13/07/2026
Nan sitiyasyon Ayiti ap viv jodi a, li pi enpòtan pase tout tan pou diplomasi nou sèvi enterè peyi a avèk pwofesyonalis, efikasite ak kredibilite. Ministè Afè Etranjè a gen yon wòl esansyèl nan pwoteje imaj peyi a epi ranfòse konfyans patnè entènasyonal nou yo.
Fason yo te jere dènye akizasyon ki te fèt kont kèk diplomat soulve kestyon enpòtan sou gouvènans, kominikasyon ak jesyon kriz. Lè gen akizasyon tankou koripsyon, detounman lajan oswa lòt move konduit grav, li nesesè pou otorite yo aji avèk rigè, nan respè lalwa ak prensip ki fè konnen yon moun pa koupab toutotan yo pa pwouve sa.
Diplomasi mande anpil diskresyon. Ankèt administratif pa dwe fèt sou rezo sosyal oswa devan je piblik. Kominikasyon enstitisyonèl la dwe fèt avèk prekosyon. Li dwe montre angajman ministè a pou transparans, men li pa dwe revele enfòmasyon ki ka afekte ankèt la oswa sal repitasyon moun yo anvan ankèt la fini.
Yon bon jesyon ta dwe baze sou plizyè prensip.
Premyeman, nenpòt diplomat ki anba akizasyon serye ta dwe raple imedyatman epi, si sa nesesè, sispann nan fonksyon li pandan ankèt la ap fèt. Sa pèmèt ankèt la fèt san presyon epi li pwoteje entegrite pwosesis la.
Dezyèmman, li enpòtan pou yo fè yon diferans klè ant diplomat yo raple pou rezon administratif nòmal ak sila yo raple poutèt ankèt oswa akizasyon. Melanje de kategori sa yo nan menm lis oswa menm kominikasyon kapab kreye konfizyon epi sal repitasyon diplomat ki pa anba okenn ankèt.
Twazyèmman, chak ankèt dwe fèt avèk endepandans. Lè sa nesesè, dwe gen odit finansye. Si gen siy ki montre yon zak kriminèl fèt, ministè a dwe travay ansanm ak otorite jidisyè ki gen konpetans pou sa.
Katriyèmman, kominikasyon piblik la dwe jwenn yon bon ekilib ant transparans ak diskresyon. Ministè a kapab fè konnen yon ankèt ap fèt epi reafime angajman li pou konbat koripsyon ak pwoteje entegrite sèvis diplomatik la, san li pa bezwen pibliye non moun ki konsène yo si lalwa pa egzije sa.
Lè ankèt la fini, rezilta yo dwe prezante dapre lalwa. Si yo jwenn yon diplomat koupab, dwe gen mezi administratif oswa jidisyè ki apwopriye. Si akizasyon yo pa pwouve, moun nan dwe jwenn tout dwa li ak repitasyon li retabli.
Pi lwen pase chak ka, sitiyasyon sa a dwe sèvi kòm yon opòtinite pou ranfòse mekanis kontwòl entèn yo, amelyore pwosedi pou nonmen diplomat yo epi ogmante transparans ak responsabilite nan Ministè Afè Etranjè a.
Ayiti deja ap fè fas ak gwo defi sou plan entènasyonal. Chak desizyon enstitisyon leta yo pran gen enpak sou fason mond lan wè peyi nou. Yon diplomasi solid pa bati sèlman sou bèl diskou. Li bati sou enstitisyon ki kredib, sou pwosedi ki serye ak sou yon kominikasyon ki responsab.
Objektif nou dwe se pwoteje enterè peyi a, respekte dwa tout moun ki konsène yo epi kenbe konfyans pèp la. Se konsa sèlman nou kapab konstwi yon diplomasi ki solid, ki merite respè epi ki sèvi Ayiti avèk diyite.
13 juillet 2026
Nicolas Duvalier