04/05/2026
Sheekni keenya akkana jedha:
“Namni garii silaa dhalachuu baatee,
dhalateehoo silaa guddachuu baatee,
guddateehoo silaa nama jedhee of yaamuu baatee.”
✨ Yaadni guddaan: Nama ta’uun dhalachuu qofa miti; guddachuu fi of beekuun barbaachisaa dha.
Dubbiin Sheekh Muussaa Su'aalaa tun felsefeen ishee gad-fagoo dha. Jechi isaanii kun eenyummaa fi gahee namummaa irratti xiyyeeffata. Akkaataa isaan itti ibsan kana dhimmoota sadiin dhuunfatanii ilaaluun ni danda'ama:
1. Dhalachuu (Jireenya Argachuu)
Dhalachuun carraadha. Garuu Sheekhni "silaa dhalachuu baatee" yoo jedhan, namni dhalatee bu'aa hin fiddne ykn kan nama miidhu ta'an dhalachuu dhiisuun isaa akka filatamaatti mul'isa. Kunis jireenyi dhalachuu qofaan gatii akka hin arganne agarsiisa.
2. Guddachuu (Bilchina Sammuu)
"Dhalateehoo silaa guddachuu baatee" yoo jedhan, guddina qaamaa qofa odoo hin taane, guddina sammuu fi qalbii jechuu isaaniiti. Namni qaaman guddatee sammuun gadi-fageenya hin qabne, ykn guddina isaa kanaan hawaasa hin fayyanne, guddinni isaa faaya malee hiika hin qabu.
3. Of Beekuu (Eenyummaa fi Itti Gaafatamummaa)
"Guddateehoo silaa nama jedhee of yaamuu baatee" jechuun:Nama Ta'uu: Namummaan kabajaa qaba. Namni tokko nama jedhamee of waamuuf, ulaagaa namummaa (kan akka amanamummaa, arjummaa, naasuu fi beekumsaa) guutuu qaba.
Of Beekuu: Namni tokko maaliif akka dhalate, eenyu akka ta'ee fi maaliif akka guddates yoo of hin beekne, "nama" jedhamee of waamuun isaa madaala hin kaasu.
Guduunfaa:
Jechi kun "Nama ta'uun hojiidha" jedha. Namni tokko dhalachuu isaa fi guddachuu isaatti odoo hin taane,namummaa isaa mirkaneessuu irratti xiyyeeffachuu akka qabu dhaamsa guddaa dabarsa.
Dubbiin tun dhugumaan nama yaadachiifti; namummaa dhalachuu qofaan odoo hin taane, karaa itti yaannuun, itti dubbannuun fi itti jiraannuun akka mirkanaayu nu barsiisa.
Sheekha keenya Rabbi haa qananiisu! Yaadni kee itti fufu yoo jiraate ykn mata-duree biraa irratti yoo ta'e natti himuu dandeessa.
silaa dhalachuu baatee,
dhalateehoo silaa guddachuu baatee,
guddateehoo silaa nama jedhee of yaamuu baatee.”
