07/09/2026
Чихрийн шижинтэй хүмүүст зориулсан НУБХоолны дэглэмийн тухай
Нүүрс ус багатай хоолны /НУБХ/ дэглэм нь цусан дах сахарын хэмжээг өдөр шөнийн 24 цагийн турш яг эрүүл хүнийхтэй адилхан 3,8-5,5 ммоль/л түвшинд тогтвортой барих боломж олгодог цорын ганц арга мөн. НУБХоолны дэглэм нь харьцангуй хөнгөн ЧШ 2р хэлбэр, жирэмсний ЧШ оношлогдсон хүмүүст, хүнд ба хөнгөн хэлбэрийн ЧШ 1р хэлбэртэй хүүхэд, насанд хүрэгчдэд ч адилхан тус болно. Мөн инсулиний дөжрөлөөс болж илүү жинтэй, цусны даралттай, судасны хатууралтай, харшилтай, хавдартай,тулай г.м өвчинтэй болсон хүмүүст ч тус болно.
НУБХоолны дэглэм нь амттай, чанартай, нүнжигтэй, цатгалан, бэлдэж хийхэд хялбар ба хямдхан.
НУБХоолны дэглэмд энгийн өдрийн тутмын хоол унд болон тансаг зэрэглэлийн баяр ёслолын хоол ч хийж болно.
НУБХоолны дэглэм бөөр гэмтээдэг гэдэг ямар ч үндэслэлгүй буруу айдас байдаг. Бөөрийг цусан дах сахар, инсулиний архаг ихдэлт, цусны даралт л гэмтээдэг ба эдгээр шалтгаануудыг арилгахад бөөр маш хурдан буцаж эдгэрдэг.
НУБХоолны дэглэм нь илүү зардал мөнгө шаардахгүй.
ЧШ 2р хэлбэр, жирэмсний ЧШ, инсулиний дөжрөлтэй хүмүүст хоолны цэс зохиоход граммаар хэмжих шаардлагагүй. Гурил, чихэр, цагаан будаа, төмс, жимс г.м хориглосон хүнсний бүтээгдхүүнийг идэхгүй байхад л хангалттай. Жимсэнд байдаг байгалийн фруктоз, мөн бүх чихэр амтлагчинд байдаг үйлдвэрийн аргаар гаргаж авсан фруктоз нь зөвхөн элгэнд очиж задарч элгийг өөхлүүлдэг учир чихрийн шижинтэй хүмүүст онцгой муу.
Харин ЧШ 1р хэлбэртэй богинын болон хэт богинын инсулин тарьдаг хүмүүс хоолыг граммаар хэмжих ёстой.
Зөвшөөрөгдсөн хүнсний бүтээгдхүүнүүд янз бүрийн олон төрлийн амтат хоол хийхэд хангалттай. Бернстейн эмчийн зөвлөсний дагуу ЧШ 1р хэлбэртэй насанд хүрэгчдийн нүүрс усны хоногийн хэрэгцээ 30граммаас илүүгүй байх ёстой. ЧШ 1р хэлбэртэй хүүхдийн нүүрс усны хэрэгцээ биеийн жингээс хамаарч бүүр бага байна.
НУБХоолны дэглэмийн үед урд өмнө нь идэх юмсан гэж мөрөөдөж байсан мөртлөө идэхээсээ айдаг байсан хүнсний бүтээгдхүүнүүдийг хэрэглэж болно. Хоол болгон өөх, уураг ба ислэгээс тогтоно. Бэлчээрийн малын амттай тарган мах, өөрснөө байгалийн гаралтай тэжээлээр тэжээсэн гахай шувуу туулай г.м амьтны өөхтэй мах идэж болно. Өндөг бүтнээр нь иднэ. Өндөгний шарыг идэж болохгүй гэдэг бол буруу ойлголт. Өндөг бол уураг тосны төгс хослол юм. Цөцгийн тосноос малчдын үйлдвэрлэдэг цөцгийн тос хамгийн сайн нь, гэхдээ бүүр олдохгүй бол 82% аас дээш тослогтой дэлгүүрийн цөцгийн тос хэрэглэж болно. Хүйтэн аргаар гаргаж авсан шар тос, малчны цөцгийн тос бол орлуулж болохгүй зайлшгүй хэрэглэх ёстой хамгийн чухал эмчилгээний хүнс мөн.
Мөн гол нуурын тослог ихтэй загас идэж болно. Далайн хүйтэн усны загас идэж болно. Загасны консерв хааяа идэж болно.
Энергийн эх үүсвэр нь өөхтэй мах, загас, өндөг, хатуу бяслаг, зөв тоснууд болдог. Бүх төрлийн байцаа идэж болно, ногоон ногоо түүхий идэж болно. Мөөг идэж болно.
Согтууруулах ундаанаас элэг эрүүл, архаг архичин биш бол шар айраг сахартай учир болохгүй, сайн чанарын цагаан архи 20мл, байгалийн хуурай улаан дарс 150мл ууж болно. Ус, ногоон цай, чанадаг кофе уу. Өдөрт шингэн юм уух хэмжээ -биеийн жингийн 1 кг бүрт 30 мл шингэн ууна. Шээсний өнгө тунгалаг болтол юм уух ёстой.
Давсыг ямар нэг архаг өвчин, онцгой шалтгаан байхгүй бол огт хязгаарлахгүй.
Чихрийн шижингийн 2р хэлбэр
Зөвхөн зөвшөөрөгдсөн хүнсний бүтээгдхүүн хэрэглэж тогтвортой үр дүнд хүрдэг. ЧШ 2р хэлбэр бол 1р хэлбэрийг бодвол харьцангүй хөнгөхөн өвчин. Гэхдээ ЧШ 2р хэлбэртэй зарим хүмүүс архичин, тамхичин, хар тамхичингуудтай төстэй гурил, чихэр г.м нүүрс усны хамааралтай болсон байдаг. Шаардлагатай бол энэ хамаарлыг нэмэлтээр эмчилнэ. Хоолны цэс зохиохдоо зөвшөөрөгдсөн хүнсний бүтээгдхүүн хэрэглэх ёстой. ЧШ 2р хэлбэр хүндэрвэл ө.х цусан дах сахар, инсулиний архаг ихдэлтээс болж нойр булчирхай гэмтэж өөрийн инсулиний ялгаралт багасаж инсулин тарианд орвол граммаар хэмжих шаардлагатай болдог. Чихрийн шижингийн 1р хэлбэр Хүнд явцтай ЧШ 1р хэлбэрийн үед 7 хоногийн хоолны цэс зохиохдоо аль болохоор жигд орцтой зохиох хэрэгтэй. ЧШ 1р хэлбэрийн явц нь нойр булчирхайны инсулин ялгаруулах чадвар аль зэрэг муудсанаас хамаарна. Зарим нь инсулиний ялгаралт огт байхгүй, зарим нь бага зэрэг ялгаруулалттай байдаг. Зарим тохиолдолд богинын, зарим тохиолдолд хэт богинын инсулин тарьдаг.
ЧШ 1р хэлбэрийн үед хоолны орцыг аль болох нэг төрөл байхаар хийж түүндээ тохирсон инсулиний тунг тохируулж олох ёстой. Инсулиний тохирсон тунг олоход заавал 7-10 хоног болдог. Ийм учраас хоолыг хичнээн ховор өөрчилнө төдийчинээ сахарын хяналт сайн байдаг. Хоолны нүүрс усыг граммаар хэмжиж сурах ёстой. Гал тогооны жин хэрэглэж сур. Өглөө 6грамм, өдөр ба ороын хоолонд тус бүр 12 грамм нүүрс ус байх ёстой. Хүүхдэд бол бүүр бага.
Хэтэрхий их битгий ид. Өдөрт 3 удаа л хоолол. Юм идэх болгонд инсулин шаардлагатай учир хоолны хооронд юм идэх ямар ч шаардлага байхгүй.
ЧШ 1р хэлбэрийн үед хоолонд онцгой анхаарал тавьж, инсулин тарианы тунг хүн бүр өөртөө тохируулж бодож олж байж л цусан дах сахарын хэмжээг эрүүл хүнийхтэй адилхан түвшинд барьж чадна.
ЧШ 1р хэлбэртэй хүүхдэд хоолны цэс зохиохдоо хүүхдийг өрөвдөж байна гэж хориглосон хүнсний бүтээгдхүүн өгч хорлох шаардлага байхгүй. Хүүхдийг бага наснаас нь эхэлж цусан дах сахарыг эрүүл хүнийх шиг барьж оюун санааны болон бие бялдрын хувьд эрүүл үеийн хүүхдүүд шиг өсөж том болох боломжтой болдог. Сахар унахаас айж цусан дах сахарыг 6ммоль/л ба түүнээс дээш барьснаар архаг хүндрэлүүд даамжирч хүүхдийн хөл, гар, нүд, бөөрийг нь гэмтээх шиг аймаар юм байхгүй. ЧШ 1р хэлбэртэй хүүхдийн гэр бүлийн бүх гишүүд шууд НУБХоолны дэглэмд шилжих хэрэгтэй ба гэрт ямар ч хориглосон хүнсний бүтээгдхүүн байх ёсгүй. НУБХоолны дэглэм барьснаар гэр бүлийн бусад гишүүд царай зүс нь сайхан болж янз бүрийн өвчин тусахаа больдог. Хүүхдэд зөвшөөрөгдсөн хүнсний бүтээгдхүүнээр янз бүрийн амттан хийж сур. Мэдээж сургууль, цэцэрлэг, амралтын газар, нийтийн хоолны газар яаж зөв хооллож сурах вэ гэдэг нь бас чухал асуудал. Оройны хоолыг 17-18 цагт идэж сур. Оройны хоолыг эрт идсэн, эсвэл оройны хоолыг алгасч богинын мацаг барьсан тохиолдолд өглөөний хоолонд яг өдрийн оройны хоол шиг өөхтэй махтай хоол идэж болно.
Төмсгүй, гоймонгүй гоё амттай шөлтэй хоол хийж сур.
Өөхтэй махыг шарж, чанаж, жигнэж янз бүрийн хоол хийж болно. Түлж л болохгүй. Хар, улаан, ногоон чинжүү, лаврын навч, корица, синамон, кориандр, кумин г.м хоол амтлагчууд хэрэглэж болно.
Өөхтэй махыг зөөлөн галаар 3 цаг хүртэл чана.
Давсалж исгэсэн байцаа, кимчи байцаа өөрөө хийж сур.
Хоол идэх цаг болчихоод өлсөөд байдаг идэх юм олдохгүй бол хэдэн ширхэг түүхий өндөг ууж болно. Хэрэв огт идэх юм олдохгүй бол ус ойрхон уу.
Өглөөний хоол
1. Чанасан өндөг
2. Хонины сүүл шаргааж дээр нь өндөг хийж шарна
3. Зөөлөн гал дээр шар будаа 20 минут чанаж давс, шар тос хийж амтална
4. Цөцгийн тостой бяслаг
5. Гурвалжин будааны гурилаар хийсэн төрөл бүрийн хачиртай орос маягийн бин
6. Төрөл бүрийн ногоотой шарсан омлет
Өдрийн ба оройны хоол
1. Өөхтэй мах зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанаж шөлөнд нь шар будаа хийх
2. Өөхтэй мах зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанаж шөлөнд байцаа хийх
3. Өөхтэй мах зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанаж шөлөнд нь хөц будаа хийх
4. Өөхтэй мах зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанаж шөлөнд нь исгэсэн байцаа хийх
5. Амталж татсан махыг байцаанд ороож бууз шиг жигнэх
6. Амталж татсан махыг байцаанд ороож шарах шүүгээнд жигнэх
7. Өөхтэй махыг 3 цаг жигнэж агшааж чанасан хөц будаа, исгэсэн байцааны хачиртай идэх
8. Өөхтэй махыг 3 цаг жигнэж агшааж чанасан гурвалжин будаа, исгэсэн байцааны хачиртай идэх
9. Өөхтэй махтай байцаатай хуурга, гурвалжин будааны хачиртай
10. Зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанасан гэдэс дотор, шөлөнд нь шар будаа хийнэ
11. Зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанасан гэдэс дотор, шөлөнд нь хөц будаа хийнэ
12. Зөөлөн гал дээр 3 цаг чанасан толгой шийр, шөлөнд нь шар будаа хийнэ
13. Зөөлөн гал дээр 2-3 цаг чанасан гэдэс дотор, шөлөнд нь хөц будаа хийнэ
14. Тарган өөхтэй махтай үхрийн шийрний цэлцэгнүүр царцаамаг
15. Тарган өөхтэй махтай хар шөл
16. Өөхтэй махаар хийсэн шорлогde
17. Өөхтэй махаар хийсэн боодог
