09/08/2026
မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အဆိုပြု Property Tax Law မူကြမ်းပုံစံနမူနာ -
#မြန်မာနိုင်ငံ အိမ်ခြံမြေပိုင်ဆိုင်မှုအခွန်ဥပဒေ
(Property Tax Law) မူကြမ်း
#နိဒါန်း
နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်၊ မြို့ပြဝန်ဆောင်မှုများ ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်၊ အိမ်ခြံမြေပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာအသုံးချမှုကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်နှင့် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်အတွင်း တရားမျှတသော အခွန်စနစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်စေရန်အလို့ငှာ ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။
အခန်း (၁)
#အမည်၊ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
**၁။ ဤဥပဒေကို “မြန်မာနိုင်ငံ အိမ်ခြံမြေပိုင်ဆိုင်မှုအခွန်ဥပဒေ” ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။**
၂။ ဤဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ—
(က) မြေ၊ အဆောက်အအုံနှင့် အခြားအိမ်ခြံမြေပိုင်ဆိုင်မှုများအပေါ် မျှတသော အခွန်စနစ် တည်ဆောက်ရန်၊
(ခ) အိမ်ခြံမြေမှ နိုင်ငံတော်နှင့် ဒေသန္တရအစိုးရများ ရရှိသင့်သော အခွန်ဝင်ငွေကို တိုးမြှင့်ရန်၊
(ဂ) အခွန်ဝင်ငွေကို လမ်း၊ ရေ၊ မီး၊ သန့်ရှင်းရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အခြားဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပြန်လည်အသုံးပြုရန်၊
(ဃ) မြေယာကို အကျိုးရှိစွာ အသုံးချစေရန်၊
(င) အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်တွင် မမှန်ကန်သော ဈေးနှုန်းဖော်ပြခြင်းနှင့် အခွန်ရှောင်တိမ်းခြင်းများ လျှော့ချရန် ဖြစ်သည်။
၃။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
ဤဥပဒေတွင်—
* **“အိမ်ခြံမြေ”** ဆိုသည်မှာ မြေ၊ အဆောက်အအုံ၊ အိမ်၊ တိုက်ခန်း၊ စီးပွားရေးအဆောက်အအုံ၊ စက်ရုံ၊ ဂိုဒေါင်နှင့် မြေတွင် အမြဲတမ်းတည်ရှိသော အဆောက်အအုံများကို ဆိုသည်။
* **“ပိုင်ရှင်”** ဆိုသည်မှာ ဥပဒေအရ အိမ်ခြံမြေကို ပိုင်ဆိုင်သူ သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသူကို ဆိုသည်။
* **“အခွန်တန်ဖိုး”** ဆိုသည်မှာ အခွန်တွက်ချက်ရန် သတ်မှတ်ထားသော အိမ်ခြံမြေ၏ တန်ဖိုးကို ဆိုသည်။
* **“စျေးကွက်တန်ဖိုး”** ဆိုသည်မှာ သက်ဆိုင်ရာဈေးကွက်အခြေအနေအရ အဆိုပါအိမ်ခြံမြေကို ရောင်းချနိုင်မည့် ခန့်မှန်းတန်ဖိုးကို ဆိုသည်။
* **“နှစ်စဉ်အိမ်ခြံမြေအခွန်”** ဆိုသည်မှာ အိမ်ခြံမြေပိုင်ရှင်က နှစ်စဉ်ပေးဆောင်ရမည့် အခွန်ကို ဆိုသည်။
အခန်း (၂)
#အခွန်ကျသင့်သည့် အိမ်ခြံမြေများ
**၄။ အောက်ပါအိမ်ခြံမြေများသည် ဤဥပဒေအရ အခွန်ကျသင့်စေရမည်—**
(က) လူနေအိမ်များ၊
(ခ) တိုက်ခန်းများ၊
(ဂ) ရုံးခန်းနှင့် စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများ၊
(ဃ) ဆိုင်ခန်းများ၊
(င) ဟိုတယ်၊ Resort နှင့် တည်းခိုခန်းများ၊
(စ) စက်ရုံနှင့် ဂိုဒေါင်များ၊
(ဆ) စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအတွက် အသုံးပြုသည့် မြေများ၊
(ဇ) လက်ရှိအသုံးမပြုသော်လည်း စီးပွားရေးတန်ဖိုးရှိသည့် မြေများ၊
(ဈ) သက်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများဖြင့် သတ်မှတ်သည့် အခြားအိမ်ခြံမြေများ။
အခန်း (၃)
#အခွန်နှုန်းထား
**၅။ နှစ်စဉ် Property Tax ကို အိမ်ခြံမြေ၏ အခွန်တန်ဖိုးအပေါ် အောက်ပါအတိုင်း ကောက်ခံနိုင်သည်—**
| အိမ်ခြံမြေအမျိုးအစား | အကြံပြုနှစ်စဉ်အခွန်နှုန်း |
| --------------------------- | ------------------------: |
| ကိုယ်ပိုင်နေအိမ် | 0.10% – 0.25% |
| တိုက်ခန်း | 0.10% – 0.25% |
| စီးပွားရေးအဆောက်အအုံ | 0.30% – 0.75% |
| ဆိုင်ခန်း | 0.30% – 0.75% |
| ဟိုတယ်/Resort | 0.50% – 1.00% |
| စက်ရုံ/ဂိုဒေါင် | 0.30% – 0.75% |
| မဖွံ့ဖြိုးသေးသော မြို့ပြမြေ | 0.25% – 1.00% |
အခွန်နှုန်းထားများကို ဒေသ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးနှင့် အခွန်ပေးဆောင်နိုင်စွမ်းတို့အပေါ် မူတည်၍ အစိုးရက သတ်မှတ်နိုင်သည်။
အခန်း (၄)
#အခွန်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ခြင်း
**၆။ အခွန်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ရာတွင် အောက်ပါအချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်—**
(က) မြေတည်နေရာ၊
(ခ) မြေအကျယ်အဝန်း၊
(ဂ) လမ်းမနှင့် အနီးအဝေး၊
(ဃ) အဆောက်အအုံအမျိုးအစား၊
(င) အဆောက်အအုံ၏ အသက်နှင့် အခြေအနေ၊
(စ) စီးပွားရေးအသုံးပြုမှုရှိ/မရှိ၊
(ဆ) ဒေသအတွင်း အလားတူအိမ်ခြံမြေများ၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုး၊
(ဇ) အများပြည်သူသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် အနီးအဝေး၊
(ဈ) အခြားသတ်မှတ်ချက်များ ဖြစ်သည်။
**၇။ အခွန်တန်ဖိုးကို အနည်းဆုံး ၃ နှစ်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်သုံးသပ်ရမည်။**
အခန်း (၅)
#အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်
**၈။ အောက်ပါအိမ်ခြံမြေများကို သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်—**
(က) အစိုးရပိုင်အဆောက်အအုံများ၊
(ခ) ဘာသာရေးနှင့် အများပြည်သူအကျိုးပြု အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆောက်အအုံများ၊
(ဂ) အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ကျောင်း၊ ဆေးရုံနှင့် လူမှုကူညီရေးအဆောက်အအုံများ၊
(ဃ) ဝင်ငွေနည်း မိသားစုများ၏ သတ်မှတ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီသော အဓိကနေအိမ်၊
(င) သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် အသုံးမပြုနိုင်တော့သော အိမ်ခြံမြေများ။
အခန်း (၆)
#လူနေအိမ်အတွက် အခွန်သက်သာခွင့်
**၉။** မိသားစုတစ်စု၏ အဓိကနေအိမ်တစ်လုံးအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အခွန်တန်ဖိုးအောက်တွင်ရှိပါက အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် သို့မဟုတ် အခွန်လျှော့ပေါ့ခွင့်ပြုနိုင်သည်။
ဥပမာ—
* အခွန်တန်ဖိုး ကျပ် သိန်း ၁,၀၀၀ အောက် — ကင်းလွတ်ခွင့်
* ကျပ် သိန်း ၁,၀၀၀–၃,၀၀၀ — 0.10%
* ကျပ် သိန်း ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀ — 0.20%
* ကျပ် သိန်း ၁၀,၀၀၀ အထက် — 0.25%
ဤနှုန်းထားများသည် အဆိုပြုနှုန်းထားများဖြစ်ပြီး အစိုးရက စီးပွားရေးအခြေအနေအရ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်နိုင်သည်။
---
အခန်း (၇)
#မြေကို မဖွံ့ဖြိုးဘဲ ထားရှိခြင်းအပေါ် အခွန်
**၁၀။** မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးဇုန်အတွင်းရှိ မြေကွက်ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးမပြုဘဲ ထားရှိပါက သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ပုံမှန် Property Tax ထက် ပိုမိုသော အခွန်နှုန်းထား သတ်မှတ်နိုင်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြေကို အမြတ်အတွက်သာ ကိုင်ထားခြင်းထက် အကျိုးရှိစွာ အသုံးချစေရန် ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင်—
* တရားရုံးအမှုဖြစ်နေသောမြေ၊
* ပိုင်ဆိုင်မှုအငြင်းပွားနေသောမြေ၊
* ဖွံ့ဖြိုးရေးခွင့်ပြုချက် စောင့်ဆိုင်းနေသောမြေ၊
* သဘာဝဘေးကြောင့် အသုံးမပြုနိုင်သောမြေ
များအတွက် သက်သာခွင့်ပြုနိုင်သည်။
အခန်း (၈)
#အိမ်ခြံမြေရောင်းချခြင်းနှင့် လွှဲပြောင်းခြင်း
**၁၁။** အိမ်ခြံမြေကို ရောင်းချခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် ပိုင်ဆိုင်မှု ပြောင်းလဲခြင်းသည် သက်ဆိုင်ရာအခွန်ဥပဒေများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။
လက်ရှိတွင် အိမ်ခြံမြေလွှဲပြောင်းမှုများအတွက် Stamp Duty စနစ်ရှိပြီး၊ အိမ်ခြံမြေလွှဲပြောင်းစာချုပ်များအပေါ် သတ်မှတ်ထားသော Stamp Duty နှင့် အချို့ဒေသများအတွက် ထပ်ဆောင်းနှုန်းထားများ ရှိသည်။ ([Myanmar Services Trade][2])
၁၂။ ဤ Property Tax Law သည် အိမ်ခြံမြေရောင်းချခြင်းအပေါ် ကျသင့်သည့် Capital Gains Tax သို့မဟုတ် Stamp Duty ကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်းမပြုရ။
အခန်း (၉)
#အိမ်ခြံမြေစာရင်းနှင့် Digital Property Register
၁၃။နိုင်ငံတော်သည် “National Property Register” တစ်ရပ် တည်ထောင်ရမည်။
အဆိုပါ Register တွင်—
* ပိုင်ရှင်အမည်၊
* မြေတည်နေရာ၊
* မြေအကျယ်အဝန်း၊
* မြေအမျိုးအစား၊
* အဆောက်အအုံအမျိုးအစား၊
* အခွန်တန်ဖိုး၊
* နှစ်စဉ်ပေးဆောင်သည့် အခွန်၊
* ပိုင်ဆိုင်မှု ပြောင်းလဲမှု
တို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားရမည်။
အခန်း (၁၀)
#အခွန်ပေးဆောင်ခြင်း
**၁၄။** Property Tax ကို နှစ်စဉ်ပေးဆောင်ရမည်။
အခွန်ပေးဆောင်ရန်—
(က) ဘဏ်၊
(ခ) Mobile Payment၊
(ဂ) Online Tax Portal၊
(ဃ) သက်ဆိုင်ရာ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့
တို့မှတစ်ဆင့် ပေးဆောင်နိုင်သည်။
အခန်း (၁၁)
#အခွန်မပေးဆောင်ခြင်း
**၁၅။** သတ်မှတ်ထားသောအချိန်အတွင်း အခွန်မပေးဆောင်ပါက—
(က) နောက်ကျကြေး၊
(ခ) အတိုး၊
(ဂ) ဒဏ်ကြေး
သတ်မှတ်နိုင်သည်။
သို့ရာတွင် အခွန်မပေးနိုင်ခြင်းသည် အမှန်တကယ် ဝင်ငွေနည်းပါးမှု၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် သို့မဟုတ် အခြားအကြောင်းပြချက်ရှိပါက အခွန်ရွှေ့ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် လျှော့ပေါ့ခြင်း ပြုနိုင်သည်။
အခန်း (၁၂)
#အခွန်အကဲဖြတ်ချက်ကို အယူခံဝင်ခြင်း
**၁၆။** အိမ်ခြံမြေပိုင်ရှင်သည် မိမိ၏ အိမ်ခြံမြေအခွန်တန်ဖိုးကို မမှန်ကန်ဟု ယူဆပါက သတ်မှတ်ထားသည့်ကာလအတွင်း သက်ဆိုင်ရာ အခွန်အာဏာပိုင်ထံ အယူခံဝင်နိုင်သည်။
အယူခံတွင်—
* ပိုင်ဆိုင်မှုအထောက်အထား၊
* အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးအထောက်အထား၊
* မြေတိုင်းတာချက်၊
* အဆောက်အအုံအချက်အလက်၊
* လိုအပ်သည့် အခြားအထောက်အထား
များကို တင်ပြနိုင်သည်။
အခန်း (၁၃)
#အခွန်ဝင်ငွေ ခွဲဝေသုံးစွဲခြင်း
Property Tax မှရရှိသော အခွန်ဝင်ငွေကို ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပြန်လည်အသုံးပြုရန် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲဝေသတ်မှတ်နိုင်သည်—
| အသုံးပြုမည့်ကဏ္ဍ | အဆိုပြုရာခိုင်နှုန်း |
| --------------------------------------- | -------------------: |
| လမ်း၊ တံတား၊ Drainage | 30% |
| ရေ၊ မီးနှင့် အခြေခံဝန်ဆောင်မှု | 20% |
| ကျန်းမာရေး | 10% |
| ပညာရေး | 10% |
| သန့်ရှင်းရေးနှင့် အမှိုက်စီမံခန့်ခွဲမှု | 10% |
| Parks & Public Facilities | 5% |
| မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေး | 10% |
| Administration & Digital System | 5% |
အခွန်ပေးဆောင်သူများ ယုံကြည်မှုရှိစေရန် အခွန်ဝင်ငွေကို မည်သည့်ကဏ္ဍများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ကို နှစ်စဉ် ပြည်သူသို့ ထုတ်ပြန်သင့်သည်။
အခန်း (၁၄)
#အခွန်ရှောင်တိမ်းမှု
အောက်ပါလုပ်ရပ်များကို အခွန်ရှောင်တိမ်းမှုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်—
(က) အိမ်ခြံမြေတန်ဖိုးကို တမင်တကာ လျှော့ဖော်ပြခြင်း၊
(ခ) ပိုင်ဆိုင်မှုကို ဖုံးကွယ်ခြင်း၊
(ဂ) အိမ်ခြံမြေစာရင်းကို မမှန်မကန် တင်ပြခြင်း၊
(ဃ) အခွန်အာဏာပိုင်ထံ မမှန်ကန်သော အချက်အလက်များ ပေးခြင်း၊
(င) အခြားသူ၏ အမည်ကို အသုံးပြု၍ အခွန်ရှောင်ခြင်း။
အခန်း (၁၅)
#အခွန်စနစ်၏ အခြေခံမူများ
Property Tax စနစ်ကို အောက်ပါမူများအပေါ် အခြေခံ၍ အကောင်အထည်ဖော်ရမည်—
၁။ Fairness – တရားမျှတမှု
တန်ဖိုးကြီးသော အိမ်ခြံမြေပိုင်ရှင်က ပိုမိုများပြားသော အခွန်ပေးဆောင်ရမည်။
၂။ Ability to Pay – ပေးဆောင်နိုင်စွမ်း
ဝင်ငွေနည်း မိသားစုများအပေါ် အခွန်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မလွန်ကဲစေရ။
၃။ Transparency – ပွင့်လင်းမြင်သာမှု
အခွန်တန်ဖိုး သတ်မှတ်ပုံကို ပြည်သူသိရှိနိုင်ရမည်။
၄။ Accountability – တာဝန်ခံမှု
ကောက်ခံရရှိသောအခွန်ကို မည်သို့အသုံးပြုသည်ကို ပြည်သူထံ အစီရင်ခံရမည်။
၅။ Digitalisation – ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်
Property Register၊ Property Valuation နှင့် Tax Payment ကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် စီမံခန့်ခွဲသင့်သည်။
အခန်း (၁၆)
#အကောင်အထည်ဖော်ရေး အဆင့်များ
Property Tax Law ကို တစ်ကြိမ်တည်း နိုင်ငံတစ်ဝန်း အပြည့်အဝ မစတင်ဘဲ—
Phase 1 – Pilot
ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်တို့တွင် စမ်းသပ်အကောင်အထည်ဖော်ရန်။
Phase 2 – Major Cities
မြို့ကြီးများသို့ တိုးချဲ့ရန်။
Phase 3 – Nationwide
တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်များအပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း အကောင်အထည်ဖော်ရန်။
အခန်း (၁၇)
#ပြည်သူများအပေါ် သက်ရောက်မှု
ဤဥပဒေကို စနစ်တကျ အကောင်အထည်ဖော်ပါက—
* အစိုးရအတွက် တည်ငြိမ်သော Local Revenue ရရှိနိုင်ခြင်း
* မြို့ပြအခြေခံအဆောက်အအုံများ တိုးတက်လာခြင်း
* မြေကို အလွတ်ထားခြင်း လျော့နည်းလာခြင်း
* အိမ်ခြံမြေဈေးကွက် ပိုမိုပွင့်လင်းလာခြင်း
* အိမ်ခြံမြေပိုင်ဆိုင်မှု မှတ်တမ်းများ ပိုမိုတိကျလာခြင်း
* အခွန်ရှောင်တိမ်းမှု လျော့နည်းလာခြင်း
တို့ကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အခွန်နှုန်းထားကို အလွန်မြင့်မားစွာ သတ်မှတ်ပါက အိမ်ခြံမြေဈေးနှုန်းနှင့် ငှားရမ်းခများအပေါ် ဖိအားဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် **အဆင့်လိုက်၊ တန်ဖိုးအလိုက် (Progressive) Property Tax စနစ်**ကို အသုံးပြုသင့်သည်။
#နိဂုံးချုပ်
မြန်မာနိုင်ငံအတွက် Property Tax Law တစ်ရပ် ပြဋ္ဌာန်းမည်ဆိုပါက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အခွန်ပိုမိုကောက်ခံရန်သာ မဟုတ်ဘဲ **“အိမ်ခြံမြေပိုင်ဆိုင်မှု → အခွန်ဝင်ငွေ → ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး → ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှု”** ဟူသော စနစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်သင့်သည်။
လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ခြံမြေအခွန်စနစ်တွင် Stamp Duty နှင့် Capital Gains Tax ကဲ့သို့သော အခွန်များရှိနေပြီး၊ အဆိုပြု Property Tax သည် ယင်းတို့နှင့် မထပ်မံဘဲ **နှစ်စဉ်ပိုင်ဆိုင်မှုအပေါ် ကောက်ခံသည့် Local Property Tax** အဖြစ် သီးခြားသတ်မှတ်ခြင်းက ပိုမိုရှင်းလင်းသည်။
**အရေးကြီးတဲ့ မူဝါဒအချက်** တစ်ခုကတော့ Property Tax ကို တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ပိုင်ဆိုင်မှုအပေါ်ကောက်တဲ့ **Annual Property Tax** နဲ့ ရောင်း/လွှဲတဲ့အချိန်မှာ ကောက်တဲ့ **Stamp Duty / Capital Gains Tax** ကို မရောသင့်တာပါ။ လက်ရှိစနစ်မှာ အိမ်ခြံမြေလွှဲပြောင်းမှုအတွက် Stamp Duty ရှိပြီး၊ Capital Gains ကိုလည်း သီးခြားအခွန်အဖြစ် စီမံထားပါတယ်။
Credit
