DiscoverHarar

12/09/2026

WARQAD KOOBAN OO SIYAASADEED – HAL QODOB
12 Sebtembar 2026
Safarka Itoobiya ee ku biirista BRICS
Kadib markii Itoobiya ay si rasmi ah u muujisay xiisaha ay u qabto ku biirista ururka BRICS, codsigeeda waxaa si rasmi ah loo ansixiyay shirkii 15-aad ee BRICS ee lagu qabtay Koonfur Afrika bishii Agoosto 2023, iyadoo uu hoggaaminayay Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed (PhD).
Sidaas awgeed, Itoobiya waxay heshay xubinimo buuxda Janaayo 2024, iyadoo noqotay mid ka mid ah 11-ka waddan ee xubnaha ka ah BRICS-ka la ballaariyay. Itoobiya waxay hadda door muuqda oo muhiim ah ku leedahay qaab-dhismeedkan iskaashiga caalamiga ah.
Muhiimadda hadda iyo mustaqbalka
Xilli Itoobiya ay wajahdo isbeddel degdeg ah oo dhinaca tirada dadka iyo kobaca dhaqaalaha ah, ku biirista BRICS waxay dalka u furaysaa fursado badan oo soo baxaya. Kuwaas waxaa ka mid ah maalgashi, horumarinta dalxiiska, wareejinta tiknoolajiyadda, helitaanka suuqyo cusub iyo fursado istiraatiiji ah oo ballaaran.
Maadaama BRICS uu ka shaqeeyo ajandayaal caalami ah oo muhiim ah, Itoobiya waxay awood u leedahay inay xoojiso codkeeda, ilaaliso danaha qarankeeda, isla markaana ay noqoto cod muhiim ah oo qaaradda Afrika ah.
Tusaale ahaan, shirkii 17-aad ee BRICS, xubnaha ururku waxay si wadajir ah u ansixiyeen bayaan taageeraya dadaallada Itoobiya ee ku aaddan Ururka Ganacsiga Adduunka (WTO).
Sidoo kale, xubinimada BRICS waxay si weyn u xoojisay xiriirka caalamiga ah ee Itoobiya, iyadoo u furaysa fursado cusub oo dhinacyada maaliyadda, maalgashiga iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha.
Itoobiya waxay rajaynaysaa in xubinimada Bangiga Horumarinta Cusub (New Development Bank) ay dalka u suurtageliso inuu helo ilo kale oo maalgelin ah oo loogu talagalay horumarinta qaranka, kaabayaasha dhaqaalaha iyo xasilloonida dhaqaale. Golaha Wasiirrada, shirkiisii 57-aad, wuxuu ansixiyay qabyo-qoraal ku saabsan ansixinta xubinnimada Itoobiya ee heshiiska New Development Bank, waxaana geeddi-socodku hadda sameynayaa horumar muuqda.
Dhallinyarada Itoobiya ayaa sidoo kale si firfircoon uga qaybqaadanaya barnaamijyo kala duwan oo BRICS ah, kuwaas oo ku saabsan ganacsiga, caafimaadka, waxbarashada, ilaalinta deegaanka, sayniska iyo tiknoolajiyadda.
Fursadaha maalgashi ee ka dhasha ka-qaybgalkaas ayaa abuuri kara shaqooyin badan, halka madashu ay fududaynayso xiriir, is-weydaarsi aqoon iyo iskaashi hay’adeed oo dhex mara dhallinyarada waddamada xubnaha ka ah BRICS iyo waddamada la-hawlgalayaasha ah.
BRICS
BRICS waxaa la aasaasay 2009-kii, waxaana markii h**e sameeyay Brazil, Russia, India iyo China, halka Koonfur Afrika ay ku biirtay 2010-kii.
Isbahaysigu wuxuu ka shaqeeyaa saddex tiir oo waaweyn:
Siyaasadda iyo amniga, dhaqaalaha iyo maaliyadda, iyo dhaqanka iyo is-dhaafsiga dadka.
BRICS wuxuu maanta ka kooban yahay 11 waddan oo aragti dheer leh, saamayn caalami ah leh, isla markaana leh dhaqaale si degdeg ah u kobcaya, iyadoo waddamo kale oo shuraako ahna ay iskaashi la sameeyaan.
Ururku wuxuu matalaa in ka badan 45% dadka adduunka, wuxuuna leeyahay qiyaastii 35% GDP-ga adduunka marka lagu cabbiro Purchasing Power Parity (PPP).
BRICS wuxuu ku dhisan yahay mabaadi’da Axdiga Qaramada Midoobay iyo iskaashi dhinacyo badan leh, wuxuuna doonayaa inuu xoojiyo nidaam caalami ah oo loo dhan yahay, ka qaybgal leh oo caddaalad ah.
Xilligan taariikhiga ah, Itoobiya waxay waddaa diblomaasiyad ku salaysan danaha qaranka, waxaana muhiim ah in dowladda, hay’adaha, ganacsatada, dhallinyarada iyo dhammaan muwaadiniintu ay garwaaqsadaan fursadaha waaweyn ee jira.
Itoobiya: Jihada Cusub ee Rajada.

12/09/2026

🏛️ TAARIIKHDA AKISHO – QAYBTA 1AAD
Asalka, dhulka iyo raadkii taariikheed ee Akisho
Marka laga hadlayo taariikhda Akisho, waxaa la gelayaa taariikh dheer oo ku dhex jirta isbeddelladii waaweynaa ee ka dhacay Geeska Afrika.
Akisho—oo qoraallo qaarkood loogu qoro Akichu/Akisho—waxay ka mid ahayd kooxihii dadka Oromo ee dhaqdhaqaaqyada waaweyn sameeyey qarniyadii dhexe, gaar ahaan xilligii isbeddellada qarnigii 16aad. Dhaqdhaqaaqyadaas waxay gaareen dhulal ay ka mid yihiin Dawaro, Hararghe iyo nawaaxiga Harar.
⚔️ Qarnigii 16aad: xilli isbeddel weyn
Qarnigii 16aad wuxuu ahaa xilli dagaallo iyo isbeddello siyaasadeed oo waaweyn ay ka socdeen Geeska Afrika. Dawaro waxay ahayd dhul istiraatiiji ah, halka Harar ay ahayd xarun muhiim ah oo Islaami ah iyo meel ay ku kulmaan ganacsi, siyaasad iyo dhaqan.
Xilligan waxaa dhacay dagaalladii Imaam Axmed Ibraahim al-Gaazi, dagaalladii Adal iyo Itoobiya, iyo dhaqdhaqaaqyo dadweyne oo beddelay khariidaddii bulshada ee gobolka.
📍 Akisho iyo Dawaro
Qoraallada taariikhiga ah waxay Akichu ku xiraan dhaqdhaqaaqyadii dadka ee galay dhulka Dawaro iyo dhanka Hararghe. Sidaas darteed, xiriirka Akisho iyo Dawaro waa arrin muhiim u ah fahamka taariikhda gobolka.
Xusuusta dhaqanka ee bulshada qaarkeed waxay intaas ku dartaa in Dawaro iyo Akisho ay ahaayeen kuwo si dhow isugu xirnaa, qaarna waxay Dawaro u arkaan qayb ka mid ah dhaxalka Akisho.
Hase yeeshee, taariikhyahanku waa inuu kala saaraa laba arrimood:
🔹 Waxa ilaha taariikhiga ahi xaqiijinayaan: Akichu waxay ka mid ahayd kooxihii ku faafay dhulka Dawaro iyo Hararghe xilligii dhaqdhaqaaqyada qarnigii 16aad.
🔹 Waxa xusuusta dhaqanku sheegto: in Dawaro ay si gaar ah uga soo farcantay ama ula mid ahayd dawladnimadii Akisho.
Arrintan labaad waxay u baahan tahay baaritaan dheeraad ah oo laga sameeyo qoraalladii h**e, abtirsiinta iyo xusuusta bulshada.
🏛️ Maxay Akisho muhiim u tahay?
Akisho laguma fahmi karo oo keliya magaca koox ama qabiil. Taariikhdeedu waxay taabanaysaa dhul, guuritaan, ganacsi, dagaal, Islaam, dawladnimo iyo xiriirka Harar iyo Dawaro.
Taariikhda Akisho sidaas darteed waa qayb muhiim ah oo lagu fahmi karo sida bulshada iyo awoodaha siyaasadeed ee Geeska Afrika isu beddeleen qarniyadii dhexe.
📜 QAYBTA 1AAD — GUNAANAD
Akisho waxay leedahay raad taariikheed oo dheer, waxaana qarnigii 16aad si gaar ah loogu arkayaa xiriirka ay la lahayd Dawaro iyo Hararghe.
Laakiin su'aashu weli way taagan tahay:
👑 Akisho ma lahayd boqortooyo ama dawladnimo u gaar ah?
🌍 Xaggee ayay dhulkeedu gaadhayay?
👑 Yaa ahaa hoggaamiyeyaashii h**e?
⚔️ Maxay ahayd doorkeedii Dawaro iyo dagaalladii qarnigii 16aad?
➡️ Qaybta 2aad waxaan si gaar ah u geli doonaa Dhulkii Akisho iyo baaxaddiisii taariikheed, iyo xiriirka Akisho, Dawaro iyo Harar.

11/09/2026

AKISHO – TAARIIKH IYO DHAXAL 🐎🌿
Akisho waa bulsho taariikh dheer ku leh Geeska Afrika, waxaana qoraallo iyo ilo taariikheed lagu xusaa ugu yaraan laga bilaabo qarnigii 16aad. Akisho waxaa lala xiriiriyaa qoyska Dir, waxaana taariikhdeeda lagu xusaa deegaanno ay ka mid yihiin Harar iyo Dawaro. �
Wikipedia +1
Dhulka Dawaro, gaar ahaan xilligii isbeddelladii siyaasadeed ee qarnigii 16aad, waxaa ka jiray joogitaan iyo dhaqdhaqaaq Akichu/Akisho ah. Cilmi-baarista taariikhiga ah waxay xustaa Akichu inay ku jireen dhulka Dawaro iyo dhulka u dhow Harar. �
SOAS Eprints
Akisho ma aha magac maanta la sameeyay—waa magac ay la socoto xusuus, dhaqan iyo taariikh dheer. 🌿🐎
Qaybta 1aad – Taariikhda Akisho

05/09/2026