15/05/2025
*ગુજરાતમાં કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીના પ્રમુખ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવાની પ્રક્રિયા.......*
*વિષયપ્રવેશ:*
• ગુજરાતમાં કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીના પ્રમુખ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવાની પ્રક્રિયા ગુજરાત કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીઝ ઍક્ટ 1961 અને તેના નિયમો હેઠળ નિયંત્રિત થાય છે.
- *આ સંદર્ભે 2025 સુધીની માહિતી અને પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:*
*૧. આંતરિક નિવારણ (સોસાયટીના બાય-લૉઝ):*
° સૌપ્રથમ સોસાયટીના બાય-લૉઝ તપાસો જેમાં સામાન્ય રીતે વિવાદ નિવારણ અને ફરિયાદની પ્રક્રિયા દર્શાવેલ હોય છે.
° ફરિયાદ લેખિતમાં (સામાન્ય રીતે ગુજરાતી અથવા અંગ્રેજીમાં) સોસાયટીના સંચાલક મંડળ અથવા સેક્રેટરીને સબમિટ કરવી.
° ફરિયાદમાં પ્રમુખની ગેરરીતિ, નાણાકીય ગેરવહીવટ, બાય-લૉઝનું ઉલ્લંઘન અથવા અન્ય ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિની સ્પષ્ટ વિગતો અને પુરાવા (જો ઉપલબ્ધ હોય) દર્શાવવા.
° સંચાલક મંડળે આ ફરિયાદની તપાસ કરી *સામાન્ય સભા (AGM/EGM)* માં ચર્ચા કરી અને નિર્ણય લેવો જોઈએ.
° જો પ્રમુખ પર આરોપો ગંભીર હોય તો તેમને સસ્પેન્ડ કરવા અથવા હટાવવા માટે બહુમતીથી ઠરાવ પસાર કરી શકાય.
*૨.જિલ્લા રજિસ્ટ્રારને ફરિયાદ:*
- જો સોસાયટીનું સંચાલક મંડળ ફરિયાદનું નિરાકરણ ન કરે અથવા પ્રમુખની ગેરરીતિ ચાલુ રહે, તો જિલ્લા રજિસ્ટ્રાર ઓફ કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીઝને લેખિત ફરિયાદ કરી શકાય.
**ફરિયાદની વિગતો:*
√.સોસાયટીનું નામ, નોંધણી નંબર અને સરનામું.
√.પ્રમુખ વિરુદ્ધના આરોપો (જેમ કે નાણાકીય ગેરવહીવટ, બાય-લૉઝનું ઉલ્લંઘન, સભ્યોના હકોનું હનન)
√.પુરાવા (દસ્તાવેજો, ફોટા, બેંક સ્ટેટમેન્ટ, સભ્યોના હસ્તાક્ષર વગેરે)
√.ફરિયાદીનું નામ, સરનામું અને સંપર્ક વિગતો.
√.રજિસ્ટ્રાર ફરિયાદની તપાસ કરી શકે છે અને જરૂરી હોય તો કલમ 81 હેઠળ સોસાયટીનું નિરીક્ષણ અથવા કલમ 84 હેઠળ તપાસનો આદેશ આપી શકે છે.
√.રજિસ્ટ્રાર પાસે પ્રમુખને સસ્પેન્ડ કરવા, સંચાલક મંડળ ભંગ કરવા અથવા વહીવટદાર નીમવાની સત્તા છે.
*૩.સહકારી ટ્રિબ્યુનલ:*
- જો રજિસ્ટ્રારના નિર્ણયથી સંતોષ ન હોય તો ગુજરાત સ્ટેટ કો-ઓપરેટીવ ટ્રિબ્યુનલમાં અપીલ કરી શકાય.
- ટ્રિબ્યુનલમાં ફરિયાદ દાખલ કરવા માટે કલમ 145 હેઠળની જોગવાઈઓનું પાલન કરવું પડે છે.
*૪.પોલીસ ફરિયાદ (ગુનાહિત કેસ):*
- જો પ્રમુખની ગેરરીતિમાં ગુનાહિત પાસું (જેમ કે નાણાકીય ગેરરીતિ, છેતરપિંડી, ખોટા દસ્તાવેજો) સામેલ હોય તો ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) હેઠળ સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR દાખલ કરી શકાય.
- આવા કેસમાં પોલીસ તપાસ કરી જરૂરી હોય તો કોર્ટમાં ચાર્જશીટ રજૂ કરે છે.
*®️અન્ય વિકલ્પ:*
*° RTI (માહિતીનો અધિકાર):*
- સોસાયટીના નાણાકીય રેકોર્ડ્સ, ઓડિટ રિપોર્ટ, અથવા રજિસ્ટ્રારની કાર્યવાહીની માહિતી મેળવવા RTI દાખલ કરી શકાય.
*• સહકાર વિભાગની વેબસાઈટ:*
*-ફરિયાદની પ્રક્રિયા અને નમૂના માટે*
https://cooperatives.gujarat.gov.in ચેક કરો.
*°વર્ષ-2025 ની નવી અપડેટ્સ:*
° 2025 સુધીની માહિતી મુજબ સોસાયટીના પ્રમુખ વિરુદ્ધ ફરિયાદ સંબંધિત આ અપડેટ્સ નોંધપાત્ર છે:
*• ઓનલાઈન ફરિયાદ પોર્ટલ:*
√.ગુજરાત સરકારના સહકાર વિભાગ દ્વારા ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધણી માટે પોર્ટલ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
https://cooperatives.gujarat.gov.in
* આ પોર્ટલ પર સોસાયટીના પ્રમુખ વિરુદ્ધ ફરિયાદ પણ નોંધાવી શકાય છે જે સીધી રજિસ્ટ્રાર સુધી પહોંચે છે.
° ફરિયાદની સ્થિતિ ઓનલાઈન ટ્રેક કરી શકાય છે.
*° ગેરવહીવટ પર કડક કાર્યવાહી:*
- વર્ષ-2024 ના અંતમાં જાહેર થયેલા પરિપત્ર મુજબ સોસાયટીના પ્રમુખ દ્વારા નાણાકીય ગેરવહીવટ અથવા બાય-લૉઝના ઉલ્લંઘનના કેસમાં રજિસ્ટ્રાર કલમ 147 હેઠળ દંડ (₹5,000 સુધી) અથવા કલમ 148 હેઠળ ગુનાહિત કાર્યવાહીનો આદેશ આપી શકે છે.
- ગંભીર કેસમાં પ્રમુખને હટાવવા અથવા સોસાયટીનું સંચાલન વહીવટદારને સોંપવાની જોગવાઈ લાગુ થઈ શકે છે.
*- ટ્રાન્સફર ફી અને મેન્ટેનન્સ નિયમો:*
- 2024 ના પરિપત્ર મુજબ પ્રમુખ દ્વારા ટ્રાન્સફર ફી અથવા મેન્ટેનન્સ ચાર્જનો દુરુપયોગ કરવામાં આવે તો સભ્યો સીધા રજિસ્ટ્રારને ફરિયાદ કરી શકે છે.
- આવા કેસમાં રજિસ્ટ્રાર સોસાયટીના ખાતાઓનું વિશેષ ઓડિટ આદેશી શકે છે.
- *સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકા:*
-સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના ચુકાદા (2024) મુજબ સોસાયટીના પ્રમુખે સભ્યોના હકોનું હનન કર્યું હોય (જેમ કે મેન્ટેનન્સ ન ભરવાના બહાને સભ્યત્વ રદ કરવું) તો આવા કેસમાં રજિસ્ટ્રારે તાત્કાલિક તપાસ કરવી જોઈએ.
- આ નિયમ ગુજરાતમાં પણ લાગુ થાય છે.
*• ફરિયાદ માટેના સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ સૂચનોલેખિત ફરિયાદ તૈયાર કરો:*
° ફરિયાદમાં સ્પષ્ટ આરોપો, પુરાવા, અને બાય-લૉઝ/ઍક્ટની કલમોનો ઉલ્લેખ કરો.
° ફરિયાદની નકલ સોસાયટીના સેક્રેટરી અને રજિસ્ટ્રાર બંનેને મોકલો.
*• પુરાવા એકઠા કરો:*
-ઓડિટ રિપોર્ટ, બેંક સ્ટેટમેન્ટ, સભાના ઠરાવો, અથવા અન્ય સભ્યોના સમર્થનના દસ્તાવેજો એકઠા કરો.
*• રજિસ્ટ્રારની કચેરીનો સંપર્ક:*
-- આપના જિલ્લાની રજિસ્ટ્રાર ઓફ કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીઝની કચેરીની મુલાકાત લો અથવા ઓનલાઈન પોર્ટલનો ઉપયોગ કરો.
° ફરિયાદ સબમિટ કર્યા પછી રસીદ/રજિસ્ટ્રેશન નંબર મેળવો.
*• કાનૂની સલાહ:*
- જો ફરિયાદ જટિલ હોય તો સહકારી ટ્રિબ્યુનલમાં પ્રેક્ટિસ કરતા વકીલ સાહેબની સલાહ લો.
*°અંતમાં:*
*•સંક્ષિપ્ત સંદેશ:*
*°ગુજરાતમાં સોસાયટીના પ્રમુખ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવા માટે:*
- સોસાયટીના બાય-લૉઝ મુજબ સંચાલક મંડળને લેખિત ફરિયાદ કરો.
- નિરાકરણ ન થાય તો જિલ્લા રજિસ્ટ્રારને પુરાવા સાથે ફરિયાદ કરો.
https://cooperatives.gujarat.gov.in
- ગંભીર કેસમાં સહકારી ટ્રિબ્યુનલ અથવા પોલીસમાં જઈ શકાય.
*વર્ષ- 2025 અપડેટ:*
- ઓનલાઈન ફરિયાદ પોર્ટલ શરૂ,
- નાણાકીય ગેરવહીવટ પર ₹5,000 સુધીનો દંડ.
- વધુ માહિતી માટે સહકાર વિભાગની વેબસાઈટ ચેક કરો.
*©️સંદર્ભ સ્ત્રોત:*
- ગુજરાત કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીઝ એક્ટ 1961 અને તે હેઠળના ગુજરાત કો-ઓપરેટીવ સોસાયટીઝ રૂલ્સ 1965
*કાનૂની ચેતવણી:*
- ડિજિટલ સાહિત્ય ચોરી એ કાનૂની અપરાધ છે.
🙂🙏🏻🙂🙏🏻🙂🙏🏻
