23/04/2026
"សភាវគតិសត្វតោ" និង "មនសិការជាតិ"
មានកូនតោមួយក្បាល បានវង្វេងទៅរស់នៅក្នុងហ្វូងសត្វចចកតាំងពីវានៅតូចក្រូចឆ្មារ។ ដោយសារការរស់នៅ បរិភោគ និងប្រមាញ់តាមរបៀបចចកយូរពេក វាបានភ្លេចបាត់នូវអត្តសញ្ញាណពិតរបស់ខ្លួនថា វាគឺជា "ស្តេចសត្វ" ដែលមានអំណាចលើសសត្វទាំងពួង។ វារស់នៅទាំងដង្ហើមជាតោ ប៉ុន្តែបេះដូងជាចចកដ៏ទន់ខ្សោយ។
ថ្ងៃមួយ ហ្វូងចចកនោះបានដើរចូលទៅក្នុងព្រៃជ្រៅ ក៏ស្រាប់តែប្រទះនឹងសត្វតោដ៏ធំមួយក្បាល។ គ្រាន់តែឃើញភ្លាម ហ្វូងចចកទាំងនោះភ័យស្លន់ស្លោរត់យកប្រាណរៀងៗខ្លួន សូម្បីតែកូនតោដែលឥឡូវធំពេញវ័យ មានកម្លាំងមាំមួនទៅហើយនោះ ក៏រត់ទាំងក្តីតក់ស្លុតជាមួយគេដែរ។
ឃើញដូច្នោះ តោព្រៃក៏ស្ទុះទៅឃាត់ ហើយសួរដោយចម្ងល់ថា៖
ហ្នឹងឯងចង់រត់ទៅណា? ឯងមានអំបូរខ្ពង់ខ្ពស់ដូចអញដែរ តើឯងរត់ភ័យខ្លាចអី?
តោដែលរស់ក្នុងហ្វូងចចកតបវិញទាំងញ័ររន្ធត់ថា៖
ទេ! កុំធ្វើបាបខ្ញុំអី! ខ្ញុំមិនមែនជាតោទេ ខ្ញុំគឺជាសត្វចចកដ៏ទន់ទាបប៉ុណ្ណោះ!
ដោយអស់ជម្រើសក្នុងការបកស្រាយ តោព្រៃក៏បង្ខំឱ្យតោចចកនោះ "ស្រែកគ្រហឹម" បញ្ចេញពីបំពង់ក។ រំពេចដែលវាបញ្ចេញសំឡេងគ្រហឹមដ៏លាន់ឮកក្រើកព្រៃ រញ្ជួយដល់ប្រថពី វាក៏ភ្ញាក់ខ្លួនព្រើត រួចក៏ដឹងច្បាស់ថា... ខ្លួនវាគឺជាតោ មិនមែនជាចចកឡើយ!
សាច់រឿងនេះគឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពី "ដួងព្រលឹងវប្បធម៌" របស់ជាតិសាសន៍នីមួយៗ៖
កូនខ្មែរខ្លះរស់នៅដោយភ្លេចឫសគល់ ភ្លេចតម្លៃមរតកដូនតា ដោយសារតែការហូរចូលនៃវប្បធម៌បរទេស ប្រៀបដូចជាតោដែលរស់ក្នុងហ្វូងចចក រហូតដល់មើលងាយសមត្ថភាព និងតម្លៃពិតរបស់ខ្លួនឯង។
ដើម្បីដឹងថាខ្លួនឯងអស្ចារ្យប៉ុណ្ណាជួនកាលយើងត្រូវការ "តោព្រៃ" ដែលជាអ្នកចេះដឹង ឬបុគ្គលស្នេហាជាតិ មកជួយដាស់សតិ បង្ហាញពីភាពរុងរឿង និងឧត្តមភាពនៃអរិយធម៌ខ្មែរឱ្យយើងបានឃើញ។
តម្លៃនៃជាតិសាសន៍មួយ មិនមែនដឹងតែនៅពេលដែលគេព្យាយាមមកដណ្តើម ឬនៅពេលដែលសាសន៍ដទៃយកទៅច្នៃប្រឌិតបង្កើនតម្លៃនោះទេ។ យើងមិនគួរភ្ញាក់ខ្លួនតែនៅពេលឃើញ "ចោរលួច" នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវភ្ញាក់ខ្លួនដើម្បី "ថែរក្សា និងអភិវឌ្ឍ"។
សង្ឃឹមថាសម្រែកគ្រហឹមនៃមនសិការជាតិ នឹងបន្តលាន់ឮក្នុងចិត្តកូនខ្មែរគ្រប់រូប។ កុំរង់ចាំឱ្យគេប្រាប់ថា "យើងអស្ចារ្យ" ទើបយើងជឿ ប៉ុន្តែត្រូវដឹងថា "យើងជាម្ចាស់អច្ឆរិយៈ" ដោយខ្លួនឯង។ ពេលដែលកូនខ្មែរគ្រប់រូបស្គាល់តម្លៃខ្លួនឯងច្បាស់ នោះហើយគឺជាកម្លាំងដែលគ្មានសត្រូវណាមកបំបាក់បានឡើយ។
#សមាធិ #កម្ពុជា #សុខភាពចិត្ត
