03/10/2025
මුද්දර ගාස්තු පිළිබඳව ඇති නීතිය 💸
ජීවිතයේ කවදා හෝ දවසක ඉඩමක් මිලදී ගැනීම 🏡, වාහනයක් ලීසිං ක්රමයට ගැනීම 🚗, නැත්නම් අඩුම තරමේ ගෙයක් කුලියට ගැනීම 🔑 වැනි කටයුත්තකට ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම මුහුණ දී ඇති. ඒ සෑම අවස්ථාවකදීම, ඔබේ නීතිඥවරයා විසින් සකසන ලද බිල්පතේ ඔබ දැක ඇති එක් වචනයක් තිබෙනවා - "මුද්දර ගාස්තු" 🧾.
බොහෝ දෙනෙක් කරන්නේ කුමක්ද? නීතිඥවරයා කියන ගාණ ගෙවා, ඒ ගැන වැඩිදුර නොසොයා සිටීමයි 🤔. "ඕවා ඉතින් නීති කටයුතුනේ, අපිට තේරෙන්නේ නෑ" කියා සිතනවා. නමුත්, ඔබ දන්නවාද, මේ මුද්දර ගාස්තුව යනු රජයට ගෙවන සෘජු බද්දක් බවත් 🏛️, එය ගණනය කිරීමට ඉතා සරල සහ පැහැදිලි ක්රමවේදයක් ඇති බවත්? 🤓
අද අපි ඒ රහස හෙළි කරමු 🕵️♂️. නීතියේ නොදැනුවත්කම නිසා අමතර මුදලක් ගෙවීමට හෝ වංචාවකට හසුවීමට ඇති ඉඩ අහුරමු 🛡️.
මුද්දර ගාස්තු යනු ඇත්තටම කුමක්ද? 🧐
සරලවම කිවහොත්, මුද්දර ගාස්තු යනු යම් යම් නීත්යානුකූල ලියවිලි සහ ගනුදෙනු සඳහා රජය විසින් අයකනු ලබන බද්දකි. අතීතයේදී මෙම ගාස්තුව ගෙවූ බවට සනාථ කිරීම සඳහා අදාළ ලියවිල්ලේ (උදා: ඔප්පුවේ) වටිනාකමට සරිලන මුද්දර ඇලවූ නිසා එයට "මුද්දර ගාස්තු" යන නම ලැබී ඇත 💌. වර්තමානයේදී මුද්දර ඇලවීම මෙන්ම, බැංකුවට මුදල් ගෙවීමෙන්ද මෙම ගාස්තුව පියවිය හැකිය 🏦.
මෙම ගාස්තු අය කිරීම 2006 අංක 12 දරන මුද්දර ගාස්තු (විශේෂ විධිවිධාන) පනත 📜 සහ පළාත් සභා මගින් පාලනය වන නීති රීති යටතේ සිදු වේ.
මුද්දර ගාස්තු ගණනය කිරීමේ සූත්රය මෙන්න! 🧮
විවිධ ගනුදෙනු සඳහා මුද්දර ගාස්තු ගණනය වන්නේ විවිධ ආකාරයටයි. වඩාත් සුලභ අවස්ථා කිහිපයක් අපි දැන් විමසා බලමු. 👇
1. ඉඩමක් විකිණීමේදී (විකුණුම් ඔප්පුවක් සඳහා) 🏡🤝
මෙය බොහෝ දෙනෙකුට අදාළ වන අවස්ථාවකි. මෙහිදී මුද්දර ගාස්තුව ගණනය වන්නේ ඉඩමේ විකුණුම් වටිනාකම මත පදනම්වයි.
වටිනාකමින් පළමු රු. 100,000 සඳහා: 3% යි ඉතිරි වටිනාකම සඳහා: 4% යි
👉 උදාහරණයක් බලමු
ඔබ රුපියල් මිලියනයක (රු. 1,000,000) ඉඩමක් මිලදී ගන්නවා යැයි සිතමු.
පියවර 1: පළමු ලක්ෂයට (100,000) මුද්දර ගාස්තුව:
රු. 100,000 x 3% = රු. 3,000
පියවර 2: ඉතිරි මුදල:
රු. 1,000,000 - රු. 100,000 = රු. 900,000
පියවර 3: ඉතිරි මුදලට මුද්දර ගාස්තුව:
රු. 900,000 x 4% = රු. 36,000
ගෙවිය යුතු මුළු මුද්දර ගාස්තුව: ✅ රු. 39,000
2. තෑගි ඔප්පුවකින් ඉඩමක් පැවරීමේදී 🎁👨👩👧👦
තෑග්ගක් ලෙස දේපළක් පැවරීමේදී මුද්දර ගාස්තුව තරමක් අඩුය.
වටිනාකමින් පළමු රු. 50,000 සඳහා: 3% යි ඉතිරි වටිනාකම සඳහා: 2% යි
👉 උදාහරණයක් බලමු
රුපියල් මිලියනයක් (රු. 1,000,000) වටිනා ඉඩමක් තෑගි ඔප්පුවකින් පවරයි.
පියවර 1: පළමු පනස් දහසට (50,000) මුද්දර ගාස්තුව:
රු. 50,000 x 3% = රු. 1,500
පියවර 2: ඉතිරි මුදල:
රු. 1,000,000 - රු. 50,000 = රු. 950,000
පියවර 3: ඉතිරි මුදලට මුද්දර ගාස්තුව:
රු. 950,000 x 2% = රු. 19,000
ගෙවිය යුතු මුළු මුද්දර ගාස්තුව: ✅ රු. 20,500
⚠️ මුද්දර ගාස්තු අඩු කර ගැනීමේ අරමුණින් තෑගි ඔප්පුවක ඉඩමේ වටිනාකම අඩුවෙන් සඳහන් කිරීම දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදකි. පළාත් ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවට මෙහිදී නිසි වටිනාකම තක්සේරු කිරීමට බලය ඇත.
3. උකස් ඔප්පුවක් සඳහා 🏦🔗
දේපළක් උකස් කර මුදලක් ලබා ගැනීමේදී, උකස් මුදල මත මුද්දර ගාස්තු අය කෙරේ.
සෑම රු. 1,000 කටම රු. 1 ක් (එනම් 0.1%)
👉 උදාහරණයක් බලමු
ඔබ රුපියල් මිලියනයකට (රු. 1,000,000) ඉඩමක් උකස් කරයි.
මුද්දර ගාස්තුව: ✅ රු. 1,000
4. නිවසක්/ඉඩමක් බදු/කුලියට දීමේදී/ කල්බදු ලීසින් (Lease and Rental Agreements) 🏘️📝
මෙහිදී මුද්දර ගාස්තුව ගණනය කරන්නේ මුළු බදු කාලය සඳහාම වන එකතු වූ කුලී වටිනාකම මතයි.
සෑම රු. 1,000 කටම රු. 20 ක් (එනම් 2%)
නමුත් 🤩 මාසික කුලිය රු. 5,000 ට අඩු නම් මුද්දර ගාස්තු අය නොකෙරේ.
👉 උදාහරණයක් බලමු
මාසිකව රු. 10,000 බැගින් වසර දෙකක (මාස 24) කාලයකට නිවසක් කුලියට දෙයි.
පියවර 1: ගිවිසුමේ සම්පූර්ණ වටිනාකම:
රු. 10,000 x මාස 24 = රු. 240,000
පියවර 2: මුද්දර ගාස්තුව:
රු. 240,000 x 2% = රු. 4,800 ✅
5. පොරොන්දු නෝට්ටුවක් සඳහා (Promissory Note) ✍️📜
මුදල් ගනුදෙනුවක් සඳහා නිකුත් කරන පොරොන්දු නෝට්ටුවකටද මුද්දර ගාස්තු ගෙවිය යුතුය.
සෑම රු. 1,000 කට හෝ එහි කොටසකට රු. 1 ක් (එනම් 0.1%)
👉 උදාහරණයක් බලමු
රුපියල් මිලියනයක (රු. 1,000,000) පොරොන්දු නෝට්ටුවක් සඳහා.
මුද්දර ගාස්තුව: ✅ රු. 1,000
මේ මුදල ගෙවීමේ වගකීම කාගේද? 🤔🤷♂️
මෙයද පොදු ගැටළුවකි. සාමාන්ය සම්ප්රදාය සහ නීතිමය පිළිගැනීම මෙසේය
👉 විකුණුම් ඔප්පුවකදී ➡️ ගැනුම්කරු විසින් 🛍️.
👉 උකස් ඔප්පුවකදී ➡️ උකස්කරු (ණය ලබාගන්නා ඉඩම් හිමියා) 🙋♂️.
👉 කුලී/බදු ගිවිසුමකදී ➡️ කුලියට/බද්දට ගන්නා තැනැත්තා 🚶♂️.
සරලවම කිවහොත්, ගනුදෙනුවෙන් ප්රධාන ප්රතිලාභය ලබන පාර්ශවය විසින් මුද්දර ගාස්තු ගෙවීම සිරිතයි. 👍
මුද්දර ගාස්තු ගෙවන්නේ කෙසේද? 💳🏦
වර්තමානයේදී විශාල වටිනාකම් සඳහා මුද්දර ඇලවීම ප්රායෝගික නොවන බැවින්, ලංකා බැංකුවේ ඇති දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් ජනරාල්වරයාගේ විශේෂ ගිණුම්වලට මුදල් බැර කිරීමෙන් මෙම ගෙවීම සිදු කළ හැකිය. එම රිසිට්පත ඔප්පුවට ඇමිණීම 📎 මගින් ගාස්තුව ගෙවූ බවට සනාථ වේ.
අවසාන වශයෙන්... 🏁
මුද්දර ගාස්තු යනු අභිරහසක් හෝ නීතිඥවරුන්ට, බැංකුවලට හෝ කල්බදු ලීසින් සමාගම් වලට පමණක් තේරෙන දෙයක් නොවේ. එය පැහැදිලි නීතිමය රාමුවක් තුළ ගණනය කෙරෙන, රටේ සංවර්ධනයට දායක වන බද්දකි. මින් ඉදිරියට, යම් ගනුදෙනුවකදී ඔබට මුද්දර ගාස්තු ගෙවීමට සිදු වූ විට, එය ගණනය වී ඇති ආකාරය පිළිබඳව ඔබට පැහැදිලි අවබෝධයක් ලැබෙනු ඇත.
දැනුවත් වන්න, නීතිය අවබෝධ කරගන්න, ඔබේ මුදල් නිවැරදිව කළමනාකරණය කරන්න.
copied page.
Thank you.
