04/06/2026
Εκτός Σχεδίου Δόμηση: Η ακτινογραφία του νέου Κώδικα Χωροταξίας (Άρθρα 195-215)
Τρι 2 Ιουν 2026
Η κατάθεση του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας στη Βουλή φέρνει τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών στο οικιστικό δίκαιο της χώρας. Με 477 άρθρα, ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει, ξεκαθαρίζει και ενοποιεί μια χαοτική νομοθεσία 100 και πλέον ετών.
Για τον τεχνικό κόσμο, το πιο κρίσιμο κομμάτι βρίσκεται στο Τέταρτο Μέρος (Άρθρα 195-225), το οποίο ρυθμίζει την εκτός σχεδίου δόμηση.
Ακολουθεί η αναλυτική ακτινογραφία των άρθρων που πρέπει να γνωρίζει κάθε μηχανικός.
1. Η Φιλοσοφία του Νέου Πλαισίου (Άρθρα 195 - 197)
Ο Κώδικας ξεκαθαρίζει οριστικά τον χαρακτήρα των εκτός σχεδίου περιοχών. Η δόμηση δεν αποτελεί πλέον δικαίωμα, αλλά κατ' εξαίρεση επιλογή.
Πρωταρχικός σκοπός: Η αγροτική, κτηνοτροφική και περιβαλλοντική χρήση.
Φέρουσα ικανότητα: Κάθε κατασκευή περιορίζεται πλέον αυστηρά από τις αντοχές των υποδομών της εκάστοτε περιοχής.
2. Αρτιότητα, «Πρόσωπο» και Τέλος των Παρεκκλίσεων (Άρθρα 198 - 202)
Εδώ ενσωματώνεται η σκληρή γραμμή της πάγιας νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ):
Κανόνας τα 4 στρέμματα: Διατηρείται το ελάχιστο όριο των 4.000 τ.μ. για την κατά κανόνα αρτιότητα.
Υποχρεωτικό Πρόσωπο: Για να οικοδομηθεί ένα γήπεδο 4 στρεμμάτων, απαιτείται πλέον υποχρεωτικά ελάχιστο πρόσωπο (25 μέτρα) σε επίσημα αναγνωρισμένο κοινόχρηστο δρόμο.
Κατάργηση Παρεκκλίσεων: Μπαίνει οριστικό «λουκέτο» στη δόμηση μικρών οικοπέδων (κάτω των 4 στρεμμάτων), με εξαίρεση όσα διαθέτουν ήδη ισχύουσες προεγκρίσεις ή δεσμευτικές διοικητικές πράξεις.
3. Το Ακανθώδες Ζήτημα του Οδικού Δικτύου (Άρθρα 203 - 205)
Το μεγάλο πρόβλημα της έλλειψης χαρακτηρισμένων δρόμων αντιμετωπίζεται με μεταβατικό χαρακτήρα:
Κωδικοποίηση οδών: Θεσπίζονται σαφή κριτήρια για το ποιοι δρόμοι θεωρούνται νόμιμα «κοινόχρηστοι».
Μεταβατική Διάταξη: Επιτρέπεται προσωρινά η δόμηση σε γήπεδα άνω των 4 στρεμμάτων που στερούνται προσώπου, μέχρι να ολοκληρωθούν οι επίσημες μελέτες καταγραφής του οδικού δικτύου από το Υπουργείο.
4. Ειδικές Ζώνες και Περιορισμοί (Άρθρα 206 - 210)
Ενοποιούνται όλες οι διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν ειδικά καθεστώτα προστασίας:
Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ): Καθορίζονται οριζόντια τα ανώτατα όρια δόμησης ανάλογα με την περιοχή.
Περιβαλλοντικές Ζώνες (ΠΕΧ - ΠΟΖ): Εισάγονται ακόμα πιο αυστηροί περιορισμοί γύρω από υφιστάμενους οικισμούς με στόχο τη διατήρηση του φυσικού τοπίου.
5. Η Μετάβαση στα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (Άρθρα 211 - 215)
Οι γενικοί κανόνες του Κώδικα λειτουργούν ως «ομπρέλα» προστασίας.
Υπεροχή των ΤΠΣ/ΕΠΣ: Μόλις εγκριθούν τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια του κάθε Δήμου, οι οριζόντιες διατάξεις του Κώδικα υποχωρούν και εφαρμόζονται οι εξειδικευμένοι όροι δόμησης και οι χρήσεις γης που ορίζει το τοπικό σχέδιο.
Ο νέος Κώδικας βάζει τέλος στην ανασφάλεια δικαίου, αλλά στενεύει δραματικά τα περιθώρια για την εκτός σχεδίου δόμηση. Η ύπαρξη προσώπου σε αναγνωρισμένη οδό αποτελεί πλέον τον απόλυτο «κόφτη» για την έκδοση οικοδομικών αδειών.
Πηγή: michanikosapps