11/10/2025
Cần giờ trên hạ tầng biển Nam bộ.
Từ vùng ven bị cô lập đến cực phát triển của không gian kinh tế biển TP.HCM
Trong suốt nhiều thập niên, Cần Giờ gần như đứng ngoài nhịp phát triển của TP.HCM. Khoảng cách địa lý, ranh giới sông Soài Rạp và hạ tầng hạn chế khiến vùng đất này chỉ được nhắc tới như khu sinh quyển rừng ngập mặn chứ không phải một phần của không gian kinh tế đô thị. Nhưng từ năm 2025, Cần Giờ chính thức bước vào quỹ đạo phát triển mới khi bốn đại dự án hạ tầng và đô thị được kích hoạt đồng thời: siêu đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise, siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, cầu Cần Giờ nối TP.HCM với huyện đảo, và định hướng tuyến metro về Cần Giờ trong quy hoạch dài hạn. Bốn cấu phần này tạo thành trục chiến lược mở rộng TP.HCM ra biển, kết nối trực tiếp với mạng logistics Nam Bộ và hành lang phát triển ven biển quốc gia.
Bước ngoặt đầu tiên là Quyết định 148/QĐ-TTg ngày 16/01/2025 do Thủ tướng Chính phủ ký, chấp thuận chủ trương đầu tư cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Theo văn bản này, cảng có quy mô sử dụng đất khoảng 571 ha, vốn đầu tư tối thiểu 50.000 tỷ đồng, thời hạn hoạt động 50 năm và được phép chuyển mục đích sử dụng khoảng 82,96 ha rừng cho mục đích công trình. Cảng nằm tại khu vực gần cửa sông Thị Vải, hướng ra vịnh Gành Rái, cách luồng hàng hải quốc tế khoảng 20 km, thuận lợi tiếp nhận tàu mẹ trên 250.000 DWT. Khi hoàn thành, cảng này có thể xử lý 10–15 triệu TEU mỗi năm, tương đương quy mô cảng Singapore giai đoạn đầu, đưa Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển container khu vực Đông Nam Á. Về mặt pháp lý, đây là dự án cảng quốc tế đầu tiên do nhà đầu tư trong nước đề xuất, được phê duyệt ở cấp Thủ tướng, đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong chính sách hướng ra biển của TP.HCM.
Bước ngoặt thứ hai là sự xuất hiện của Vinhomes Green Paradise, siêu đô thị lấn biển Cần Giờ, được Vingroup khởi công ngày 19/4/2025. Dự án có quy mô 2.870 ha, tổng vốn đầu tư hơn 217.000 tỷ đồng, quy hoạch thành khu đô thị sinh thái đa chức năng gồm nhà ở, thương mại, du lịch, giáo dục, y tế và công viên biển. Đây là dự án lấn biển đầu tiên tại Việt Nam được tuyên bố vận hành theo mô hình ESG++ (Environment Social Governance), hướng đến năng lượng tái tạo, giao thông xanh và quản lý đô thị bằng công nghệ số. Sự kiện này mở đầu cho chuỗi chuyển dịch hạ tầng, dân cư, dịch vụ về phía Nam TP.HCM, tạo nền tảng hình thành một trung tâm đô thị, cảng biển, du lịch tích hợp.
Cầu Cần Giờ là điểm then chốt tiếp theo trong bức tranh này. Cầu có chiều dài khoảng 7,3 km, quy mô 6 làn xe, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 11.000 tỷ đồng, hiện đang hoàn tất báo cáo tiền khả thi để trình HĐND TP.HCM trong năm 2025. Khi được phê duyệt và khởi công, cây cầu sẽ thay thế phà Bình Khánh, rút ngắn thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ còn khoảng 35–40 phút. Cầu không chỉ giải quyết giao thông mà còn mở khóa toàn bộ quỹ đất đô thị phía Nam, tạo trục phát triển liền mạch từ Nhà Bè, Hiệp Phước đến Cần Giờ. Dữ liệu kỹ thuật của Sở Giao thông Vận tải TP.HCM cho thấy đây là công trình được xếp vào nhóm hạ tầng trọng điểm của giai đoạn 2025–2030, cùng cấp với Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài.
Cấu phần hạ tầng thứ tư, tuyến metro hướng về Cần Giờ, tuy chưa phải dự án được phê duyệt đầu tư nhưng đã được bổ sung trong Quy hoạch phát triển giao thông TP.HCM giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050. Theo quy hoạch, tuyến này dài gần 49 km, kéo dài từ trung tâm qua quận 7, Nhà Bè, Khu công nghiệp Hiệp Phước xuống Cần Giờ. Thời gian nghiên cứu đầu tư dự kiến giai đoạn 2031–2050, trước mắt thành phố xem xét triển khai BRT (xe buýt nhanh) làm giải pháp trung chuyển tạm thời. Thông tin này khẳng định định hướng dài hạn của TP.HCM trong việc mở rộng mạng lưới giao thông công cộng xuống phía Nam, phục vụ trực tiếp khu đô thị và khu cảng tương lai.
Ngoài bốn dự án đã xác lập trên bản đồ quy hoạch, Vingroup mới đây còn đề xuất ý tưởng cầu vượt biển Cần Giờ nối Vũng Tàu, chạy trực tiếp qua vịnh Gành Rái, rút ngắn quãng đường từ TP.HCM đến Bà Rịa Vũng Tàu xuống dưới một giờ. Đề xuất này được UBND TP.HCM giao các sở ngành nghiên cứu từ giữa năm 2025, hiện ở mức khảo sát sơ bộ. Nếu được triển khai, đây sẽ là cây cầu vượt biển dài nhất Việt Nam, mở ra hành lang đô thị, du lịch, logistics ven biển liền mạch giữa hai tỉnh thành.
Từ góc độ quy hoạch vùng, bốn dự án chính và một đề xuất mở rộng nói trên tạo thành cấu trúc “ngũ giác phát triển Cần Giờ” gồm đô thị lấn biển, cảng trung chuyển, cầu nội thành, cầu liên vùng và tuyến metro. Khi được triển khai đồng bộ, chúng sẽ biến Cần Giờ từ vùng ven sinh thái thành cực tăng trưởng mới của TP.HCM, đóng vai trò cửa ngõ kinh tế biển phía Nam. Sự khác biệt của lần chuyển mình này là tính hệ thống, không còn là các dự án rời rạc mà là một chuỗi hạ tầng, đô thị, logistics có tính liên kết rõ ràng, được định hướng thống nhất trong quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng TP.HCM.
Đặt trong không gian Nam Bộ, Cần Giờ trở thành “mắt xích thứ tư” trong chuỗi đô thị cảng biển gồm Hiệp Phước, Long An, Cái Mép và Cần Giờ. Nếu Hiệp Phước là cực công nghiệp, logistics, Long An là cực công nghệ, kho vận, Cái Mép là cực xuất khẩu quốc tế, thì Cần Giờ sẽ là cực đô thị, du lịch, cảng trung chuyển. Sự phân vai này giúp giảm tải cho lõi TP.HCM, đồng thời tạo ra động lực phát triển kinh tế biển đúng hướng, phù hợp chiến lược tăng trưởng xanh và mục tiêu net zero quốc gia.
Thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở quy mô vốn mà ở tiến độ và khả năng phối hợp giữa các bên. Cảng đã có quyết định chủ trương, đô thị đã khởi công, nhưng cầu và metro vẫn còn ở bước chuẩn bị. Nếu các thủ tục pháp lý không được đẩy nhanh, sự lệch pha giữa hạ tầng cứng và đô thị có thể khiến chi phí đầu tư tăng cao và làm chậm khả năng kết nối. Bởi vậy, bài toán điều phối chính sách và tiến độ sẽ quyết định thành bại của giai đoạn phát triển Cần Giờ 2025–2035.
Cần Giờ đang ở giai đoạn định hình lịch sử. Sau nhiều năm chỉ được biết đến như vùng sinh quyển, nay nơi này đã có những dự án hạ tầng và đô thị quy mô cấp vùng, được Nhà nước phê duyệt, doanh nghiệp lớn triển khai, và quy hoạch thành phố xác định rõ vai trò. Một vùng ven từng bị ngăn cách bởi con sông đang chuẩn bị trở thành cửa ngõ ra biển của Việt Nam. Nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ và quản trị đúng triết lý phát triển bền vững, Cần Giờ sẽ không chỉ là vệ tinh mới của TP.HCM mà là biểu tượng cho cách Việt Nam bước ra biển bằng năng lực hạ tầng, công nghệ và tầm nhìn vùng.