12/02/2025
Երևանը հենց այնպես չդարձավ այն գեղեցիկ ու ինքնատիպ քաղաքը, որին մենք սովոր ենք։ Դրա ձևավորման մեջ մեծ դեր են խաղացել տաղանդավոր հայ ճարտարապետները, որոնք ոչ միայն կառուցել են հայտնի շենքեր, այլև տվել են քաղաքին իր հատուկ ոճը, բնավորությունն ու շունչը։
Ալեքսանդր Թամանյան (1878–1936)
Եթե Թամանյանի ժամանակներում Երևանն ունենար իր գլխավոր ճարտարապետը, ապա այդ պաշտոնը անկասկած նրանն էր լինելու։ Նա ստեղծեց քաղաքի գլխավոր հատակագիծը, որը ձևավորեց մեր մայրաքաղաքի կենտրոնը։ Նրա շնորհիվ ունենք Հանրապետության հրապարակը, Օպերայի թատրոնը, Կառավարական շենքերը ու շատ այլ կարևոր կառույցներ։
Գևորգ Քոչար (1901–1973) և Միքայել Մազմանյան (1899–1971)
Այս երկու մեծանուն ճարտարապետներն իրենց ձեռագիրն են թողել Երևանի վրա՝ ստեղծելով Մատենադարանը, Կասկադ համալիրը և բազմաթիվ այլ հիասքանչ կառույցներ։ Նրանց նախագծած շենքերը դարձել են ոչ միայն քաղաքի, այլև ամբողջ Հայաստանի այցեքարտերը։
Ռաֆայել Իսրայելյան (1908–1973)
Եթե նկատել ես Երևանի ճարտարապետության մեջ ազգային տարրերի հարուստ առկայությունը, ապա դրա համար պետք է շնորհակալ լինես Իսրայելյանին։ Նրա գործերից են Սարդարապատի հուշահամալիրը, Երևանի «Արարատ» կոնյակի գործարանի շենքը, որոնք աչքի են ընկնում իրենց հայկական ոճով ու ինքնատիպությամբ։
Մարկ Գրիգորյան (1900–1978)
Նրա նախագծերով են կառուցվել Ազգային գրադարանը, Գիտությունների ակադեմիայի շենքը, որոնք ոչ միայն ֆունկցիոնալ կառույցներ են, այլև խորհրդանշում են Երևանի ճարտարապետական դիմագիծը։
Ջիմ Թորոսյան (1926–2014)
Երևանի ժամանակակից տեսքի ձևավորման մեջ իր մեծ ավանդն ունի նաև Թորոսյանը։ Նրա նախագծերով Կասկադը ձեռք բերեց իր ներկայիս տեսքը, իսկ Մյասնիկյանի արձանի տարածքը դարձավ քաղաքի ամենահետաքրքիր կետերից մեկը։
Այս ճարտարապետները ոչ միայն շենքեր են կառուցել, այլև իրենց գաղափարներով ու ստեղծագործություններով ձևավորել են մեր քաղաքի ինքնությունը։ Նրանք իրենց գործով ապացուցել են, որ ճարտարապետությունը միայն քար ու ցեմենտ չէ, այլ նաև արվեստ, մշակույթ ու պատմություն։
