28/01/2026
💧ជំងឺទឹកដក់ក្នុងភ្នែក (Glaucoma)
ភ្នែកឡើងទឹកដក់ គឺជាជំងឺភ្នែកដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយដែលបំផ្លាញ សរសៃប្រសាទភ្នែក (Optic Nerve)🧿
លក្ខណៈ និងគ្រោះថ្នាក់: ជំងឺនេះត្រូវបានគេហៅថា "ចោរលួចគំហើញស្ងាត់ៗ" ពីព្រោះភាគច្រើននៃអ្នកជំងឺមិនមានរោគសញ្ញាឈឺចាប់ ឬរោគសញ្ញាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ណាមួយនៅដំណាក់កាលដំបូងឡើយ។ បើមិនបានព្យាបាលទាន់ពេលទេ វាអាចនាំឱ្យមានការបាត់បង់ការមើលឃើញជាអចិន្ត្រៃយ៍ (ខ្វាក់)។
មូលហេតុចម្បង: បណ្តាលមកពីការកើនឡើងសម្ពាធក្នុងភ្នែក (Intraocular Pressure) ដែលសម្ពាធនេះបំផ្លាញសរសៃប្រសាទភ្នែកបន្តិចម្តងៗ។
#ប្រភេទទូទៅបំផុត:
Glaucoma បើកមុំ (Open-Angle Glaucoma): ជាប្រភេទដែលទូទៅបំផុត។ ការបង្ហូរទឹកភ្នែកចេញពីភ្នែកមានលក្ខណៈយឺត បណ្តាលឱ្យសម្ពាធកើនឡើងយូរៗទៅ។
Glaucoma បិទមុំ (Angle-Closure Glaucoma): កើតឡើងភ្លាមៗ នៅពេលដែលមុំបង្ហូរទឹកក្នុងភ្នែកត្រូវបានបិទទាំងស្រុង ឬដោយផ្នែក ដែលបង្កើនសម្ពាធក្នុងភ្នែកយ៉ាងលឿន (អាចមានការឈឺចាប់ខ្លាំង)។
#រោគសញ្ញា (ដំណាក់កាលធ្ងន់ធ្ងរ): ការបាត់បង់ការមើលឃើញផ្នែកចំហៀង (Peripheral Vision) ជាមុនសិន ហើយបន្ទាប់មកបាត់បង់ការមើលឃើញផ្នែកកណ្តាល។
#ការព្យាបាល: ជាធម្មតាគឺការប្រើ ថ្នាំបន្តក់ភ្នែក ដើម្បីបន្ថយសម្ពាធ ការបាញ់ឡាស៊ែរ ឬការវះកាត់។ ការព្យាបាលគឺដើម្បីបញ្ឈប់ការខូចខាតបន្ថែមទៀត ព្រោះការខូចខាតដែលបានកើតឡើងហើយមិនអាចយកមកវិញបានទេ។
#មូលហេតុនិងវិធីព្យាបាលជំងឺទឹកដក់ក្នុងភ្នែក (Glaucoma)
1. មូលហេតុ និងកត្តាហានិភ័យ (Causes and Risk Factors) មូលហេតុចម្បងនៃជំងឺទឹកដក់ក្នុងភ្នែកគឺ ការខូចខាតសរសៃប្រសាទភ្នែក (Optic Nerve) ដែលច្រើនបណ្ដាលមកពី សម្ពាធក្នុងភ្នែក (Intraocular Pressure - IOP) ខ្ពស់ពេក។
ក. យន្តការមូលដ្ឋាន
🔹 ភ្នែករបស់យើងផលិតសារធាតុរាវថ្លាមួយឈ្មោះថា Aqueous Humor ដែលហូរចូល និងហូរចេញជាប្រចាំ ដើម្បីរក្សាសម្ពាធ និងទ្រទ្រង់រចនាសម្ព័ន្ធភ្នែក។
🔸 ចំពោះអ្នកជំងឺ Glaucoma ភាគច្រើន ការបង្ហូរចេញនៃសារធាតុរាវនេះមានបញ្ហា (ស្ទះ ឬយឺត) ដែលធ្វើឱ្យសារធាតុរាវកកកុញ និងបង្កើនសម្ពាធ IOP។
ខ. កត្តាហានិភ័យសំខាន់ៗ
🔹 សម្ពាធក្នុងភ្នែកខ្ពស់ (High IOP): គឺជាកត្តាហានិភ័យធំបំផុត។
🔸អាយុ: មនុស្សដែលមានអាយុលើសពី ៦០ ឆ្នាំ មានហានិភ័យខ្ពស់ជាង។
🔹 ប្រវត្តិគ្រួសារ: បើមានសមាជិកគ្រួសារមានជំងឺ Glaucoma ហានិភ័យកាន់តែខ្ពស់។
🔸 ពូជសាសន៍: ជនជាតិអាហ្វ្រិក-អាមេរិក និងជនជាតិអេស្ប៉ាញ មានហានិភ័យខ្ពស់ចំពោះប្រភេទ Glaucoma បើកមុំ។
🔹 ជំងឺប្រចាំកាយ: ដូចជា ជំងឺទឹកនោមផ្អែម (Diabetes), ជំងឺបេះដូង, ជំងឺលើសឈាម (Hypertension)។
🔸 ភ្នែកជិតខ្លាំង (Severe Myopia): អាចបង្កើនហានិភ័យ។
🔹 ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Steroid រយៈពេលយូរ: ជាពិសេសថ្នាំទម្លាក់ភ្នែក។
2. វិធីព្យាបាលជំងឺទឹកដក់ក្នុងភ្នែក (Treatment Methods) គោលបំណងនៃការព្យាបាលគឺដើម្បី បន្ថយសម្ពាធក្នុងភ្នែក (IOP) ដើម្បីការពារការខូចខាតសរសៃប្រសាទភ្នែកកុំឱ្យកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះការបាត់បង់ការមើលឃើញដែលបានកើតឡើងហើយមិនអាចស្តារឡើងវិញបានទេ។
ក. ថ្នាំ (Medications) ជាទូទៅ ការព្យាបាលចាប់ផ្តើមដោយប្រើប្រាស់ថ្នាំបន្តក់ភ្នែក៖
👁️ ថ្នាំបន្តក់ភ្នែក (Eyedrops): ប្រើប្រចាំថ្ងៃដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធ។ ថ្នាំខ្លះជួយកាត់បន្ថយការផលិតសារធាតុរាវ Aqueous Humor ចំណែកឯថ្នាំខ្លះទៀតជួយបង្កើនល្បឿននៃការបង្ហូរចេញ។
👁️ ថ្នាំលេប: ត្រូវបានប្រើក្នុងករណីខ្លះ នៅពេលដែលថ្នាំទម្លាក់ភ្នែកមិនគ្រប់គ្រាន់ ឬក្នុងករណី Glaucoma បិទមុំស្រួចស្រាវ។
ខ. ការព្យាបាលដោយឡាស៊ែរ (Laser Treatment)
👁️Selective Laser Trabeculoplasty (SLT): ប្រើឡាស៊ែរដើម្បីកែសម្រួលប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹក (Drainage System) ក្នុងភ្នែក ដើម្បីឱ្យសារធាតុរាវអាចហូរចេញបានកាន់តែល្អ។ វិធីនេះច្រើនប្រើចំពោះ Glaucoma បើកមុំ។
👁️ Laser Peripheral Iridotomy (LPI): បង្កើតរន្ធតូចមួយនៅក្នុង Iris ដើម្បីជួយឱ្យសារធាតុរាវហូរចេញបានយ៉ាងងាយស្រួល។ វិធីនេះប្រើចំពោះ Glaucoma បិទមុំ។
គ. ការវះកាត់ (Surgery)
ការវះកាត់ត្រូវបានប្រើនៅពេលដែលថ្នាំ និងឡាស៊ែរមិនអាចគ្រប់គ្រងសម្ពាធបាន៖
👁️ Trabeculectomy (ការវះកាត់តម្រង): បង្កើតផ្លូវថ្មីដើម្បីឱ្យសារធាតុរាវបង្ហូរចេញពីភ្នែក ដែលជួយបន្ថយសម្ពាធ។
👁️ Insertion of Drainage Tubes (ការបំពាក់បំពង់បង្ហូរ): បំពាក់ឧបករណ៍តូចមួយ (បំពង់/បាល់បឺត) នៅក្នុងភ្នែក ដើម្បីជួយបង្ហូរសារធាតុរាវលើស។
ករណីកើតជំងឺទឹកដក់ក្នុងភ្នែក ការព្យាបាលដ៏ល្អបំផុតគឺជួបពេទ្យឯកទេស Glaucoma តែប៉ុណ្ណោះ
ទើបអាចជួយអ្នកជំងឺបាន ៕
