Vrienden van de boomgaard

06/08/2026

Juli 2026, hoogzomer en de boomgaard heeft het moeilijk
Juli 2026 was erg warm. Het was ook erg droog. Mensen puften zich door de hitte of bleven zo veel mogelijk binnen. Ook ’s nachts koelde het minder goed af. In de natuur zag men het gras droger worden, sommige bomen stootten al een deel van hun gebladerte af. De boomgaard moest dit ook ervaren ondanks de regelmatige wateraanvoer naar de nieuwe aanplant en de kruiden- en grassenlaag die een soort van natuurlijke muclhlaag vormde. De kruiden en grassen hielden de weinig dauw bij en zorgden zo voor een ietsje vochtigheid aan de voet van de hoogstamfruitbomen. Helaas is dit voor sommige bomen niet genoeg. Kers 13 (een bigarreau), K25 (een abrikooskers) en P785 (een Durondeau) zijn op sterven na dood. Er hangt geen fruit aan de nashiperenbomen, de appelen van de grijze winterreinette (A43) hangen te vergelen in de boom. Sommige bomen dragen bladeren die al aan het verdrogen zijn. De vlierboom die net achter de droge beek richting het 2e deel van de boomgaardstaat, is zelfs helemaal aan het verdrogen. De overige fruitbomen dragen merkelijk minder fruit dan vorig jaar. In 2025 er 90 kilogram appelen geplukt worden. Dat gewicht lijkt er voor 2026 niet in te zitten.

En toch zijn er ook zonneaanbidders terug te vinden: er kwamen 2 notenzaailingen en een valse robinia aangewaaid tegen de omheining kant tramspoor. De keizerkaars, de veldzuring, de speerdistel en de grote brandnetel doen het fantastisch goed. De keizerskaars wordt druk bezocht door allerlei bestuivers en zorgt in het najaar voor voedsel door vogels die van de verdorde zaadhoofdjes komen proeven. De andere bloeiers zijn belangrijk voor allerlei vlinders: als waardplant (nodig voor de groei van rupsen) maar ook als voedingsplek. U kan deze zien op de bijgevoegde foto's.
In de bib zijn alle exemplaren voor de fietszoektocht ‘uitverkocht’. Fijn dat het grote publiek belangstelling hiervoor heeft en voor zij die deze fietstocht nog willen rijden: er werden nieuwe exemplaren aan de bib van Zwijndrecht beloofd.
Samen met de gemeentelijke groendienst en de dienst voor toerisme wordt er gewerkt aan de naamplaatjes die bij de bomen moeten komen.
De Vrienden van de boomgaard werden uitgenodigd bij een vergadering aangaande de Poldertuin, de grote groene ruimte in het midden van de gemeente Zwijndrecht: van aan de KSA-terreinen over het geboortepark de gemeentelijke begraafplaats en de gemeentelijke boomgaard en waaraan eventueel het Vredespark toegevoegd zou worden. Net voor de coronacrisis werd er door Regionaal landschap Schelde en Durme een plan voor de Poldertuin uitgewerkt. Na enkele jaren stilstand zou dit plan terug opgenomen worden.
Ten slotte nog 2 uitsmijters: de familie De Mol is terug in vakantie in de gemeentelijke boomgaard én er is een klein kunstwerkje te zien vanaf de straatkant op de muur tussen de gemeentelijke boomgaard en de tramsporen. Wordt er ingebroken of wordt er ontsnapt?

11/07/2026

Het is zomer; de tijd om een leuke fietszoektocht in je buurt te ondernemen. Dat kan via deze link https://www.natuurpunt.be/afdelingen/natuurpunt-waasland-kern-zwijndrecht-0/boomgaard. Deelnemingsformulieren vindt u in de bib van Zwijndrecht. U kan onderweg in de gemeentelijke boomgaard een kijkje nemen bij de geënte Passe Crassane, een oud ras hoogstampeer. De foto werd genomen in mei 2026

11/07/2026

Eindelijk kunnen er weer foto's op de FB-pagina geplaatst worden! U ziet hier de foto's die bij het bericht van juni 2026 horen: de bloemenweide rijk aan meisjesogen en grassen, de afgestorven Bigarreau Napoleon (aka K 98) en de nieuwe aanplant van april 2026.

08/07/2026

Juni 2026 in de gemeentelijke boomgaard

De eerste helft van juni begon met enkele zonnige dagen. Dat kwam goed uit want op zondag 7 juni deden de Vrienden van de boomgaard mee aan de Velt Opentuindagen. Er kon meegedaan worden aan een insectensafari, bezoekers konden de boomgaard ontdekken … althans dat was de bedoeling. Aan de kersenbomen zal het niet gelegen hebben, want die stonden bomvol lekker fruit. Er waren meer dan genoeg kersen om te plukken en naar het labo te sturen om te laten onderzoeken op de PFAS- en PFOS-waarden. Normalerwijze moesten de kersen vorig jaar al getest worden maar toen was er niet genoeg van dit fruit op de bomen.
Na enkele dagen van veel en hevige regenval was de rest van de maand niet warm maar ronduit heet. Er werd een hittegolf van maar liefst 12 dagen vastgesteld.
Vorige maand werd er taksterfte opgemerkt bij kers K96, een Bigarreau Napoleon. In juni waren alle bladeren van de boom bruin geworden en de meeste bladeren waren afgevallen. De boom ziet er dood uit. Kersen- en kriekenbomen zijn erg onderhevig aan stress veroorzaakt door onder andere droogte. Deze kers staat in onze fruitbomenlijst aangeduid als ‘oude boom’. Dit wil zeggen dat de aanplant ervan gebeurde voor 1988, het jaar dat de gemeente Zwijndrecht de boomgaard aankocht.
De nieuwe aanplant van dit jaar heeft nog een waterzak aan de stam. Die werd tijdens de hittegolfdagen gevuld om te voorkomen dat de boompjes zouden wegkwijnen.

Op dit moment staan de grassen rondom de hoogstamfruitbomen hoog maar hierdoor blijft de dauw hangen en dit doet de bomen enkel goed. De toorts staat in bloei en trekt hopen bijen en andere bestuivers aan met z’n zwavelgele bloemetjes. Op de plek waar vorig jaar de bloemenweide zat, doet de warm gele-bruine coreopsis (‘meisjesogen’) het erg goed. Daar waar er tot enkele jaren geleden veel brandnetels groeide kan men nu vossenzurkel en gewone berenklauw vinden.

Donderdag 25 juni namen 2 vertegenwoordigers van de Vrienden van de boomgaard mee aan een vergadering over de Poldertuin. De Poldertuin is de naam voor de groene kern binnen het dorpscentrum van Zwijndrecht en loopt van de KSA-terreinen aan de Richard Orlentstraat, over het Geboortepark, de gemeentelijke begraafplaats en de gemeentelijke boomgaard. Het plan voor deze groene ruimte werd uitgewerkt nét voor de coronaperiode. Dit project zou nu terug opgepikt worden en onze input, en die van andere betrokken partijen, werd hierbij gevraagd.

10/06/2026

De boomgaard in april en mei 2026

April was een warme, zonnige maar vooral droge maand. Er stond behoorlijk wat wind maar de hoogstamfruitbomen bloesemden zoals nooit tevoren. De Groendienst plantte meer dan de vijf verwachte nieuwe bomen aan en er werden 5 nestkastjes gehangen. Om de bomen niet te beschadigen, werden de kastjes bevestigd met oude fietsbinnenbanden. De perenonderstam werd in maart geënt met een Passe Crassane en ziet er gezond uit.
Er werd een nieuw boomgaardplan uitgetekend. Door middel van kleuren werden de bomen gevisualiseerd. Bij vergelijking met de vorige plannen kan een verschuiving in fruitsoorten opgemerkt worden. Waar volgens een verslag uit 1988 de hoogstamboomgaard 3% pruimelaars, 13% kriekenbomen en voor 84% kerselaars telde, zien we nu een sterke toename aan appelen en peren. De klimaatrobuustheid van de kersen, krieken en pruimen is niet zo best in deze tijden van droogtestress en klimaatopwarming. Dat was in de vorige maanden al te merken aan de kersenbomen met gomziekte (zie ook het bericht van maart 2026 en de foto bij het bericht van oktober 2025).
Normaal gezien zou er in april ook een snoeimoment geweest zijn. Dit was voorzien op een mooie droge zondag en de snoeiers waren op post. De bestelde ladders kwamen helaas niet toe en de ‘stoere snoeiers’ moesten onverricht ter zake terug naar huis keren. Het snoeiwerk werd later uitgevoerd door de gemeentelijke snoeidienst zonder dat de Vrienden van de boomgaard hiervan op de hoogte gesteld werden. Wij zouden meehelpen aan het uitspreiden van een nieuwe laag houtsnippers op de paden. Ook dit werk werd uitgevoerd zonder verdere communicatie van de groendienst naar de Vrienden uit.
De gemeentelijke hoogstamboomgaard ging meedoen met de Ecotuindagen van Velt, voorzien op 6 en 7 juni 202. Alles werd hiervoor in gereedheid gebracht.

Mei 2026 was een zeer warme maand doch ook eerder natte maand. De Ijsheiligen kwamen voorbij en in Haspengouw, dé fruitstreek van ons land, werden de vuurpotten tussen de rijen in de vele boomgaarden gezet. Het was echter niet de vorst maar wel de hevige regenvlagen die valschade aan het fruit toebracht.

In juni kunnen er hopelijk kersen geplukt worden voor de PFAS-controle die voorzien was in 2025. Vorig jaar waren er echter te weinig kersen die na de nodige moeskopperij nog aan de bomen hingen om te laten testen.
Die andere testen, op het grond- en poriewater, laten op zich wachten. Volgens de ambtenaar van de Milieudienst werden de PFAS-controles stalen van het grondwater ‘on hold’ gezet om deze, samen met andere grondwaterstalen uit Vlaanderen, te testen op de forever chemicals. Wanneer die testen dan uitgevoerd zullen worden, is onduidelijk. Gezien de lage waterstand en de verminderde regendagen is het testen van het poriewater ook iets dat op een latere datum zal moeten gebeuren.

De kersenbomen staan vol met fruit dit jaar en helaas zijn de plegers van moeskopperij er ook weer bij. Mensen kruipen zo maar in de bomen zonder acht te slaan op de takken en hun eigen valrisico of breken soms takken af om bij het fruit te komen. Het bord aan de ingang van de gemeentelijke boomgaard werd bespoten met een zwart goedje om de tekst te verdoezelen.
De bloemenweide die vorig jaar ingezaaid werd met een niet-lokaal mengsel toont zich nu van z’n beste kant. De inheemse Pekbloem komt mooi uit tegen de grassen. Deze grassen groeien voorbij de niet-lokale Cosmos. Door het afrijden van de onderbegroeiing, komen er andere planten, grassen en kruiden tevoorschijn en dit verhoogt de biodiversiteit van de hoogstamboomgaard. Tegenover vorige jaren staan de netels veel minder hoog, er is nog maar weinig zwarte nachtschade te zien en er komen zelfs distels en koningskaars terug.

In het deel achter beek 25, werd er begin dit jaar een nieuwe hondenwei aangelegd. Hierbij werd een deel van de sterk woekerende begroeiing weggenomen. Dit is nu een mooie, lichte doorkijkplek naar beide delen van de boomgaard geworden.

19/05/2026

Zonder gif, meer leven in je tuin!
De Week van de Bij (31 mei – 7 juni) zet het belang van gifvrij tuinieren in de kijker. En wij doen daar graag nog een schepje bovenop!
Tijdens de op 6 &7 juni kan je in heel Vlaanderen en Nederland meer dan 300 ecologische tuinen bezoeken – tuinen boordevol bloemen, groenten, bijen en inspiratie.
Vrienden van de boomgaard zetten de poort open en nodigen je uit op onderzoek te komen!
Kom langs op zondag 7 juni tussen 10.00 en 12.00 en ontdek deze prachtige boomgaard kan of kom langs voor de insectensafari.
👉 Meer info:

De Velt-ecotuindagen zijn de hoogdagen voor iedereen die van ecologisch tuinieren houdt. Ruim 200 tuineigenaars stellen een weekend lang hun ecologische tuin op voor het grote publiek.

06/04/2026

Noteer zondag 7 juni alvast in je agenda want dan kan je in het kader van de Velt Opentuindagen de gemeentelijke boomgaard van Zwijndrecht bezoeken. Tussen 10 en 12.30 uur kom je heel veel te te weten over deze wonderlijke plek waar de hoogstambomen (appelen, peren, noten, kersen en krieken) al sinds lang groeien, bloeien en fruit geven en we hopen dat de nieuwe aanplant dit ook zal doen. Er kan een insectensafari ondernomen worden; een leuke bezigheid voor de (klein)kinderen maar ook voor hun (groot)ouders. De boomgaard, te vinden naast de begraafplaats van Zwijndrecht, is goed bereikbaar met het openbaar vervoer en de fiets.
Op de foto ziet u een winterreinette.🍏🍎

30/03/2026

Boomgaardcontrole maart 2026
Het spreekwoord geldt nog steeds: ‘Maartse buien, aprilse grillen’. April is nog niet bezig maar maart is bijna achter de rug. Buien zijn er zeker en vast geweest: regen maar ook stofsneeuw en hagel. Het was ’s nachts ook nog erg koud, tegen het vriezen aan. Nachtvorst is schadelijk voor de bloesem en dus brachten ze in Haspengouw, dé fruitstreek van Limburg, de warmtekanonnen en de vuurpotten naar de boomgaarden. Gelukkig was dit alles niet nodig in de gemeentelijke boomgaard van Zwijndrecht. De eerste kersen- en kriekenbomen laten hun bloesem al zien. Maar de pruim ‘Bleue de Belgique’ zet z’n beste beentje voor en dat ziet u op onderstaande foto.
Deze maand werden de 4 nieuwe hoogstamappelbomen en de kweepeer door de groendienst aangeplant. Op de perenonderstam plaatste Robert (Vriend van de boomgaard) 2 greffes van een Passe Crassane. De Passe Crassane-peer is een bewaarpeer; een peer die narijpt na de pluk. Het is een sappige geel-groene peer met rode stippeltjes die licht zurig kan smaken. Deze peer wordt gebruikt als hand- maar ook als dessertpeer. Nu hebben beide greffes tijd nodig om goed aan te slaan en te groeien. De vrienden van de boomgaard zullen dit goed in ’t oog houden
Op zondag 29 maart stonden er 4 stoere snoeiers, samen met Gerry van de groendienst die zowat àlles afweet van het snoeien van fruitbomen, in de boomgaard. Het plan was om een wintersnoei uit te voeren. Helaas kon dit niet doorgaan aangezien de beloofde ladders niet toegekomen waren. De wintersnoei zal in april doorgaan.
Voor K35, de kers met gomziekte, is geen behandeling mogelijk. Helaas zijn kersen zeer onderhevig aan deze aandoening.
In het 2e deel van de boomgaard doen de oude kersen- en kriekenbomen ook hun best om zich op hun mooist te laten zien.

07/03/2026

Februari 2026 in de gemeentelijke boomgaard
Het weer maakte deze maand wat bokkensprongen: het sneeuwde nog een beetje, het regende, het was soms zonnig met een staalblauwe hemel. Maar, er waren vooral enkele dagen met een erg koude en striemende oostenwind. Op bijgaande foto ziet u de nog kale fruitbomen met de meidoornhaag en de muur van de gemeentelijke begraafplaats er achter. Het zou later die dag flink gaan regenen.
De hoogstamfruitbomen bleven er stoïcijns rustig onder. Zij weten dat er betere en vooral zonnigere dagen aankomen in de nabije toekomst.

Deze maand was het de b***t aan Frederik om een les snoeitechnieken te geven om zo zijn brevet als cursusgever bij Velt te verkrijgen. Op zaterdag 14.02.2026 kwamen 13 enthousiaste deelnemers een theoretische les snoeitechnieken volgen. De dag daarna was er een praktisch deel in de hoogstamboomgaard waar een tiental personen op afkwamen. Dat kan u zien op bijgevoegde foto. Het mag gezegd worden: de cursus was dik in orde en Frederik is dan ook met g***s geslaagd.

Deze maand werd beek 18, de Van Hauwensbeek, uitgekuist. Deze beek loopt achter het Tassynshuis naar de Graanmolenstraat. Op het traject doorheen het 2e deel van de boomgaard lag er nogal wat takken- en bladerenafval in de bedding. Het regenwater kan nu weer vlot doorstromen.

Bij de bomencontrole werd opgemerkt dat K35, een pijlkers aangeplant in 1996, last heeft van gomziekte. Er werd advies gevraagd bij de Nationale Boomgaardstichting hoe dit behandeld kan worden.

In de voormiddag (tussen 10 en 12 uur) van zondag 29.03.2026 gaat de wintersnoei door.

04/02/2026

Controle boomgaard januari 2026
Het is stil in de boomgaard; de natuur slaapt en maakt zich klaar voor het nieuwe jaar. Gelukkig hebben de mensen de rust tussen de bomen niet verstoord door van Oud naar Nieuw vuurwerk af te spelen of door lege flessen achter te laten. Was het daarom ook dat er veel minder zwerfvuil gescoord werd of lag het aan de sneeuw die mensen thuis hield? Doordat nu de bomen en struiken veelal geen blad meer vertonen, kon er wel opgemerkt worden dat er prikkeldraad tussen de stammen van de meidoornhaag te zien was. Dit werd doorgegeven aan de gemeentelijke diensten en dit gevaarlijk goedje werd verwijderd.
De hulsthaag werd gesnoeid zodat er een beter zicht is vanuit de Kerkhofdam naar de hondenwei.
Frederik, één van de Vrienden van de boomgaard, bereidt een theoretische en praktische snoeiles van hoogstamfruitbomen voor. Deze zal doorgaan in februari en u leest er in volgend maandbericht meer over.
De foto’s die u hieronder vindt zijn genomen op Oudjaar 2025 en op Driekoningen 2026.