19/11/2024
👷 ساختماني پروژو ته قیمت ورکول
په انجنیرۍ کې یوه له اساسي او مهمو مسئلو څخه پروژې ته قیمت ورکول دي.
چې باید په ډیر دقت او فکر سره ترسره شي، ځکه د غلط قیمت ورکولو په صورت کې به شرکت له ډیرو مالي ستونزو سره مخ شي. د پروژې قیمت باید نه ډیر ټیټ وټاکل شي او نه هم ډیر لوړ.
کله چې ساختماني شرکتونه د یوې پروژې په داوطلبۍ کې اشتراک کوي نو د پروژې قیمت باید په داسې ډول وټاکي چې له یو خوا د قرارداد د ګټلو چانس ولري او له بلې خوا په ټاکل شوي قیمت د پروژې ترسره کول او پکې ګټه کول ممکن وي.
د ساختماني پروژو د قیمت ټاکل (برآورد) ډیره عادي مسئله نده بلکه یوه پیچلې پروسه ده چې ډیرو تغیریدونکو عواملو سره اړیکه لري.
دا مهارت دومره په اسانۍ هم لاسته نه راځي. کافی مطالعې، ټریننګ او تجربې ته ضرورت دی تر څو وکولای شئ د یوې پروژې قیمت په درست ډول وټاکئ.
مختلف عوامل شته چې د پروژې په قیمت باندې د پام وړ تاثیر لرلای شي.
چې برآورد کوونکی باید په دې ټولو پوه اوسي او مخکې د قیمت د نهایی کولو څخه د پروژې په قیمت باندې د دغو عواملو تاثیرات وارزوي.
هغه عوامل چې د پروژې په قیمت باندې تاثیر لرلای شي ځنې یې په لاندې ډول دي:
１- د مشابه پروژو قیمت
２- د موادو نرخونه
３- د معاشاتو نرخونه
４- د ساحې شرایط
５- انفلاسیون
６- د داوطلبۍ وخت
７- د پروژې مهال ویش (سکیجول)
８- د پروژې د مشخصاتو او پلانونو کیفییت
９- وړتیا او تجربه
１０- د پروژې اندازه او ترکیب
１１- د کاری ساحې موقعیت
１２- احتمالي پیښې
１３- ضمیمه کارونه
1. د مشابه پروژو قیمت:
د یوې پروژې د قیمت د ټاکلو لپاره تر ټولو ښه مرجع مشابه پروژې دي. د یوې مشابه پروژې نهایی اقلام (موارد) او د هغوی د مصارفو اندازه کولای شی د یوې پروژې د نرخ په ټاکلو کې مرسته وکړي.
2. د موادو نرخونه:
د موادو د اخیستلو ، انتقال او تهیه کولو مصارف د پروژې د مجموعی قیمت په ټاکلو کې یو ډیر مهم فکتور دی. چې د موادو نرخونه باید د برآورد د شروع کولو څخه مخکې معلوم وي.
3. د معاشونو نرخونه
معاشونه یو بل مهم فکتور دی چی د ساختمانی پروژو په قیمت تاثیر لري. د پروژې په موقعیت (شاوخوا سیمه) کې د کاریګرو د اجورې مروجه اندازه (Labor Cost) باید د برآورد د پیلولو څخه مخکې معلوم وي.
4. د ساحې شرایط
د هغې ساحې شرایط چې پروژه پکې موقعیت لري د پروژې د قیمت په ټاکلو کې مهم رول لري. هغه ساحوي شرایط چې کولای شي د پروژې قیمت لوړ کړي عبارت دي له: ضعیفه خاوره، نم لرونکی (لنده بل) ځمکه، ملوث مواد، سخت تجهیزات (د ځمکې لاندې د پایپونو او کیبلونو خښول، هوايي لینونه تیرول ...)، د چاپیریال له نظره حساسیت لرونکې ساحه، د ځمکی لاندې اوبه، د سیند سره تقاطع، درانده ترافیک، د ځمکې لاندې د ذخیرو ټانکرونه، هغه ساحې چې لرغوني اثار پکې وي، ... او داسې نور شرایط. چې پروژې ته د قیمت ورکولو وخت کې باید دا ډول شرایط حتما په نظر کې ونیول شي.
5. انفلاسیون:
د انفلاسیون موجودیت د تل لپاره یو لامل دی چی کیدی شي په زیاته اندازه د تغیر وړ (متحول) وي. نو په همدې خاطر باید پروژې ته د قیمت ورکولو په وخت کې دا فکتور په پام کې ونیول شي، تر څو له احتمالی تاوان څخه وژغورل شو.
6. د داوطلبی وخت:
د افرګشایی وخت کولای شی د ټیټ نرخ په لاسته راوړلو کی د پام وړ تاثیر ولري. ځکه موسمی تغیرات د ساختمانی کارونو په قیمتونو کې مهم رول لري . مثلا د عین کار اجرا کول کیدی شي په اوړي کې په یو قیمت او پله ژمی کې په بل قیمت تمام شي.
7. د پروژې مهال ویش یا Schedule
د پروژې مهال ویش په یقینی توګه د پروژې په قیمت باندې تاثیر لري. که چیرې اړتیا وي چې پروژه په ډیر کم وخت کې خلاصه شي نو عموما قیمت لوړیږي، په ځانګړي ډول کله چې په یو محدود وخت کې د پروژې د خلاصولو په صورت کې د پروژې د ناکامۍ خطر هم موجود وي.
همدارنګه، که چیرې د قرارداد د لاسلیک وخت معلوم وي او د کار د شروع نیټه نامعلومه وي، نو قراردادي د موادو په قیمت کې له انفلاسیون څخه ویره لري او کیدای شي نورې داسې پروژې ولري چې قراردادي ته به لومړیتوب لري.
نو ځکه، پداسې وخت کې زیاتره دواطلبان خپل قیمت لوړوي تر څو له دغسې حالاتو سره مخ نشي. په هر صورت ، که چیرې د قرارداد د لاسلیک او د کار د شروع ترمنځ فاصله له شپیتو ورځو(دوه میاشتو) زیاته وي نو زیات احتمال دی چې داوطلبان خپل قیمتونه لوړ کړي.
8. د پلانونو او مشخصاتو کیفیت
د پلانونو او د پروژې د مشخصاتو د جوړولو په وخت باید له ډیر دقت څخه کار واخیستل شي. دا ډیره زیاته مهمه ده چې د ډیزاین هر جز باید مکمل تشریح او په درست ډول تطبیق شي.
هره ګونګه (مبهمه) کلمه او یا ناسم جوړ شوی پلان نه یواځې دا چې ګډوډی رامنځ ته کوي بلکه د قراردادي په ذهن کې شک پیداکوي چې نتیجه یې عموما د قیمت لوړوالی دی.
9. وړتیا او تجربه
کوم ساختماني شرکتونه چې په داوطلبۍ کې اشتراک کوي، که چیرې له یو ماهر انجنیر او یا فرعی قراردادي (سب کنټرکټور) سره چې ښه سابقه او مسلکي شهرت ولري رابطه ولري او د قیمت په ټاکلو کې له هغوي سره مشوره وشي نو په نتیجه کې به د پروژې قیمت ډیر معقول وي.
که چیرې کوم قراردادي له مشخصو انجنیرانو او یا فرعی قراردادیانو سره په کار کولو کې مطمئن او راحت وي، نو ښه ده چې د کار مسؤلیت همغوی ته وسپارل شي. پدې ډول به د پروژې قیمت ډیر مناسب او د ګټلو چانس یې زیات وی.
10. د پروژې ترکیب او اندازه
د پروژې سایز او ترکیب (ساده والی او مغلق والی) مونږ ته راښيی چې محلی شرکتونه د دې پروژې د تطبیق توانایي لري او کنه.
د قیمت ورکولو په وخت کې باید د پروژې مشخصات ډیر دقیق مطالعه او ځان پرې سل سلنه پوه کړل شي. داسې نشي چې یو مغلقې او سختې پروژې ته د ساده پروژې په نظر وګورو او ټیټ نرخ ورته ورکړو او بیا پدې نه توانیږو چې په ټاکلې بودیجې سره یی خلاصه کړو.
11. د کاري ساحې موقعیت
د کاري ساحې موقعیت د پروژې د قیمت په ټاکلو کې ډیر مهم جز دی.
په کلیوالي مناطقو کې عموما کم شمیر فنی کاریګر او ساختماني مواد موجود وي او د موادو انتقال ورته ډیر مصرف غواړي.
نو ځکه، د براورد په وخت کې باید د کار ساحې ته د کاریګرانو د انتقال مصارف هم په نظر کې ونیول شي.
12. احتمالي پيښې
غیر متوقعه پیښې لکه د امنیت خرابیدل، ساختماني موادو کمبود، د موادو قیمت لوړیدل، انفلاسیون او داسیې نورې د پروژې په نرخ باندې ډیر تاثیر کوي. د دغو احتمالي پيښو د تاوان د مخنیوی په خاطر باید د ټول قیمت یو ټاکلې فیصدي د پروژې له قیمت سره جمع شي تر څو د دغسې پيښو د پيښیدو په صورت کې له تاوان څخه ژغورل شوي اوسو او یا مو تاوان اقل حد ته رارسولی وی.
13. ضمیمه کارونه:
کله کله داسې پیښیږي چې ځنې پروژې ځانګړي کار(لکه تحقیق یا نورو) ته ضرورت لري چې په معمول ډول په نورو پروژو کې نه وي. نو د قیمت ټاکل په وخت کې باید دغسې مسایلو ته متوجه اوسو تر څو له راتلونکی سردرد نه خلاص اوسو.
پورته مو ځنې هغه عوامل بیان کړل چې ساختماني پروژو ته د قیمت ورکولو په وخت کې باید په نظر کې ونیول شي. ځنی نور ځانګړی عوامل هم شته خصوصا په افغانستان کې چې پروژې ته د قیمت ورکولو وخت کې باید په نظر کې حتما په نظر کې ونیول شوی کنه نو تاوان مو حتمی دی.
