Governance ,Development ,and Democracy

27/07/2026

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን አጠቃላይ የምክክር ሂደቱን፣ የህዝብ ግንኙነት ስራዎቹን እና ልዩ ልዩ የንቅናቄ መድረኮችን ለማስተባበር የተለያዩ መሪ ቃሎችን (መፎክሮችን) ይጠቀማል። ከእነዚህ ውስጥ በዋናነት የሚታወቁት እና በስፋት ጥቅም ላይ የዋሉት
የሚከተሉት ናቸው፦
1. "ዜጎች ይመክራሉ ኢትዮጵያ ትድናለች!" ይህ መፈክር የኮሚሽኑ ዋነኛ መሪ ቃል ሲሆን፣ የሀገሪቱን ዘላቂ ሰላምና አንድነት
ለማረጋገጥ የዜጎች ሁሉን አቀፍ ውይይትና ምክክር ወሳኝ መሆኑን የሚያንጸባርቅ ነው።
2. "ኢትዮጵያ እየመከረች ነው!" በተለያዩ ክልሎች እና የፌደራል ከተሞች በተካሄዱ የአጀንዳ ማሰባሰብ እና የህዝብ ውይይት
መድረኮች ላይ በስፋት ጥቅም ላይ የዋለ አነቃቂ መሪ ቃል ነው። ይህም ህዝቡ ችግሮቹን በውይይት የመፍታት ባህልን እንዲያዳብር
ያለመ ነው።
3. "ኑ ሰላምን እንትከል፣ ኑ እርቅን እንትከል፣ ኑ እንወያይ" ይህ መሪ ቃል በተለይ ከሰላምና ልማት ፎረም እና ከሌሎች ተቋማት ጋር በመተባበር ኮሚሽኑ በሚያዘጋጃቸው ሀገራዊ መድረኮች (ለምሳሌ በአረንጓዴ አሻራ እና ሰላም ግንባታ መድረኮች) ላይ የሚጠቀምበት ነው። የሙሉ ቃሉ መልእክትም "ኑ ሰላምን እንትከል፣ ኑ እርቅን እንትከል፣ ኑ እድገትን እንትከል፣ ኑ እህትማማችነትን እና ወንድማማችነትን እንትከል፤ ኑ እንወያይ" የሚል ነው።
4. ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር የሚደረጉ መድረኮች መሪ ቃሎች፦ ኮሚሽኑ ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ጋር በሚያደርጋቸው የተናጠል መድረኮች ላይ እንደየ አውዱ የተለያዩ መሪ ቃሎችን ይጠቀማል፤ ለምሳሌ፦
- "የወጣቶች ሚና ለውጤታማ ሀገራዊ ምክክር" (ወጣቶችን ለማሳተፍ በተዘጋጁ መድረኮች)
- "የሚዲያ ተቋማት ሚና ለስኬታማ ሀገራዊ ምክክር" (ከመገናኛ ብዙሃን ጋር በሚደረጉ የንቅናቄ ዘመቻዎች)
በአጠቃላይ የኮሚሽኑ መፎክሮች የሚያጠነጥኑት አሸናፊና ተሸናፊ ካለበት የፖለቲካ ባህል በመውጣት፣ የጋራ መግባባት
(Consensus) ላይ መድረስ፣ ብሔራዊ አንድነትን ማጠናከር እና ኢትዮጵያን በጋራ ማዳን በሚሉት እሳቤዎች ላይ ነው።

27/07/2026

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን አጠቃላይ የምክክር ሂደት አሳታፊ፣ አካታች እና ግልጽነትን መሰረት ያደረገ እንዲሆን ተደርጎ የተቀረጸ ነው። የምክክሩን የተሳታፊዎች ብዛት፣ የስብጥር አደረጃጀት እና የውይይቱን አካሄድ እንደሚከተለው በዝርዝር ማየት
ይቻላል፦
1. የተሳታፊዎች ብዛት እና አደረጃጀት (Participant Numbers and Composition) ኮሚሽኑ ከታች ወደ ላይ (Bottom-up approach) የሚል መርህን በመከተል ተሳታፊዎችን ከወረዳ ጀምሮ እስከ ፌደራል ደረጃ ድረስ መልምሏል።
- የተሳታፊዎች ብዛት፦ በአጀንዳ ማሰባሰብ እና በቅድመ-ምክክር ሂደቱ ላይ በመላው ሀገሪቱ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ዜጎች በቀጥታ የተሳተፉ ሲሆን፣ ለዋናው ሀገራዊ የምክክር ጉባኤ (National Dialogue Conference) ደግሞ ከየወረዳው፣ ከየክልሉ እና ከተለያዩ ተቋማት የተመረጡ በሺዎች የሚቆጠሩ (ወደ 3,000 ገደማ) ዋና ዋና ተወካዮች ይሳተፋሉ።
- የተሳታፊዎች ስብጥር (አካታችነት)፦ የምክክሩ ተሳታፊዎች የህብረተሰቡን ልዩ ልዩ ክፍሎች በሚወክል መልኩ የተዋቀሩ ናቸው፦
- የማህበረሰብ ተወካዮች፦ ከእያንዳንዱ ወረዳ በህዝብ የተመረጡ ተወካዮች (አርሶ አደሮች፣ አርብቶ አደሮች፣ የንግዱ ማህበረሰብ፣ ወዘተ)።
- የፖለቲካ ፓርቲዎች፦ ገዥው ፓርቲን ጨምሮ በህጋዊ መንገድ የተመዘገቡ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች መሪዎች እና ተወካዮች።
- የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች፦ የሙያ ማህበራት፣ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች እና የተለያዩ የሲቪል ተቋማት።
- የሃይማኖት እና የሀገር ሽማግሌዎች፦ የሁሉም የሃይማኖት ተቋማት አባቶች እና የባህል/የሀገር ሽማግሌዎች።
- የመንግስት አካላት፦ የህግ አውጪው፣ የህግ አስፈጻሚው እና የዳኝነት አካላት ተወካዮች።
- የተገለሉ የህብረተሰብ ክፍሎች፦ ሴቶች፣ ወጣቶች፣ እና አካል ጉዳተኞች የራሳቸው የኮታ ውክልና አላቸው።
- ዲያስፖራው፦ በውጭ ሀገር የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን ተወካዮች።
2. የውይይቱ አካሄድ እና ስነ-ዘዴ (Methodology and Process of the Dialogue)
የውይይቱ አካሄድ በዋናነት ሳይንሳዊ የምክክር ስርዓቶችን እና የኢትዮጵያን ነባር የችግር አፈታት እሴቶች ያጣመረ ነው። አብይ የውይይት አካሄዶቹ የሚከተሉት ናቸው፦
- ሀ) የጋራ ጉባኤ እና የቡድን ውይይቶች (Plenary and Breakout Sessions)፦
- የጋራ/ዓብይ ጉባኤ (Plenary): ሁሉም ተሳታፊዎች በአንድ አዳራሽ ተገኝተው የተለዩትን 8ቱን አጀንዳዎች ከመነሻ ጽሁፍ አቅራቢዎች (ባለሙያዎች) ጋር በመሆን በጋራ የሚያዳምጡበት እና ሰፊ ገለጻ የሚደረግበት መድረክ ነው።
- የቡድን ውይይቶች (Breakout Groups): ተሳታፊዎች ወደተለያዩ አነስተኛ ንዑሳን ቡድኖች ተከፋፍለው በእያንዳንዱ አጀንዳ ላይ ጥልቅ እና ዝርዝር ክርክርና ውይይት ያደርጋሉ። እያንዳንዱ ቡድን የተለያየ የህብረተሰብ ክፍል ስብጥር (ለምሳሌ በአንድ ቡድን ውስጥ ፖለቲከኛ፣ የሀገር ሽማግሌ፣ ወጣት፣ ሴት ወዘተ) እንዲኖር ተደርጎ ይደራጃል።
- ለ) ገለልተኛ አመቻቾች (Independent Facilitators)፦
- ውይይቶቹ የሚመሩት በኮሚሽኑ ሳይሆን፣ በልዩ ሁኔታ ስልጠና በወሰዱ እና በገለልተኝነታቸው በታመነባቸው ባለሙያዎች (Moderators/Facilitators) ነው። የእነዚህ አመቻቾች ሚና ሁሉም ተሳታፊ እኩል እድል አግኝቶ ሀሳቡን እንዲገልጽ ማበረታታት እና ውይይቱ ከአጀንዳው እንዳይወጣ ማድረግ ነው።
- ሐ)

27/07/2026

የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን በመላው ሀገሪቱ ከተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ሰፊ የአጀንዳ ማሰባሰብ ስራ ካከናወነ በኋላ፣
ለዋናው ሀገራዊ የምክክር ጉባኤ እንዲቀርቡ በይፋ የለያቸው ስምንት (8) ዋና ዋና አጀንዳዎች የሚከተሉት ናቸው፦
1. የሀገር ግንባታ (Nation Building):
የማንነት እና የሀገር ባለቤትነት፣ ታሪክ፣ የጋራ ሀገራዊ ማንነት እና እሴቶች፣ የቋንቋ እንዲሁም የባሕልና ቅርስ ጥበቃ ጉዳዮችን ያካትታል።
2. የመንግሥት አደረጃጀትና ቅርጽ (Structure and Form of Government): የፖለቲካ ሥርዓት፣ የፖለቲካ ውክልና እና የምርጫ ሥርዓትን የተመለከቱ ጉዳዮች።
3. የፌደራል ከተሞች ጉዳይ (Federal Cities): በተለይም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ አስተዳደር ጉዳዮችን የሚመለከት።
4. የሃይማኖት ጉዳዮች (Religious Affairs): እምነት እና ሃይማኖትን የተመለከቱ ሀገራዊ ጉዳዮች።
5. የተቋማት ግንባታ፣ የሕግ የበላይነት እና ሰብዓዊ መብቶች (Institution Building, Rule of Law and Human Rights): የዲሞክራሲ፣ የፍትህ እና የፀጥታ ተቋማትን ገለልተኝነት፣ እንዲሁም የዜጎችን መብት መከበር ያካተተ።
6. ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጉዳዮች (Socio-Economic Affairs): የሀገሪቱን ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ሁኔታዎች እንዲሁም በተለየ ሁኔታ የአርሶ አደሮች እና አርብቶ አደሮች ጉዳዮች።
7. ሙስና እና መልካም አስተዳደር (Anti-Corruption and Good Governance): በሀገሪቱ ውስጥ ያለውን የመልካም አስተዳደር እጦት እና የሙስና ችግሮችን ለመፍታት ያለመ።
8. የሰላም ግንባታ (Peace Building): ዘላቂ ሰላምን ማስፈን እና አውዳሚ የሆኑ ግጭቶችን በውይይትና በድርድር የመፍታት ጉዳዮችን ያካትታል።

እነዚህ 8 አጀንዳዎች ኮሚሽኑ በተለያዩ ክልሎችና የከተማ አስተዳደሮች ሲያሰባስባቸው ከቆዩት በሺዎች የሚቆጠሩ ሀሳቦች ውስጥ የሀገሪቱ መሰረታዊ ችግሮች ተብለው የተለዩ ሲሆን፣ ሐምሌ 2018 ዓ.ም (ጁላይ 2026) በተጀመረው ዋናው የሀገራዊ ምክክር
ጉባኤ ላይ በስፋት እየተመከረባቸው የሚገኙ ቁልፍ ጉዳዮች ናቸው።

09/03/2026

With Prophat Kaleb Marekos – I'm on a streak! I've been a top fan for 4 months in a row. 🎉

09/12/2025

ውድ ወንድሞቼ እና እህቶቼ በጌታ ፍቅር ሰላም እላችኋለሁ። በጎንደር ከተማ ስላለው ሁኔታ ሲነገር የሰማሁት ጽሑፍ ያስከተለውን ህመም እና ግራ መጋባት ተረድቻለሁ።
- ሆኖም፣ እንደ ክርስቲያኖች የእኛ ትኩረት ሁልጊዜ ወደ ክርስቶቶስ ኢየሱስ እና ወደ እርሱ ወንጌል መሆን አለበት። ወንጌል የሰላም፣ የፍቅርና የፈውስ መልእክት እንጂ የጥልና የክፋት ምንጭ አይደለም።
# የመጽሐፍ ቅዱስ ትንተና፡ የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ እና የወንጌል ስብከት
- የቀረበው ጽሑፍ ጎንደርን እንደ ቅዱስ ስፍራ፣ የሃይማኖት ምልክት አድርጎ ያቀርባል፣ እናም የክሩሴዱን ስብከት "መደፈር" አድርጎ ይቆጥራል። ሆኖም መጽሐፍ ቅዱስ ስለ እግዚአብሔር ቤተ መቅደስ የተለየ እይታ ይሰጠናል፦
- ሐዋርያት ሥራ 7:48 ላይ እስጢፋኖስ እንዲህ በማለት ያስተምራል፦ "ነገር ግን ልዑል እግዚአብሔር እጅ በሠራችው ቤት አይኖርም።" 1ኛ ቆሮንቶስ 3:16 ደግሞ "የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ እንደ ሆናችሁ የእግዚአብሔርም መንፈስ በእናንተ እንዲኖር አታውቁምን?" በማለት እውነተኛው ቤተ መቅደስ ምእመናን እራሳቸው እንደሆኑ ይነግረናል። ስለዚህ፣ ቅድስና የምንሰጠው ለድንጋይ ሕንፃ ሳይሆን፣ በክርስቶስ ላመኑ ሰዎች ነው።
- የወንጌል ስብከት ደግሞ የመታዘዝ ጉዳይ ነው። ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በማርቆስ 16:15 ላይ "ወደ ዓለም ሁሉ ሂዱ ወንጌልንም ለፍጥረት ሁሉ ስበኩ" በማለት ትእዛዝ ሰጥቷል። ሮሜ 1:16 ላይ ሐዋርያው ጳውሎስ "በወንጌል አላፍርምና፤ አስቀድሞ ለአይሁዳዊም ከዚያም ለግሪክ ሰው፣ ለሚያምኑ ሁሉ የእግዚአብሔር ኃይል ለማዳን ነውና" በማለት የወንጌልን ኃይል ይገልጻል።
- ወንጌል የሚያድነው እንጂ የሚያፈርስ አይደለም። ክርስቲያኖች ሁሉ ይህን ወንጌል የመስበክ ኃላፊነት አለባቸው፤ ይህ ስብከት ደግሞ በየትኛውም ቦታ ሊፈጸም ይችላል እንጂ በአንድ የተወሰነ ቦታ ብቻ አይገደብም።
# የወንጌልን አስፈላጊነት (የወንጌልን አስፈላጊነት)
- ወንጌል የዘላለም ሕይወት መንገድ፣ ከኃጢአት ነጻ መውጫ እና ከእግዚአብሔር ጋር የመታረቂያ መንገድ ነው።
- ወንጌል ስንሰብክ የሰዎችን ነፍስ ነው የምንታደገው እንጂ አናጠቃም።
- ኢየሱስ የሰበከው ፍቅርን፣ ይቅርታን እና የእግዚአብሔርን መንግሥት ነው። የክርስቶስን ስም የያዘ ማንኛውም ስብከት በዚህ መንፈስ መሆን አለበት።
- ገላቲያ 3:28 ላይ ጳውሎስ "አይሁዳዊ ወይም ግሪክ የለም፤ ባሪያ ወይም ጨዋ የለም፤ ወንድም ሴትም የለም፤ ሁላችሁ በክርስቶስ ኢየሱስ አንድ ናችሁና" በማለት በክርስቶስ ያለውን አንድነት ይገልጻል። እንዲሁም ኤፌሶን 4:3-6 ላይ "በሰላም ማሰሪያ የመንፈስን አንድነት ትጠብቁ ዘንድ ትጉ።
- አንድ አካልና አንድ መንፈስ አለ፤ እንደተጠራችሁም በአንድ ተስፋ መጠራታችሁ፤ አንድ ጌታ፣ አንዲት ሃይማኖት፣ አንዲት ጥምቀት፤ ከሁሉ በላይ የሚሆን ከሁሉ የሚሰራ በሁሉም የሚኖር አንድ አምላክና አባት አለና" በማለት እውነተኛውን አንድነት ያብራራል።
- ይህ አንድነት በክርስቶስ ኢየሱስ የሚያምኑትን ሁሉ የሚያጠቃልል ነው እንጂ በአንድ ቤተ እምነት ወይም ባህል ብቻ የተገደበ አይደለም።
# መደምደሚያ:-
- እንደ ክርስቲያኖች እርስ በርስ ከመወነጃጀልና ከጥላቻ ይልቅ ወደ ፍቅርና አንድነት እንድንመለስ መጽሐፍ ቅዱስ ያሳስበናል። "ጎንደር ሆይ ልዕልናሽ ወረደ? የሃይማኖት በትርሽ ተሰበረ?" የሚሉ ጥያቄዎች በክርስቶስ ላለ እምነት ቦታ የላቸውም።
- የክርስቲያን ልዕልና በቤተ መቅደስ ሕንፃ ሳይሆን፣ በክርስቶስ ኢየሱስ ውስጥ ነው። በትርም ቢሆን የኢየሱስ ክርስቶስ የመስቀል በትር እንጂ የሌላ አይደለም።
- ስለዚህ፣ ከጥልና ከክፍፍል ይልቅ፣ በጌታ በኢየሱስ ክርስቶስ አንድ እንድንሆን እማጸናለሁ።
- ለሰላም እንጸልይ፣ በፍቅር እንኑር፣ የእግዚአብሔርንም ወንጌል ያለ ፍርሃት እንስበክ።
- የእግዚአብሔር ቃል እንዲህ ይላልና፦ "ክፉን በክፉ አትመልሱ፣ ስድብንም በስድብ አትመልሱ፣ ነገር ግን ይልቁን ባርኩ፤ ለዚህ ተጠርታችኋልና በረከትን ትወርሱ ዘንድ" (1ኛ ጴጥሮስ 3:9)።
- በእግዚአብሔር ቃል ላይ በመመሥረት ፍቅርን እንጂ ጥላቻን፣ አንድነትን እንጂ መለያየትን አንምረጥ።
- ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ሰላሙን ያብዛልን። አሜን።

ያቺ የሃይማኖት በትር በሃይማኖት የለሽ ወጠጤዎች ክብሯ እንዴት ተደፈረ! ያቺ የድጓ ጓዳ፣ የትርጓሜ እልፍኝ፣ የቅኔ አዳራሽ፣ የአቋቋም ሰገነት ጎንደር እንዴት ተደፈረች! ጎንደር ሆይ ልዕልናሽ ወረደ? የሃይማኖት በትርሽ ተሰበረ? ጎንደር ሆይ፤ ልጆችሽ እስከማዕተባቸው በካራቴ ፈውስ የወጠጤ መጫወቻ ሲሆኑ አንቺም እንደ ጠላ'ቶሽ በራስሽ እየሳቅሽ ዝም አልሽ? አንቺ በማተብሽ የተዜመልሽ፣ በማይነቃነቅ እምነትሽ ቅኔ የተዘረፈልሽ ጎንደር ሱሪሽን ማን አወለቀው?
አንቺ እመ ሊቃውንት ምነው ሊቃውንትሽ ይህንን መጠበቅ ተሳናቸው! አንቺ ጽርሐ ጳጳሳት ምነው ጳጳሳቶችሽ ማተብሽን ማሠር አቃታቸው! ጎንደር ሆይ የታላቅነትሽ ማማ፣ የሃይማኖትሽ ምሰሶ፣ የእምነትሽ ተራራ፣ የጽናትሽ ሕንፃ እየተናደ ነውን?

21/10/2025

የተከበሩት ተቀዳሚ ሙፍቲ የቀብር ስነ ስርዓት ላይ የታየው ሀዘን የእሳቸውን ማንነት እና በህይወት ዘመናቸው የሰሩትን ስራ በሚገባ የሚያሳይ ነበር።
- አስተያየቴን በዝርዝር ላስቀምጥ፦
1. ከሀይማኖት እና ከብሔር ማንነት የዘለለ ተቀባይነት:
* የአንድነት ድምፅ ነበሩ፦ ሙፍቲ የሙስሊሙ ማህበረሰብ መሪ ብቻ ሳይሆኑ፣ የሁሉም ኢትዮጵያውያን አባት ነበሩ። ንግግራቸው እና መልዕክታቸው ሁሌም ስለ ሰላም፣ ስለ ይቅርታ፣ ስለ መቻቻል እና ስለ ሀገር አንድነት ነበር።
- ይህ አካሄዳቸው በሁሉም እምነት ተከታዮችና ብሔሮች ዘንድ ጥልቅ ፍቅርና አክብሮት እንዲያገኙ አስችሏቸዋል።
* የኢትዮጵያ አባት፦ በሀይማኖት መድረኮች ብቻ ሳይሆን በሀገራዊ ጉዳዮች ላይ በሚደረጉ ውይይቶች ወቅት የሚሰጧቸው ገንቢ እና አባትነት የተሞላባቸው ምክሮች የብዙዎችን ልብ ገዝቷል።
- "ልጆቼ" ብለው ሲናገሩ ሁሉንም ኢትዮጵያውያን በማካተት ነበር።
* የሀይማኖት ተቋማት ጉባኤ ሚና፦ በኢትዮጵያ የሀይማኖት ተቋማት ጉባኤ ውስጥ ከሌሎች እምነት አባቶች ጋር ሆነው ለሀገር ሰላም ያበረከቱት አስተዋፅኦ ስማቸው ከመልካም ስራ ጋር እንዲነሳ አድርጓል።
2. በቀብር ስነስርአቱ የታየው ህዝባዊ ሀዘን:
* የሀዘኑ ጥልቀት፦ በቀብር ስነ ስርዓታቸው ላይ የታየው የህዝብ ብዛት እና የሀዘኑ ጥልቀት እጅግ ልብ የሚነካ ነበር።
- ሙስሊሙ ማህበረሰብ ብቻ ሳይሆን ኦርቶዶክስ፣ ፕሮቴስታንት እና ሌሎችም የእምነት ተከታዮች በሀዘኑ ተካፋይ ሆነዋል።
- ይህ የሚያሳየው ህዝቡ ያጣው የእምነት መሪን ብቻ ሳይሆን የሀገር ባለውለታን ጭምር መሆኑን ነው።
* የሁሉም ትውልድ ሀዘንተኛ፦ ወጣቶች፣ አዛውንቶች፣ ሴቶች እና ወንዶች ሳይቀሩ በሁሉም የህብረተሰብ ክፍል ሀዘኑ በምሬት ተገልጿል።
- የማህበራዊ ሚዲያ ገፆች በተለያዩ እምነት ተከታዮች የተፃፉ የሀዘን መግለጫዎች እና ምስክርነቶች ተጥለቅልቀው ነበር።
* በሞትም ያስተማሩት አንድነት፦ የእርሳቸው ህልፈተ ህይወት እና የቀብር ስነስርአት፣ ኢትዮጵያውያን በልዩነት ውስጥም ቢሆን በጋራ ሊያከብሯቸው በሚችሉ እና ሊያስተሳስሯቸው በሚችሉ ጉዳዮች ላይ አንድ መሆናቸውን ያሳየ ትልቅ ክስተት ነበር።
# ማጠቃለያ:
- የተቀዳሚ ሙፍቲ የቀብር ስነስርአት አንድ ታላቅ የሰላም አባት ሲለዩ የሚፈጠርን ክፍተት በጉልህ አሳይቷል።
- ህዝቡ ሀዘኑን በምሬት መግለጹ፣ የእሳቸውን መልካም ስራ፣ የአንድነት ስብከት እና አባትነት ምን ያህል በልቡ ውስጥ ስር ሰዶ እንደነበር ማሳያ ነው።
- እሳቸው በህይወትም ሆነ በሞት የኢትዮጵያውያን አንድነት እና መቻቻል ምልክት ሆነው አልፈዋል።

23/09/2025

የሰሜን ኢትዮጵያ ግጭት በርካታ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ቀውሶችን አስከትሏል። ከእነዚህም ውስጥ አንዱና ዋነኛው የብዙ ሺህ ህጻናት የመማርና ማስተማር ሂደታቸው መስተጓጎል ነው።
- ዛሬ፣ ከጠለምት ወረዳ የሚገኙ ህጻናት ልብ የሚነካ ጥሪያቸውን "የሰሚ ያለህ! የመማር መብታችን ተገፍቷል! መብታችን ይረጋገጥልን!" በማለት የልመናና ሲቃ ድምፅ እያሰሙ ነው።
- ይህ ጥሪ የብሩህ ተስፋቸውን፣ የነገ ህይወታቸውን እና የመላ አገሪቱን ዕድል የሚመለከት ነው።
@ ዓለም አቀፍ የመብት ድንጋጌዎች ምን ይላሉ?
- የህጻናት ትምህርት መብት የሰብአዊ መብቶች ዋነኛ አካል ሲሆን፣ በተለያዩ ዓለም አቀፍ ስምምነቶችና ህጎች ተረጋግጧል። ከእነዚህም መካከል፡-
> የተባበሩት መንግስታት የህጻናት መብቶች ኮንቬንሽን (UN Convention on the Rights of the Child - CRC): ኢትዮጵያ ፈራሚ የሆነችበት ይህ ኮንቬንሽን፣ አንቀጽ 28 ላይ "የመንግስታት አካላት የህጻናትን የትምህርት መብት የማክበር ግዴታ አለባቸው" ይላል።
- ይህ ማለት ሁሉም ህጻናት በእኩልነት ትምህርት ማግኘት አለባቸው፤ የመንግስትም ግዴታ ይህንን ማረጋገጥ ነው።
> የተባበሩት መንግስታት የሰብአዊ መብቶች ዓለም አቀፍ መግለጫ (Universal Declaration of Human Rights - UDHR): አንቀጽ 26 ላይ "እያንዳንዱ ሰው የትምህርት መብት አለው። ትምህርት ቢያንስ በመጀመሪያ እና በመሠረታዊ ደረጃ ነፃ መሆን አለበት" በማለት የመማር መብት ዓለም አቀፋዊና ለሁሉም ሰው የሚገባ መሆኑን ያሰምርበታል።
> የአፍሪካ የህጻናት መብቶችና ደህንነት ቻርተር (African Charter on the Rights and Welfare of the Child - ACRWC): ኢትዮጵያም ያጸደቀችው ይህ ቻርተር፣ አንቀጽ 11 ላይ የህጻናትን የመማር መብት በዝርዝር አስቀምጧል።
- በተለይ በግጭትና በአስቸጋሪ ሁኔታዎች ውስጥ ያሉ ህጻናት የመማር እድላቸው እንዳይገደብ መንግስታትን ያሳስባል።
# እነዚህ ህጎችና ስምምነቶች ህጻናት ትምህርት የማግኘት መብታቸው እንዲከበርላቸው ከመጠየቅ ባለፈ፣ ይህንን መብት የማረጋገጥ ግዴታ በመንግስታት ላይ ይጥላሉ።
@ ጥሪ ለተለያዩ አካላት፡
- ለኢትዮጵያ መንግስት (ለፌዴራል እና ለክልል መንግስታት):
* አስቸኳይ ምላሽ: የመንግስት ዋነኛ ተግባር የዜጎችን ደህንነትና መብት ማስጠበቅ ነው። የጠለምት ወረዳ ህጻናት የሚያነሱት ጥያቄ የሰብአዊ መብት ጥያቄ በመሆኑ፣ መንግስት የትምህርት ተቋማት በአፋጣኝ እንዲቋቋሙ፣ የመማሪያ ቁሳቁሶችና አስተማሪዎች እንዲቀርቡ አፋጣኝ ምላሽ እንዲሰጥ እንጠይቃለን።
- የረጅም ጊዜ መፍትሔዎች: በግጭት የተጎዱ አካባቢዎች ላይ ዘላቂ ሰላም በማምጣት፣ የመልሶ ግንባታ ሥራዎችን በማፋጠን እና ለትምህርት ዘርፍ ልዩ ትኩረት በመስጠት ህጻናት ከትምህርት እንዳይርቁ የሚያደርግ አጠቃላይ ስትራቴጂ እንዲቀረጽና እንዲተገበር አጥብቀን እንጠይቃለን።
* ተጠያቂነት: ህጻናቱ ለደረሰባቸው የመብት ጥሰት ተገቢው ካሳ እንዲከፈላቸው እና ለወደፊቱ ተመሳሳይ ችግሮች እንዳይከሰቱ የመከላከል እርምጃዎች እንዲወሰዱ።
@ ለፖለቲከኞች (ፓርላማ አባላት፣ የክልል ም/ቤቶች አባላት):
* የድምጽ ማጉላት: የህዝብ ተወካዮች እንደመሆናችሁ መጠን የጠለምት ህጻናትን ድምጽ በፓርላማም ሆነ በሌሎች መድረኮች ላይ በማሰማት የመንግስት ትኩረት ወደዚህ ችግር እንዲሆን ግፊት እንድታደርጉ።
* የበጀት ምደባ: ለትምህርት ዘርፍ በተለይም ለግጭት ተጎጂ አካባቢዎች የሚያስፈልገው በጀት እንዲመደብና በአግባቡ ስራ ላይ እንዲውል እንድትታገሉ እንጠይቃለን።

19/09/2025

Some Knowledge Sharing Benefits
1. Make the organization’s best problem-solving experiences reusable
2. Enable better and faster decision making
3. Stimulate innovation and growth
4. Improve delivery to customers
5. Reduce the loss of know-how

18/09/2025

የኢትዮጵያን የባህር በር ፍላጎት ከታሪካዊ፣ ህጋዊ፣ ተፈጥሯዊ፣ ህዝባዊ እና አስተዳደራዊ/ልማታዊ እይታዎች አንጻር ሲታይ ተገቢ ነው።
1. ታሪካዊ ዳራ እና ኢትዮጵያ:
- ረጅም የባህር በር ታሪክ: ኢትዮጵያ በጥንት ጊዜ ጀምሮ ከቀይ ባህር ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት የነበራት ሀገር ነች. የአክሱም ስልጣኔ የባህር ላይ ንግድን በስፋት የተጠቀመ ሲሆን፣ የባህር በሯ ለአገሪቱ ብልጽግና ትልቅ አስተዋጽኦ አበርክቷል።
- ታላቋ ኢትዮጵያ የዛሬዋ ኤርትራን ጨምሮ ሰፊ የባህር ዳርቻ የነበራት ሲሆን፣ ይህም የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ የበላይነቷ መሰረት ነበር።
* የባህር በር መነጠቅ:
- በቅርብ ታሪክ በተለይም የኤርትራ ነፃነትን ተከትሎ ኢትዮጵያ የባህር በር አልባ ሆና ቀርታለች።
- ይህም የአገሪቱን የኢኮኖሚ፣ የፖለቲካ እና የደህንነት ሁኔታ በእጅጉ ጎድቷል።
- የጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ "ዛሬ የኛ የሆነውን ቀይ ባሕርን መልሶ ለመጠየቅ የሚሰጋ፣ የሚጠራጠር ትውልድ መፈጠሩ የሥነ-ልቦና ስብራት አካል ነው" የሚለው ንግግር ይህንን ታሪካዊ ቁርኝት እና የተፈጠረውን ክፍተት የሚያሳይ ነው።
2. ዓለም አቀፍ ህግ እና ስምምነቶች (International Law and Agreements):
* የባህር ህግ (Law of the Sea):
- ዓለም አቀፍ የባህር ህግ (UNCLOS - United Nations Convention on the Law of the Sea) የባህር በር ለሌላቸው ሀገራት (Landlocked States) የባህር ትራንስፖርት ተደራሽነት መብትን ያጎናጽፋል።
- ይህ መብት የባህር በር ባላቸው ጎረቤት ሀገራት ግዛት በኩል ወደቦች እና የትራንዚት መንገዶችን በሰላም እና በፍትሃዊነት የመጠቀም መብትን ያካትታል።
- ኢትዮጵያ ይህንን መብት የማስከበር ህጋዊ መሰረት አላት።
* የጎረቤት ሀገራት ትብብር: የባህር በር ለሌላቸው ሀገራት የትራንስፖርት ኮሪደሮችን መስጠት ዓለም አቀፍ የጎረቤት ሀገራት ትብብር እና የመልካም ጉርብትና መርህ አካል ነው።
- ኢትዮጵያ ከጎረቤት ሀገራት ጋር ባላት የረጅም ጊዜ ግንኙነት፣ የባህር በርን በሚመለከት ለጋራ ተጠቃሚነት የሚበጅ ስምምነት ላይ ለመድረስ ትጥራለች።
3. ከተፈጥሮ እና የህዝብ ብዛት አንፃር አስገዳጅ ሁኔታዎች:
* የህዝብ ቁጥር እድገት እና ኢኮኖሚ:
- ኢትዮጵያ ከ120 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ያላት፣ በፍጥነት እያደገች ያለች ሀገር ነች።
- ይህ ትልቅ የህዝብ ቁጥር የምግብ፣ የኢንዱስትሪ ምርቶች እና ሌሎች ቁሳቁሶች ፍላጎት ከፍተኛ ያደርገዋል።
- እነዚህን ፍላጎቶች ለማሟላት እና ምርቶችን ወደ ውጭ ለመላክ ቀልጣፋ፣ አስተማማኝ እና ወጪ ቆጣቢ የትራንስፖርት ስርዓት ወሳኝ ነው። - የባህር በር አልባነት ይህንን ሂደት በእጅጉ ይገታል እና ተጨማሪ ወጪ ያስከትላል።
* ተፈጥሯዊ ሀብቶች:
- ኢትዮጵያ የተለያዩ ተፈጥሯዊ ሀብቶች (ማዕድናት፣ የግብርና ምርቶች) ያላት አገር ነች። - እነዚህን ሀብቶች ለዓለም ገበያ ማቅረብ የአገሪቱን ኢኮኖሚ ለማሳደግ ወሳኝ ነው።
- የባህር በር እነዚህን ሀብቶች በብቃት ለማጓጓዝ እና የውጭ ምንዛሪ ለማግኘት ያስችላል።
4. አስተዳደር እና ልማት (Governance & Development Perspective):
* የኢኮኖሚ ልማት እንቅፋት:
- የባህር በር አልባነት የአገሪቱን የኢኮኖሚ ልማት በእጅጉ ይገድባል።
- ወደቦች አለመኖር ወደ አገር ውስጥ የሚገቡ ምርቶችን እና ጥሬ ዕቃዎችን እንዲሁም ወደ ውጭ የሚላኩ ምርቶችን ዋጋ ይጨምራል።
- ይህ ደግሞ የኢንዱስትሪዎችን ተወዳዳሪነት ይጎዳል፣ የኢንቨስትመንት ፍሰትን ይቀንሳል እንዲሁም የሥራ ዕድል ፈጠራን ያዘገያል።

17/09/2025

የኤርትራ መንግስት ያወጣው መግለጫ አሁን ባለው የኢትዮጵያ ወደብ የማግኘት ፍላጎት ላይ ያለውን ጠንካራ ተቃውሞ ያሳያል።
ሆኖም የኢትዮጵያ መንግስት በታሪክ፣ በጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ እና በአለም አቀፍ ህግጋት ላይ የተመሰረተ ምክንያታዊ አቋም አለው።
- የኢትዮጵያ መንግስት መነሻ ሃሳቡ ከዓለም አቀፍ የወደብ የማግኘት መብትና ታሪክ ላይ የተነሳ ስለሆነ የኤርትራው መንግስት የማስታወቂያ ሚኒስቴር የሚለው ሃሳብ ልክ አለመሆኑን ከዚህ በታች በዝርዝር እንመለከታለን።
1. ታሪካዊ መብት እና የባህር በር አጠቃቀም:
* ታሪካዊ ጥገኝነት: ኢትዮጵያ ከብዙ ሺህ ዓመታት በፊት ጀምሮ የራሷ የባህር በር እንደነበራት ይታወቃል።
- የኢትዮጵያ ታሪክ ከቀይ ባህር ጋር የተቆራኘ ሲሆን፣ አክሱም ፖርቱጋልና ሌሎችም የታሪክ ምሁራን እንደገለጹት፣ ኢትዮጵያ የባህር በር ባለቤት ነበረች። የኢትዮጵያ ስልጣኔ እና ንግድ በከፍተኛ ደረጃ የተመሰረተው በዚህ የባህር በር ላይ ነበር።
* የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ታሪክ:
- ኤርትራ ከኢትዮጵያ ተገንጥላ የተለየች ሀገር ብትሆንም፣ ሁለቱም ሀገራት ለረጅም ጊዜ በአንድ የፖለቲካ ማዕቀፍ ውስጥ ነበሩ። በዚህ ወቅት የባህር በሩ የኢትዮጵያ ወሳኝ አካል ሆኖ አገልግሏል።
2. ዓለም አቀፍ የባህር ህግ እና የተከለከሉ ሀገራት መብት:
* UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea): የተባበሩት መንግስታት የባህር ህግ ኮንቬንሽን (UNCLOS) የየብስ ወሰን ያላቸው ሀገራት (Landlocked States) የባህር በሮችን የመጠቀም መብታቸውን ይደነግጋል።
- አንቀጽ 125 የየብስ ወሰን ያላቸው ሀገራት ወደብ የመጠቀም መብት እንዳላቸው ይገልጻል፣ ይህም ኢትዮጵያን ያካትታል። ይህ ማለት እንደ ኢትዮጵያ ያለ የባህር በር የሌላት ሀገር፣ ከጎረቤት የባህር ዳርቻ ሀገራት ጋር በስምምነት የባህር በሮችን መጠቀም ትችላለች።
* የመልካም ጉርብትና መርህ:
- ዓለም አቀፍ ህግ በጎረቤት ሀገራት መካከል የትብብር እና የመልካም ጉርብትና ግንኙነት እንዲኖር ያበረታታል። ኢትዮጵያ ይህንን መርህ መሰረት በማድረግ ከኤርትራ ጋር በጋራ ተጠቃሚነት ላይ የተመሰረተ የመፍትሄ ሃሳብ ለማምጣት ጥረት ታደርጋለች።
* "ሉዓላዊ የባህር በር" የሚለው አስተሳሰብ:
- ኢትዮጵያ "ሉዓላዊ የባህር በር" ስትል፣ የራሷን የንግድ ፍሰት የምታስተዳድርበት እና በራሷ ፍላጎት መሰረት የምትጠቀምበት የባህር በር የማግኘት ፍላጎት እንዳላት ታሳያለች።
- ይህ ደግሞ በባህር ዳርቻ ሀገራት ውስጥ የወደብ ቦታ በመከራየት ወይም ኢንቨስት በማድረግ ሊሆን ይችላል። ይህ ሉዓላዊነትን ከመጣስ ይልቅ የሀገርን የኢኮኖሚ ደህንነት እና እድገት ማረጋገጥን ያካትታል።
3. የኤርትራ መግለጫ ነጥቦች ምላሽ:
* "ህገወጥ እና አደገኛ ዕንደራ":
- የኢትዮጵያ ፍላጎት የዓለም አቀፍ ህግጋትን የሚከተል እና በሰላማዊ መንገድ የሚፈለግ ነው። "ዕንደራ" ተብሎ መገለጹ የኢትዮጵያን ምክንያታዊ ጥያቄ ለማጣጣል የሚደረግ ሙከራ ነው።
* "የሀሰት ትርክት":
- የኢትዮጵያ የባህር በር ፍላጎት ታሪካዊ እውነታዎችን እና የሀገርን ዘላቂ ጥቅም መሰረት ያደረገ እንጂ የሀሰት ትርክት አይደለም።
* "ከንቱ መፍጨርጨር":*!
- የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ችግሮች መኖራቸው ባይካድም፣ የባህር በር ማግኘት የረጅም ጊዜ የኢኮኖሚ ዕድገት እና መረጋጋት ቁልፍ ነው። ይህ ጥያቄ የአሁኑን የሀገር ውስጥ ችግሮችን ከማዘናጋት ይልቅ፣ ለዘላቂ መፍትሄዎች አንዱ አካል ነው።
* "በኃይል የመውረስ ስትራቴጂ":
- የኢትዮጵያ መንግስት ይህንን ፍላጎት በኃይ