18/11/2025
🇯🇵🔥 NHẬT BẢN VỪA THAY THỦ TƯỚNG: “MỘT CÂU NÓI” VÀ CÁI GIÁ TỚI HÀNG CHỤC TỶ USD?
Ngày 21/10/2025, bà Takaichi Sanae chính thức trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản, sau khi giành đa số phiếu tại cả Hạ viện và Thượng viện. Đây lẽ ra là một dấu mốc mang tính biểu tượng cho Nhật Bản. Nhưng chỉ vài ngày sau khi nhậm chức, một phát biểu của bà về vấn đề Đài Loan đã lập tức châm ngòi phản ứng mạnh mẽ từ Trung Quốc và kéo theo những hệ lụy kinh tế mà Nhật Bản phải trả giá ngay lập tức.
Nhìn vào các chỉ số kinh tế, không khó để hiểu vì sao Nhật lại dễ bị ảnh hưởng đến vậy. Trung Quốc hiện là một “gã khổng lồ” vượt xa Nhật về quy mô: GDP gấp 4,7 lần, sức mua PPP gấp 5,8 lần, dân số gấp 11,7 lần, kim ngạch xuất nhập khẩu gấp 5,6 lần và chi tiêu quốc phòng gần 9 lần. Về mặt vĩ mô, hai quốc gia đã ở hai “hạng cân” khác nhau. Chỉ một cú va chạm nhỏ trong ngoại giao cũng có thể tạo ra sức ép lớn lên Nhật – nền kinh tế phụ thuộc mạnh vào thương mại, chuỗi cung ứng và du lịch khu vực.
Dù vậy, Nhật Bản vẫn là một nền kinh tế có “chất lượng” vượt trội. Thu nhập bình quân đạt 32.500 USD, cao gấp 2,4 lần Trung Quốc; tỷ lệ đô thị hóa lên đến 93%; và sức mạnh mềm thông qua du lịch thuộc nhóm hàng đầu thế giới với gần 37 triệu lượt khách quốc tế mỗi năm, mang về hơn 54 tỷ USD. Thế nhưng, mức nợ công 216% GDP – cao nhất thế giới – khiến Nhật Bản đặc biệt dễ tổn thương khi đối mặt với bất kỳ cú sốc địa chính trị nào.
Phát biểu của bà Takaichi rằng một cuộc tấn công vào Đài Loan có thể trở thành “tình huống đe dọa sự sống còn của Nhật Bản” đã ngay lập tức khiến Bắc Kinh phản ứng. Trung Quốc triệu tập đại sứ Nhật, các phát ngôn “chiến lang” xuất hiện dày đặc, tàu hải cảnh và UAV áp sát Senkaku. Nhưng đòn gây thiệt hại trực tiếp và nhanh nhất lại là khuyến cáo công dân Trung Quốc không du lịch Nhật Bản, kéo theo việc hàng loạt hãng bay hoàn và hủy vé.
Trung Quốc từng mang lại gần 10 triệu lượt khách cho Nhật mỗi năm, với mức chi tiêu khoảng 1.500 USD/người. Chỉ cần lượng khách giảm 50%, Nhật mất ngay 7–9 tỷ USD doanh thu du lịch. Ngành hàng không, khách sạn, bán lẻ, mỹ phẩm và F&B bị ảnh hưởng dây chuyền, thiệt hại thêm 2–3 tỷ USD chỉ trong vài tháng.
Khi tàu và UAV Trung Quốc xuất hiện gần Senkaku, thị trường tài chính Nhật thêm phần chao đảo. Chỉ số Nikkei có phiên giảm hơn 2%, tâm lý nhà đầu tư suy giảm khiến vốn hóa thị trường có thể bốc hơi 20–80 tỷ USD, tùy mức độ kéo dài của căng thẳng. Chưa kể chi phí quốc phòng buộc phải tăng thêm 5–10 tỷ USD mỗi năm để đáp trả.
Tổng hợp lại, chỉ một phát biểu nhạy cảm trong tuần đầu tại vị có thể khiến Nhật Bản phải trả giá 30–100 tỷ USD – một con số không hề nhỏ ngay cả với một nền kinh tế hàng đầu thế giới.
“Hiệu ứng Takaichi” phản ánh một thực tế rõ ràng: dù Nhật Bản văn minh, giàu có và ổn định đến đâu, thì trong quan hệ với một siêu cường kinh tế như Trung Quốc, mỗi câu nói của lãnh đạo đều có thể tạo ra hiệu ứng kinh tế khổng lồ. Và trong bối cảnh địa chính trị Đông Á đang nóng hơn bao giờ hết, cái giá của những phát ngôn mang tính đối đầu có thể cao hơn rất nhiều lần so với những gì người ta nghĩ.
Nguồn : chính trị gia
