt bền vững.
Ba cách đó là duy trì cỏ trong vườn, cân đối dinh dưỡng trong từng thời điểm và phòng trị sâu, bệnh đúng cách. Mình sẽ nói chi tiết về kỹ thuật và tác dụng của từng cách lên cây hồ tiêu.
Thứ nhất là để cỏ mọc trong vườn và quản lý chúng sao cho đem lại lợi nhuận và để lại ít tác hại. Muốn vậy ta phải khống chế và duy trì nó ở mức hợp lý.
Tùy vào từng thời điểm mà nên phát cỏ hay chưa nên phát cỏ, nên phát sạch hay phát cao. Ví dụ lúc tiêu còn nhỏ cây tiêu cũng không sử dụng hết đất được thì nên để cỏ quanh năm và tốt một chút chỉ cần sạch quanh gốc vừa đủ cho cây tiêu lúc đó.
Như thế vừa che phủ cải tạo đất vừa điều hòa độ ẩm của đất của không khí trong vườn trong mùa khô và duy trì được vi sinh vật (vsv). Lại vừa tranh thủ tích trữ thêm nhiều sinh khối giúp tạo mùn (hữu cơ) cho đất. Khi cây tiêu lớn hơn thì rễ tiêu phân bố khắp mặt đất, sự cạnh tranh cũng nhiều hơn nên không thường xuyên để cỏ tốt được nữa. Lúc bón phân thì nên chọn lúc ít cỏ. Và cần phải phát lúc thu hoạch. Nhưng cũng không vì thế mà cần sạch như sân, mà phát cao sao cho vẫn thuận lợi để thu hái là được. Vì mùa khô cũng cần thảm cỏ để che phủ rễ tơ để chống lại cái nóng bỏng trên mặt đất. Như thế qua mùa khô lượng rễ tơ chết đi rất ít vì có cỏ che phủ. Mùa mưa năm sau cây thức dậy ra rễ, ra hoa và ra lộc nhanh hơn, khỏe hơn. Nhưng nếu phát sạch quá thì nguyên mùa khô kéo dài cỏ không mọc kịp, không có cỏ che phủ, rễ tơ trên mặt sẽ sớm chết đi vì khô nóng khiến tiêu suy sớm. Mưa xuống lâu phục hồi hơn. Mùa khô đã vậy thì mùa mưa lại cần thiết hơn, nhất là trong những tháng có mưa dầm. Cỏ sẽ giúp phân tán chia đều nước để tự thấm hút. Không gom không tập trung gây úng cục bộ cho rễ tiêu. Vì có cỏ thì mưa ở đâu nước tự thấm hút tại đó. Cỏ còn giúp cản lực va đập của nước mưa rơi xuống đất, làm cho đất không bị nén chặt gây nên bí bề mặt, nên giúp đất luôn xốp, rễ tiêu hô hấp giải độc tốt hơn. Thế nên tuyệt đối không nên phát sạch lúc này. Phát sạch sát đất lúc này cây cỏ vốn bị mưa dầm thân nhiều nước rất yếu sẽ chết giống như xịt thuốc cỏ. Và xác cỏ chết và phân hủy trong lúc mưa dầm sẽ gây chua đất, thối đất gọi là pH thấp, hoàn toàn không có lợi. Nên giả xử lúc này cỏ có tốt quá thì cũng nên phát thật cao để cây cỏ có nhiều lá sẽ không chết. Cỏ che phủ thường xuyên còn tập dần cho rễ tiêu ăn nổi. Rễ tiêu dù nằm nổi ngay trên bề mặt đất nhưng nắng lên không bị cháy rễ vì thường xuyên được che phủ và mưa cũng không bị úng vì ở tầng đất mặt nhanh ráo. Khi bón phân xuống đất có cỏ, rễ tiêu trong đó cũng hút cực kì nhanh, vì rễ nằm rất nông và nhiều. (chú ý là khi vãi rộng ra cỏ như vậy thì không nên bón quá nhiều phân mà lên chia nhỏ vì bộ rễ này hút nhiều phân lên cây gây mặn dẫn đến cháy lá. Nếu gặp mưa to mất bớt thì không cháy).
Có cỏ cân bằng sinh thái nên không cần lo về loài nào phát thành dịch được vì chúng đã cân bằng lẫn nhau rồi. Từ loài có lợi đến loài có hại đều tồn tại rất hòa bình trong đất. Bạn không thể cố diệt loài nào đi được nên tốt nhất là không làm gì cả. Vì càng lạm dụng bằng hóa chất độc hại, rắc thuốc, rồi lại sục thuốc nhiều vào đất thì càng làm tăng chi phí, gây độc cho môi trường đất. Đặc biệt là giun và mem nấm có lợi cho cây sẽ bị đầu độc. Vậy tóm lại bạn cứ để cỏ ngày này qua ngày khác năm này qua năm khác.
Hữu cơ sẽ càng nhiều thêm đất càng tốt thêm. Khỏi cần bón phân hữu cơ cũng được. Vì xác cỏ khi phân hủy hằng năm là nguồn hữu cơ vô tận. Vậy tóm lại là nên để thảm cỏ trong vườn thường xuyên gần như quanh năm. Mình cũng nói thêm về việc có nên sử dụng thuốc cỏ hay không. Trong trường hợp để giảm công lao động thì có thể phun thuốc cỏ một lần vào đầu mùa lúc cỏ tốt nhưng phải nắm rõ thời điểm để có đủ thời gian cho cỏ mọc lại đủ nhiều vào lúc mưa dầm giúp phòng bệnh cho vườn. Nhưng tốt nhất là nên phát bằng máy để lại phần gốc cho cỏ tái sinh. Không nên dùng thuốc cỏ, vì phát sẽ có lợi hơn cho vsv có ích trong đất.
Thứ hai là cân bằng dinh dưỡng. Cây con chưa cho thu hoạch thì cần nhiều đạm và lân hơn kali. Với cây đã cho thu hoạch thì cây cho quả nhiều thì phân cũng cần nhiều hơn cây ít quả và theo quy luật theo mùa vụ có thời điểm cần chất này nhiều chất kia ít . Vd cây đầu mùa mưa cần nhiều lân và đạm để ra hoa ra cành, lá, rễ. Chưa cần nhiều kali khi chưa có trái và khi trái còn nhỏ. Nhưng lúc mưa dầm cây thiếu nắng thì việc bón đạm thừa rất nguy hiểm.
Lúc đó trong thành phần đạm, lân, kali (NPK) cần thay đổi. Cụ thể là cần tăng thêm kali (K)để cây tăng ăng sức đề kháng bệnh tật. Đó là về đa lượng còn vi lượng thì cây ăn nhiều lân thì thường thiếu kẽm ,ăn nhiều kali thì thường thiếu bo.... bo là một loại phân vi lượng rất hay thiếu như không được phép bón thừa. Thế đấy! nên không phải lúc nào nhu cầu dd cũng giống nhau. Nếu ta hiểu biết để cho cây có đủ dd khỏe mạnh trước lúc thời tiết nguy hiểm thì cây chống chọi với thời tiết , và bệnh tốt hơn. Như hạn hán hay mưa dầm và bệnh tật. Và thêm điều này nữa khi bón phân thì cũng nên xem thời tiết cẩn thận. Đầu mùa và cuối mùa mưa là hai thời điểm cây ăn phân nhiều và hiệu quả nhất, vì lúc này đất vừa đủ ẩm, nắng vừa đủ quang hợp.
Vào mùa khô nắng gắt và thiếu nước thì cây cần ngủ nghỉ nên việc bón phân là vô ích và còn làm sai chu kì ra bông. Vào lúc mưa dầm thì cây cũng chẳng hút được phân vì trời không nắng nhiều nên việc bón phân nhiều cũng phí. Nếu mưa dầm quá dài mà thấy cây đói thì nên phun vài đợt phân qua lá và bón gốc lượng nhỏ vào những ngày có nắng. chú ý chọn loại phân bón lá ít đạm nhiều lân và kali để cây cầm cự. Nhưng tốt nhất là cho cây lo đủ trước khi đợt mưa dầm kéo đến.
Thứ ba là phòng bệnh. Vườn để cỏ như mình đã nói ở trên là đã phòng được bệnh chết nhanh chết chậm hiệu quả rồi. Vì chết nhanh chết chậm chỉ là úng mà thôi. Trong khi vườn được cỏ che phủ thường xuyên thì rễ ăn nổi khô ráo rễ hô hấp tốt rất là khỏe không sợ úng. Về tuyến trùng rệp sáp rễ cũng không phải lo vì đất để cỏ thường xuyên thì mùn nhiều rễ khỏe và nhiều. Tuyến trùng rệp sáp ít, vì trong đất mùn tự khống chế tuyến trùng và rệp gốc khiến số lượng không phát triển nhiều lên ở mức gây hại được. Chỉ cần phòng bệnh trên lá vì bộ lá tốt sẽ quang hợp tốt giúp cây khỏe. Mùa mưa tạo môi trường trong vườn ẩm ướt rất dễ nhiễm bệnh trên thân lá nên phải phòng bệnh trên thân lá. Các bệnh như nấm hồng rỉ sắt, thán thư, đốm lá... các bệnh đó đều có nhiều thuốc phòng trị rất hiệu quả và an toàn , về giá của thuốc cũng hợp lý. Và những con bọ chích hút hoặc rệp sáp trên cây cũng nên phòng trừ. Khi phòng đúng thời điểm thì ít tốn kém và rất hiệu quả. Lấy ví dụ như khi phun phòng ngay trước lúc tiêu ra hoa thì trong khi hoa đang nở và thụ phấn không cần lo phun gì cả. Phòng trước lúc thời tiết ẩm ướt mưa dầm thì sau mưa dầm lá không bị nhiễm bệnh không có thiệt hại... .
Trên đây là mình viết sơ lược về cách phòng dịch cho cây tiêu. Mong là mọi người góp ý và bổ sung thêm trong phần bình luận nhé!
Chúc Bà Con có khu vườn luôn xanh tốt và cho thu hoạch bền vững.
