03/04/2024
#សួស្តីឆ្នាំថ្មី #សិរីសួស្តី #ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីខ្មែរ
ពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មី ប្រពៃណីខ្មែរ មានរបៀបវារៈ ៣ថ្ងៃគឺ៖
- ថ្ងៃទី១ “វារៈ មហាសង្រ្កាន្ត - Maha Sangkran”៖ ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។
- ថ្ងៃទី២ “វារៈ វ័នបត - Vannbat”៖ ជា ពារកណ្ដាល ឬហៅថា វ័នបត (ថ្ងៃខ្វាក់) ។
- ថ្ងៃទី៣ “វារៈ ឡើងស័ក - Loeng Sak”៖ ជា ពារឡើងស័ក គឺផ្លាស់ស័កថ្មី ។
I- វារៈ មហាសង្រ្កាន្ត (Maha Sangkran)៖
ថ្ងៃទី១ ហៅថា "មហាសង្ក្រាន្ត" មានន័យថា ឆ្នាំថ្មីដ៏ប្រសើរ (The Great New Year) ដែលសម្គាល់ទៅលើការប្រារព្ធពិធីចូលឆ្នាំថ្មីដ៏ធំ ដែលរាប់បញ្ចូលគ្នា នៃការផ្លាស់ឆ្នាំ របស់ “មហាសករាជ, ចុល្លសករាជ, ពុទ្ធសករាជ” ក្នុងថ្ងៃតែមួយតាងដោយ ពិធីត្រុដិ ដែលជាកិច្ចពិធីផ្ដាច់ឆ្នាំចាស់ ។
១- ពាក្យថា៖
-សង្ក្រាន្ត ( ន. ) សង់ក្រាន ឬ
-សង្ក្រាន្ត ឬ
-សង្រ្កាន្តិ ( សំ. ) (សង្រ្កាន្តិ) មានន័យថា= ដំណើរឃ្លាតចាកទី ការឈានចូលដល់ ដំណើរដែលព្រះអាទិត្យ ចរចូលដល់ទីជួបមួយជុំរាសីចក្រ គឺដំណើរដែលដើម និងចុង នៃរាសីចក្រ ជួបគ្នា ពេញគ្រប់ ជាមួយឆ្នាំ (ដំណើរដាច់ឆ្នាំចាស់ផ្លាស់ឆ្នាំថ្មី) មានប្រាព្ធឡើងជាបីថ្ងៃ ។
២- សិទ្ធិការ្យទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត (The power journey of Devata Maha Sangkran)៖ សិទ្ធិការ្យ ដែលមានន័យថា ដំណើរប្រកបដោយអំណាច មាន ៥តំណាងអោយ ៧ថ្ងៃ និងទេវី បុត្រី ទាំង ៧អង្គរ និងផ្លាស់ប្តូរវេន ទៅតាមថ្ងៃ នីមួយៗ ដូចជា៖
-ប្រសិនបើទេវតា ថ្ងៃអាទិត្យ ព្រះនាម ទុង្សាទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរច្រើនមានវិបត្តិអំពី ទិន្នផលកសិកម្ម កើតឡើងបណ្ដាលអំពីគ្រោះរាំងស្ងួត ។
-ប្រសិនបើទេវតាថ្ងៃច័ន្ទ ព្រះនាម គោរាគៈទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ បណ្ដាលមន្ត្រីអ្នកមុខអ្នកការ ច្រើនអស់បុណ្សស័ក្ដិ និង អាប់យ័ស្ត ។
-ប្រសិនបើទេវតាថ្ងៃអង្គារ ព្រះនាម រាក្យៈសាទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរ និង កើតចម្បាំងរាំងជល់ និង បញ្ចាមិត្ត កើតកលយុគ្គសង្គ្រាម ឬ មានទំនាស់និង ប្រទេសដទៃ និង សំបូរទៅដោយជំងឺរាតត្បាតជាអនេក ។
-ប្រសិនបើទេវតាថ្ងៃពុធ ព្រះនាម មណ្ឌាទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ តាងអំពីព្រះមហាក្សត្រ និង តាងអំពីក្រុមមន្ត្រី ច្រើនទទួលបាន គ្រឿងបណ្ដាការ និង ការលើកសរសើរយ័ស្តពីប្រទេសដទៃ ប៉ុន្តែក្មេងៗតូច ច្រើនកើតជំងឺតម្កាត់ផ្សេងៗរងគ្រោះជាអនេក ។
-ប្រសិនបើទេវតាថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ព្រះនាម កិរិណីទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះពិក្ខុសង្ឃ គណៈសង្ឃ និង ជនចាស់ជរាទាំងឡាយ ច្រើនមានសេចក្ដីទោម្នេញក្ដៅក្រហាយចិត្តជាច្រើនអនេក ផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយព្យុះភ្លៀងផ្គររន្ទះ ។
-ប្រសិនបើទេវតាថ្ងៃសុក្រ ព្រះនាម កិមិរាទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ដំណាំផល្លានុផល ស្រូវអង្ករ ប្រកបដោយភាពបរិបូរណ៌ ប៉ុន្តែផ្ទៃមេឃពោពេញ ដោយខ្យល់ច្រើន បណ្ដាលឱ្យមាននូវព្យុះសង្ឃរាធំៗ ។
-ប្រសិនបើទេវតាថ្ងៃសៅរ៍ ព្រះនាម មហោទរាទេវី យាងចុះមក ដោយកិរិយាចេញច្បាំង នៃវេលាណាមួយក្នុង វេលាទាំង ៤ នោះ ព្រះនគរនិងមានគ្រោះអន្តរាយ បណ្ដាលហេតុមកពីភ្លើង កើតមានវិបត្តិប្រាក់កាក់ និងកើតមានចោរកម្មច្រើន ។
#ប្រការ៖ សិទ្ធិការ្យ ទេវតាមហាសង្ក្រាន្ត នៃកិរិយាចេញច្បាំង របសទេវតាមហាសង្ក្រាន្តទាំង៧អង្គ បុរាណចារ្យមិនឱ្យធ្វើសេចក្ដី ព្យាករណ៍ទំលាយឱ្យមហាជនដឹងឡើយ នាំឱ្យកើតមានចលាចលក្នុងព្រះនគរ ។
II- វារៈ វ័នបត (Vannbat)៖
ថ្ងៃទី២ “វារៈ វ័នបត - Vannbat”៖ មានន័យថា ថ្ងៃបរិច្ចាគ ថ្ងៃផ្ដល់ផល្លានុផល ឬ ការផ្ដល់ជូន នូវ អំណោយតិច ឬច្រើនទៅតាមសទ្ធា ដើម្បីជូនដល់ ក្រុមគ្រួសារ, ជីដូន, ជីតា, ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ, គ្រូបាចារ្យ, ឪ ពុកម្តាយ, សង្រួមចិត្ត យកចិត្តទុកដាក់ ទៅលើការឧទិ្ទស កុសល្យ ផល្លានុផល ទៅដល់ ជីដូនជីតា ឬ អ្នកមានគុណ ដើម្បីទទួលបាននូវអានិសង្ស និងជួយទៅដល់ អ្នកបម្រើ, អ្នកដែលគ្មានផ្ទះសំបែង, និង ជនក្រីក្រជាច្រើនទៀត… ។
ថ្ងៃទី២ “វារៈ វ័នបត - Vannbat”៖
-ការបរិច្ចាគ៖ ប្រជាម្នាក់ៗ ភ្ញាក់ពីព្រលឹម ខុសពីធម្មតា កូនចៅរៀបចំវត្ថុជាច្រើនមុខ យ៉ាងសមរម្យ មានសំលៀកបំពាក់ថ្មីថ្មោង និងចំណីអាហារ យកទៅជូនដល់មាតាបិតា ជីដូនជីតា និង គ្រូបាចា្យ ។ ការធ្វើរបៀបនេះ បង្ហាញឲ្យឃើញនូវការគោរព និងការដឹងគុណរបស់កូនចៅចំពោះអ្នកមានគុណ និង ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ។ គ្រួសារបរិច្ចាគលុយកាក់ដាក់ទានដល់ជនក្រីក្រ ដល់អ្នកបម្រើ និងគ្រួសារទុគ៌តទាំងឡាយ រួចហើយគេនាំគ្នាទៅវត្ត ដើម្បីធ្វើបុណ្យឧទ្ទិសកុស្យ ដល់បុព្វការីជន ។
-ការពូនភ្នំខ្សាច់៖ ក្នុងថ្ងៃទី ២ នេះ ពុទ្ធបរិស័ទនិយមធ្វើពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ គេពូនភ្នំធំមួយចំកណ្ដាល និងភ្នំតូចៗ បួនសងខាង ធ្វើរាជវ័តព័ទ្ធជុំវិញ មានទ្វារចេញចូលបានទាំងបួនទិស ដែលហៅថា វាលុកចេតិយ ។
-វាលុកចេតិយ៖ គឺជាតំណាង ចុឡាមណីចេតិយ ជាទីដែលពួកទេព្ដាសាងបញ្ចុះព្រះមោលី (ព្រះកេសធាតុ) និង ព្រះទាឋាធាតុ (ព្រះចង្កូមកែវ) របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាម្ចាស់ នៅឯឋានត្រៃត្រឹង្ស ដោយសំគាល់ថា បានផល្លានិសង្សច្រើនផង បានរួចរំដោះអំពីគ្រោះចង្រៃ ក្នុងឆ្នាំចាស់ចេញស្រឡះផង និងបានទទួលសិរីសួស្ដី ក្នុងឆ្នាំថ្មីពេញមួយឆ្នាំ ម្យ៉ាងទៀត ខ្មែរយើងតែងមានជំនឿថា គ្រាប់ខ្សាច់មួយគ្រាប់ៗ ដែលចាក់ពូននោះ អាចផ្ដល់អានិសង្សដល់អ្នកដែល បានពូននោះ ឲ្យបានរួចរំដោះ នូវបាបគ្រោះ និងកម្មពៀរវេរាទាំងពួងទៀតផង ។
-មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ៖ ក៏បានបញ្ជាក់ អំពីអានិសង្សនៃការពូនភ្នំខ្សាច់នោះថា "ពេលសង្ក្រាន្តថ្មីចូលមកដល់ ព្រះបាទ "បសេនទិកោសល" បានចូលទៅទូលសួរ ព្រះដ៏មាន ព្រះភាគថា (ព្រះដ៏ចម្រើន) មុនពេលព្រះអង្គទ្រង់បរិនិព្វានទៅ បើដល់សង្ក្រាន្តចូលឆ្នាំថ្មីម្ដងៗ តើខ្ញុំព្រះអង្គគួរបំពេញបុញ្ញកម្មអ្វីខ្លះ? "ព្រះដ៏ចម្រើនត្រាស់ថា" បពិត្រមហារាជ! គួរសាងវាលុកចេតិយនៅឆ្នេរស្ទឹង ឬ ទន្លេហើយនាំយកគ្រឿងសក្ការៈមានទៀន ធូប គ្រឿងក្រអូប ផ្កាភ្ញីជាដើម មកបូជាថ្វាយចុះ ព្រះអង្គក៏បានត្រាស់បញ្ជាក់អំពីអានិសង្សនៃការកសាងវាលុកចេតិយ ជាព្រះបាលីគាថាយ៉ាង ដូច្នេះថា៖ "វាលុកចេតិយំ កត្វា យេ នរា អថ នារិយា អន្នំ បានំ វត្ថំ បប្ផំ គន្ធវិលេបនាទីនិ អាហរិត្វា ចេតិយំ បូជំ កត្វា សទ្ធាយ ច អានិសំសំ មហប្ផលំ ទ្វេ កុលេ ឧប្បជ្ជតិ ខត្តិយេ ចាបិ ព្រាហ្មណេ ហីនេ កុលេ ន ជាយន្តិ ពាលុកស្ស ឥទំ ផលំ " ប្រែថា៖ នរៈនារីណាដែល បានសាង វាលុកចេតិយ ហើយបានយកនូវបាយ ទឹក សំពត់ ផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ជាដើម បូជាព្រះចេតិយនោះ ដោយសទ្ធាជ្រះថ្លា នរៈនារីនោះ រមែងបានទទួលនូវផលានិសង្សច្រើន រមែងទៅកើតក្នុងត្រកូលពីរគឺ ខត្តិយត្រកូល និងព្រាហ្មណត្រកូល មិនទៅកើតក្នុងត្រកូលថោកទាបឡើយ ។
III- វារៈ ឡើងស័ក - Loeng Sak៖
ថ្ងៃទី៣ “វារៈ ឡើងស័ក - Loeng Sak”៖ មានន័យថា ការផ្លាស់ប្ដូរ លំដាប់ស័ក នៃឆ្នាំសករាជ (Saka Era) ដែលមានស័កទាំង១០ ដូចជា៖
-ឯកស័ក,
-ទោស័ក,
-ត្រីស័ក,
-ចត្វាស័ក,
-បញ្ចស័ក,
-ឆស័ក,
-សប្តស័ក,
-អដ្ឋស័ក,
-នព្វស័ក,
-សំរឹទ្ធិស័ក
ដើម្បីសម្គាល់ឆ្នាំ នៃក្បួនហោរាសាស្ត្រក្នុងការគណនា ចុល្លសករាជ និង មហាសករាជ ចងក្រងដោយលោក Félix Gaspard Faraut ក្នុងឆ្នាំ ១៩១០ ដោយសៀវភៅនោះមានឈ្មោះថា (Astronomie Cambodgienne) លោកបានរៀនសូត្រក្បួនតម្រាតារាសាស្ត្រខ្មែរនេះ ពី លោកឧកញ៉ាធិបតី ចាងហ្វាងដួង ។
ថ្ងៃទី ៣ នៃថ្ងៃឡើងស័ក មានការស្រង់ ព្រះពុទ្ធបដិមា និង ព្រះរស់ ដែលមានន័យថា មាតាបិតា ឬ ជីដូនជីតា ឬគ្រូបារចារ្យ ឬអ្នកមានគុណ ទាំងឡាយ។
ការស្រង់ទឹក ជម្រះកាយ ជូនចំពោះ មាតាបិតា ឬ ជីដូនជីតា កូនចៅបានទទួលនូវពរសព្វសាធុការ ក៏ដូចជាការដឹងគុណ ចំពោះពួកគាត់ក្នុងការផ្ដល់កំណើត និង កិច្ចខិតខំបីបាច់ថែរក្សា ដែលពួកគាត់មានចំពោះកូនៗ កិច្ចតបស្នងនេះហើយ ដែលកូនចៅទទួលបានដំបូន្មានល្អៗ សម្រាប់អប់រំខ្លួន ក៏ដូចជាសាបព្រួសនូវទង្វើរដ៏ល្អនេះចំពោះកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់ពួកគេផងដែរ ។
មហាសង្ក្រាន្តសូត្រ ក្នុងគម្ពីរ សុត្តជាតក បញ្ជាក់ថាអានិសង្សនៃការស្រង់ទឹក ព្រះសង្ឃ និង មាតាបិតា កាលថ្ងៃសង្ក្រាន្តចូលមកជិតដល់ព្រះបាទ "បសេនទិកោសល" បានរៀបចំឆាកយ៉ាងស្អាត នៅឆ្នេរស្ទឹងមួយរួចហើយក៏និមន្តព្រះពុទ្ធ និង ព្រះសង្ឃស្រង់ទឹក ដោយមានសមាទានសីល ប្រគេនភត្តាហារចំពោះព្រះពុទ្ធ និង ព្រះសង្ឃទាំងអស់ ក្នុងទីនោះផង ។ ដោយមានក្នុងពំនោលថា៖ “អ្នកណាបានស្រង់ទឹកព្រះសង្ឃ មាតាបិតា និង គ្រូឧបជ្ឈាយ៍ និងបានទទួលអានិសង្សច្រើនណាស់ លុះដល់អនាគតជាតិ នឹងបានទៅកើតក្នុងទេវលោកឋាននិងបានជាស្ដេចចក្រពត្តិ មានបុណ្យបារមីច្រើន មានរូបសម្បត្តិល្អ មានទ្រព្យសម្បត្តិច្រើន មានសេចក្ដីសុខគ្រប់បែបយ៉ាង” ។
ក៏ដូចជាតាមរយៈកំណត់ត្រាលោក ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម ការស្រង់បានបដិមា ព្រះកែវមរកត ក្នុងរាជព្រះបាទ សូរ្យវរ្ម័នទី១ ទ្រង់សោមនស្សណាស់ឱ្យទទួលទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ក្នុងរវាងឆ្នាំ ១០៤០ នៃគ.សករាជ ជាមួយនិងកិច្ចពិធីស្រង់ព្រះផងដែរ ហើយភាពល្បីល្បាញនៃកិច្ចពិធីបានដឹងដល់ ព្រះបាទ អនុរុទ្ធ ដែលសោយរាជ្យសម្បត្តិផ្លូវការណ៍ នៃអាណាចក្របាកាន បានជ្រាបដឹងដំណឹងនេះទ្រង់បានត្រាសបញ្ជារ ឱ្យរាជបំរើនាំរាជសារមកស្នើសុំយកព្រះកែវមរកត ត្រឡប់ទៅកាន់ប្រទេសភូមាវិញផងដែរ តាមរយៈកំណត់ត្រានេះ យើងអាចយល់បានថា កិច្ចពិធីស្រង់ព្រះពុទ្ធអង្គ អាចនិងកើតមានតាំងពីសម័យកាលអង្គរមកម៉្លេះ ។
IV- ការលេងល្បែងកំសាន្ត ចំនួន ៣ថ្ងៃ រួមមាន៖
-ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ
-ល្បែងប្រជាប្រិយ៍ខ្មែរ
-និងល្បែងប្រជាប្រិយ៍សហសម័យ
បងប្អូនខ្មែរមួយចំនួន តែងយល់ច្រឡំពាក្យ “ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ” ទៅ និងពាក្យ “ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ” ដែលបុរាណាចារ្យ លោកបានបញ្ចាក់ពីភាពខុសគ្នានៃឈ្មោះរួចទៅហើយ គ្រាន់តែបងប្អូនមួយចំនួនយល់ច្រឡំ ប៉ុនណោះ ល្បែងប្រពៃណីខ្មែរ ជាល្បែងដែលគេតម្រូវឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងគ្នា ដោយការល្បងប្រាជ្ញា ឬ ល្បងកម្លាំង ដោយសន្មតថា ជាកីឡាល្បែងបែបប្រពៃណី ដែលឈានទៅរកជាម្ចាស់ជើងឯក ដែលបុរាណាចារ្យលោកឱ្យកំណត់លេងជាការសម្គាល់នៃថ្ងៃឡើងស័ក ថ្ងៃដែលថ្នាក់ដឹកនាំតាមតំបន់បានប្រគល់រង្វាន់ជ័យលាភី តែងតាំងដល់អ្នកដែលបានឈ្នះក្នុងកម្មវីធីប្រកួតផ្សេងៗ ក្នុងថ្ងៃបង្ហើយថ្ងៃទី៣ នៃថ្ងៃវារៈឡើងស័កនោះ ។
១-ល្បែងប្រពៃណី ខ្មែរ - Khmer Traditional games:
-ការប្រកួតលេងអុក ( Khmer Chess Tournament)
-ការប្រជល់មាន់
-ប្រដាល់គុនខ្មែរ (Kun Khmer Boxing)
-បោកចំបាប់ (Khmer Wrestling)
-ការសម្ដែងគុនល្បុកតោ (Bokator Performance)
-ការប្រកួតបាញ់ព្រួញ
-ការប្រណាំរទេះគោ
-ការប្រណាំងរទេះសេះ
-ការប្រណាំងរទេះក្របី
-ឡើងបង្គោលរអិល
-វាយក្អម
២ -ល្បែងប្រជាប្រិយ៍ខ្មែរ - Khmer Popular games:
-ចោលឈូង
-ទាញព្រ័ត្រ
-បោះអង្គុញ
-លាក់កន្សែង
-ដណ្តើមស្លឹកឈើ
-ចាប់កូនខ្លែង ប្រឡែងកូនមាន់
-ការប្រមូលទឹកយក មកលេងជះទឹក ស្រោចទឹកដាក់គ្នា អោយត្រជាក់ត្រជុំ…
៣ -និងល្បែងប្រជាប្រិយ៍សហសម័យ- Popular Contemporary Games:
-រាំចង្វាក់សម័យទំនើប ចំរុះ
-បាតម៉្សៅ…
-កាំភ្លើងបាញ់ទឹក…
#សំគាល់៖ កាលេងល្បែងកំសាន្តនេះ ក៏យោងទៅតាម ថ្ងៃ នីមួយៗ នៃការប្រាព្ធពិធី ចូលឆ្នាំប្រពៃណីខ្មែរ ទាំង៣ ថ្ងៃផងដែរ ។
សូមទេវតាឆ្នាំថ្មី ប្រោសព្រំប្រសិទ្ធិពរជ័យ សិរីមង្គល វិបុលសុខ មហាប្រសើរ ជូនដល់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ សូមឱ្យជួបប្រទះតែពុទ្ធពរទាំង ៤ប្រការ អាយុ វណ្ណៈ សុខៈ ពលៈ និងប្រកបដោយសុខសុវត្ថិភាពក្នុងការធ្វើដំណើរទៅគ្រប់ទីកន្លែង ។
_________________________
ស្រាវជ្រាវ និងចងក្រងឡើងវិញដោយ៖ គង្គាលី
_________________________
#ឯកសារយោង :
1. Vappadharm Khmaer (1981) Khmer Family Culture, Publisher: Rungsin Kānphim, Original from the University of Michigan, OCLC Number: 54221527
2. Robert Headley, Rath Chim (1998) Cambodian Advanced Reader, Publisher: Dunwoody Press, Original from the University of Michigan p.309 ISBN: 188126565X
3. Khmer Tradition Church (1994) Kampuchea-soriya Volium 1 Year 48, Publisher: Cambodian Buddhist Academy, Website: elibrary of Cambodia
4. Daguan Zhou (2001) The Customs of Cambodia, Translated by Michael Smithies, Publisher: Siam Society, Original from the University of Michigan p.147 ISBN: 9748298515, 9789748298511
5. Chou Ta kuan (1971) Notes of a 13th century Chinese diplomat in Cambodia, Publisher: The UNESCO Courier: a window open on the world, XXIV, 12, p. 27, Website: WWW.UNESCO.ORG , Publication: UNESCO Digital Library
6. James George Frazer (1890) The Golden Bough: A Study in Comparative Religion, Volume 2, Publisher: Macmillan, Original from Harvard University p.407
7. Beverley Palmer, Rough Guides (Firm) (2002) The Rough Guide to Cambodia, Publisher: Rough Guides p.354 ISBN: 1858288371, 9781858288376
8. Kaev Bhuan (2004) Tourism Sites of Cambodia, Publisher: Ponleu Khmer, Original from the University of California p.295
9. Matt Jacobson (2004) Adventure Cambodia: An Explorer's Travel Guide, Publisher: Silkworm Books, Original from the University of California p.393 ISBN: 9749575539
10. Ananthacharya Indological Research Institute series (1982) Proceedings of the Seminar on "Symbolism In Temple Art and Architecture", Held in February 1981, Editor: K. K. A. Venkatachari, Publisher: Ananthacharya Indological Research Institute, Original from the University of Michigan p.94
11. Khmer Tradition Church Customs (1964) Khmer folk dance, Publisher: Cambodia Buddhist Academy Original from the University of Michigan p.155
12. Chab Pin (1969) The 12-Month Royal Ceremony-Volume 3 Khmer Tradition Church of the Buddhist Academy of Cambodia p.157
13. Professor Miech Pon (2007) Documentary on Khmer Traditions and Customs Volume 1; Volume 3, Publisher: Center for Khmer Studies Library, ISBN: 9995059983
14. Scientifique (1896) R***e scientifique, Publisher: Original from University of Illinois at Urbana-Champaign.
15. Chuon Nath's Khmer-Khmer Dictionary (1993) Khmer Dictionary: សង្ក្រាន្ត, Website: dictionary.tovnah.com, Publication: Prohok Solutions @ 2017 Learn Khmer Calendar
16. Cambodia Royal Library (1943) Prajuṃ horāsāstr, Publisher: Buddist Academy of Cambodia p.2,162
17. United States. State Department (1974) Contemporary Cambodian, the Social Institutions, a Joint Project of the Foreign Service Institute and the Defense Language Institute, 1974, Publisher: Original from University of Minnesota p.379
18. Olivier de Bernon, Kun Sopheap, Leng Kok-An (2004) Inventaire provisoire des manuscrits du Cambodge, Part 1, Publisher: École française d'Extrême-Orient, Original from the University of Michigan p.405 ISBN: 9741332912
19. Sākalvidyālay Bhūmin Bhnaṃ Beñ (2002) 4th Socio-Cultural Research Congress on Cambodia, 6-8 November 2001 : papers of the congress, Publisher: Royal University of Phnom Penh Original from University of California, Berkeley p.541
20. Chap Pin, Pich Sal, Ly Theamteng, Sdeung Thou, Chap Nou (1964) Khmer Traditional Games, Publisher: Krumjaòmnuòm Daòmniamdamlâap Khmaer, Khmer Buddhist Academy Tradition Church of Cambodia p.105
21. Félix Gaspard (1910) Astronomie cambodgienne, Publisher: Imprimerie F.-H. Schneider, p.283 ISBN: 1123570023
22. Lim Hak Kheang, Madeline Elizabeth Ehrman, Kem Sos, Foreign Service Institute (États-Unis) (1974) Contemporary Cambodian: The Social Institutions, Publisher: Foreign Service Institute, Original from the University of California p.379
23. Tep pitur Chim-Krasem (1950) Kambuja Suriya Issue 9 Publisher: Church of the Trinity Buddhist University of Cambodia p.82
24. Mary Benton Smith (1968) Southeast Asia, Publisher: Lane Books, Original from the University of Michigan p.159
25. Heinrich-Böll-Stiftung (2005) 7th Socio-Cultural Research Congress on Cambodia, 15-17 November 2004 Publisher: Royal University of Phnom Penh Original from University of California, Berkeley p.1035
26. Frank Webster Price (1950) Collier's Encyclopedia: With Bibliography and Index, Volume 18, Publisher: Collier, Original from The Ohio State University
27. Astrologer Nhim Pen (1947) Cambodia Calendar, Contributor: William J. Gedney, Publisher: Association Sutharot, Original from the University of Michigan p.118
28. ទេពពិទូរ ឈឹម ក្រសេម, ចាប ពិន (1960) ព្រះរាជពិធីទ្វាទសមាស ភាគ១, ភាគ២ និងភាគ៣ , Publisher: កិច្ចការនៃក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ ពុទ្ធសនបណ្ឌិត្យកម្ពុជា ព.ស.២៥១២, Original From: Center for Khmer Studies Library, Website: khmerstudies.org, DDC: 390.596 IBO (Browse shelf)
29. Michael Freeman, Gillian Green (2003) Traditional Textiles of Cambodia: Cultural Threads and Material Heritage River Books guides, Publisher: River Books, Original from the University of Michigan p.320 ISBN: 9748225399
30. Prince Varacakraraṇariddhi (1935) Pakkhagaṇanāvidhī nyn pakkhasamrec, Publisher: Cambodia. Bibliothèque Royale, Braḥ Rajapaṇṇālǎy, Original from the University of Michigan p.108
31. Q́um Būv (1970) Sorya Trei Leung Sak, Publisher: Cambodian Buddhist Academy Original from the University of Michigan p.138
32. Bejr Sál (1966) Bidhī pracāṃ ṭáp bīr khae, Publisher: Buṭdh Sāsanapaṇḍity, Original from University of California, Berkeley p.76
33. Tep Pranam temple stone inscription K.290 in (Saka 937 = A.D. 1015), Angkor Database.Asia Vibrancy in Stone: Masterpieces of the Danang Museum of Cham Sculpture, Publisher: River Books, p.287 ISBN: 6167339996
34. Phimeanakas temple stone inscription K.291 Speaking of offerings in the new year in (Saka 832 = A.D. 910) Sachchidanand Sahai (2012)The Hindu Temples in Southeast Asia: Their Role in Social, Economic and Political Formations, Publisher: Indian Institute of Advanced Study, University of Minnesota p.368 ISBN: 8173054282
35. Beng Mealea temple stone inscription K.989 Talk about the New Year's Eve offering to Astrologer of the rules. The University of Minnesota
36. Phnom Sondok in Preah Vihear Province stone inscription K.195 Talk about one should keep the offering to God in the day of Songkran Khmer: History and Treasures of an Ancient Civilization the University of California
