29/05/2026
ГУРВАН НАСТАЙ ОХИНЫ ҮХЭЛ МАНАЙ НИЙГМИЙН БОДИТ БАЙДЛЫГ ТОД ХАРУУЛЛАА
Үнэхээр зүрх зүсэм, маш харамсалтай мэдээ байна. Албаны эмч нар охины зүрхний цохилт зогссон, амьдын шинж тэмдэг илрэхгүй байгааг албан ёсоор ар гэрийнхэнд нь дуулгасан тэрхүү эмгэнэлт мэдээг сонсоод монгол хүн бүрийн зүрх шимширч гүнээ гашуудаж байна. Бяцхан охины маань тэсэж үлдэх тэрхүү нарийн итгэл найдвар ийнхүү тасарсанд маш их харамсаж байна. Энэхүү эмгэнэлт явдал болон охины ар гэрийнхний хэвлэлд өгсөн мэдээллээс харахад манай нийгмийн бодит үнэн, улс төрийн тогтолцооннд асар том гажуудал маш тодорхой харагдаж байна. Хамгийн түрүүнд, охины ар гэрийнхэн, эгчийнх нь хэлсэн үгс маш их харамсал, ухаарал дагуулж байна. Охины эцэг, эх өөрсдийгөө хангалттай буруутгаж, сэтгэл санааны маш хүнд байдалд байгаа тул олон нийт тэднийг цахим орчинд нэмж буруутгахгүй, сэтгэл зүйн дарамт учруулахгүй байхыг хүссэн нь зөв шаардлага юм. Өнөөдөр Монголын амьдрал ямар хэцүү байгаа билээ, амьдрахын эрхэнд бяцхан хүүхдээ дагуулаад уурхайн талбарт ажиллахаас өөр сонголтгүй байгаа олон зуун залуу гэр бүлүүдийн толин тусгал нь энэ гэр бүл боллоо. Тэднийг буруутгах биш, харин гүн эмгэнэл илэрхийлж, сэтгэл санааны дэмжлэг үзүүлэх нь бидний хүнлэг ёс юм. Та бүхэнд эргэн сануулахад өнгөрсөн намар буюу 2025 оны 9 дүгээр сарын 17-ны өдөр Хөвсгөл аймгийн Тариалан сумын Баянхошуу багийн "Сайхан мод" гэдэг газарт яг ийм харамсалтай хэрэг гарсан билээ.Тухайн үед ууланд мод бэлтгэхээр явсан эцэг эх нь гурван настай бяцхан хүүгээ дүүтэй нь хамт машиндаа унтуулж орхиод явсан хооронд хүүхэд сэрж, машинаасаа буугаад ойд төөрчихсөн байдаг. Хүүг эрэн хайх ажиллагаанд орон нутгийн иргэд, онцгой байдал, цагдаагийн алба хаагчид болон сайн дурынхан нийлсэн 500 гаруй хүн оролцож, нисдэг тэрэг, дрон эрэлч ноход хүртэл дайчлан 8-9 хоногийн турш зогсолтгүй хайсан Харамсалтай нь, эрлийн ес дэх өдөр буюу 9 дүгээр сарын 25-ны өдөр хүүгийн цогцсыг анх алга болсон газраас нь шулуун шугамаар 3-4 километр явганаар явахад 9 орчим километр зайтай уулын бэлээс нас барсан байдалтай олсон юм.Шүүх эмнэлгийн дүгнэлтээр бяцхан хүүг гадны нөлөөгүй, ойд төөрч харангадаж шингэний дутагдалд орж нас барсан гэсэн маш харамсалтай онош гарч байсан билээ..Энэхүү хэрэг болон өнөөдөр Заамарт гарсан эмгэнэлт явдал хоёр хоорондоо маш олон зүйлээр төсөөтэй бөгөөд бидэнд маш том сургамжийг сануулж байна. Хоёр хэрэг хоёулаа эцэг эхчүүд амьдралын эрхээр, ажил хөдөлмөр хийх явцдаа мод бэлтгэх, уурхайд ажиллахдаа бяцхан хүүхдээ хажуудаа авч явж байгаад, ганцхан хором хараа хяналт алдсанаас үүдэлтэй. Хүүхэд гэдэг маш хурдан хөдөлдөг, аюулыг мэдэхгүй учраас ойд төөрөх, эсвэл ийм ил задгай нүх рүү унах эрсдэл секунд бүрт байдаг. Мөн хоёр хэрэг дээр хоёуланд нь манай улсын эрэн хайх, аврах ажиллагааны бэлэн байдал, мэдлэг туршлага техник хэрэгслийн дутагдалтай талууд маш ихээр яригдсан.
Хоёрдугаарт, манай Онцгой байдлын албаны бэлэн байдал, ийм цооногт ажиллах мэдлэг туршлагын дутагдал техник тоног төхөөрөмжийн хомсдол ямар доогуур түвшинд хангалтгүй байгааг энэ хэрэг ил тод харууллаа. Улсын онцгой байдлын аврагчид маань ийм хүнд голомтод ямар ч зориулалтын багаж хэрэгсэлгүй, гар нүцгэн шахуу ирсэн бөгөөд аврах ажиллагаанд ашигласан 40 гаруй хүнд техник, экскаваторууд бүгд уурхайн компанийнх байсан нь үнэхээр харамсалтай. Бүр шаардлагатай байгаа "могойн нүдэн" камер нь байхгүй учраас уурхайн хяналтын камерыг утсаар доош сунган нөхцөл байдлыг тандаж байсан гэдэг бол төрийн алба хаагчдаа хамгийн наад захын багаж хэрэгслээр хангаж чадаагүй нь авилгал хээл хахуульд ялзарсан төрийн арчаагүй байдлыг харуулав. Орон сууцны өндөр давхарт гал гарч утаа суунаглахад дээш авирч унтраах өндөр стандарт шатгүй, дронгүй газрын цооногт хүүхэд унахад түргэн шуурхай аврах тоног төхөөрөмжгүй ийм байдалд аврагчид маань өөрсдийнхөө амь насаар дэнчин тавин зүтгэж байна. Эцэст нь, энэхүү хариуцлагагүй уул уурхайн компаниуд, тэдний ард байгаа эрх мэдэлтнүүд болон нүхээ таглалгүй орхисон буруутнуудыг заавал эрэн сурвалжилж, хуулийн хамгийн хатуу хариуцлагыг хүлээлгэх ёстой. (гэвч харамсалтай нь Монголд хууль шударгаар үйлчлэхгүй) Бяцхан охины маань амь насаар солигдсон энэхүү эмгэнэлт сургамж нь Монголын уул уурхайн бүс нутгууд дахь ил задгай цооногуудыг бүрмөсөн цэгцлэх, онцгой байдлын албаа орчин үеийн техникээр хангах түүхэн эргэлтийн цэг болоосой гэж найдаж байна. Бяцхан охины гэр бүл, аав ээж, ойр дотныхонд нь гүн эмгэнэл илэрхийлье. Охины сүнс энхжингийн орондоо тайван амирлах болтугай.
Б.Билгүүнзаяа
