19/05/2026
Chapter 2 :
Ang Pagdating ng Buhay, Mga Paglalakbay, at Mga Bagong Pagsubok
Noong taong 2025, akala namin magsisimula na ang mas maayos na yugto ng buhay namin. Akala namin, sa wakas, mareregular na si Totoy sa trabaho niya. Pero nagkamali kami ng akala.
Dahil sa simula pa lang ng aming pagsasama, hindi kami kasal. Sa bawat pag-apply niya, ako ang kasama niya. At sa bawat lugar na pupuntahan namin—agency, interview, opisina—ako ang nagiging “pinsan” niya. Masakit sa kalooban, pero iyon lang ang paraan para magkaroon siya ng pagkakataong makapasok sa trabaho.
Habang lumilipas ang mga buwan, dumating ang isa sa pinakamabigat na yugto ng buhay ko—ang pagbubuntis ko sa aming panganay.
Hindi naging madali ang lahat.
Nagkaroon ako ng bleeding sa pagbubuntis kaya kinailangan kong mag-resign sa trabaho. Kasabay noon, nawala rin ang trabaho ni Totoy dahil sa end of contract. Parang bigla kaming nawalan ng lahat ng sandalan sa buhay.
Halos hindi namin alam kung paano kami makakabayad ng bahay. Minsan, wala kaming pambili ng pagkain. Yung simpleng pang-araw-araw na buhay, naging laban para lang mabuhay.
Isang araw, tumawag kami sa agency na inaaplayan niya. Dahil hindi kami kasal, muli kong kinailangang magsinungaling—“pinsan” lang daw ako niya. Masakit, nakakahiya, pero kailangan.
Hanggang sa sa wakas, nakapasok siya sa trabaho sa Duty Free.
Doon nagsimula ang panibagong yugto ng buhay namin.
Habang buntis ako, madalas akong pumunta sa food court ng Duty Free. Doon ako nagpapahinga, dahil doon malamig at kahit papaano ay komportable ako sa bigat ng katawan ko. Hanggang sa naisipan kong magtinda ng meryenda sa loob habang naghihintay sa kanya, para kahit papaano may dagdag kita kami sa araw-araw.
Lumipat kami sa isang maliit na kwarto para makatipid. Siksikan, mainit minsan, pero pinili naming magtiis.
Habang tumatagal, unti-unti kong napapansin ang pagbabago kay Totoy.
May mga bagong kaibigan siyang nakilala sa trabaho. Natuto siyang manigarilyo, at kahit nakikita ko iyon, kapag tinatanong ko ay itinatago niya o parang walang nangyari.
Pero ang mas masakit, habang papalapit ang panganganak ko, madalas na siyang umuuwi ng madaling araw. Kasama ang barkada. Ako, buntis, pagod, at mag-isa sa kwarto, naghihintay lang kung kailan siya darating.
May mga gabi na sobrang sakit ng loob ko, pero pinipili kong manahimik. Para sa anak ko. Para sa kapayapaan ng aming pamilya.
Sa kabila ng lahat, umuuwi pa rin siya. Iyon ang lagi niyang sinasabi—na umuuwi naman daw siya.
November 12, 2025
Dumating ang araw ng aking panganganak.
Kinailangan naming umuwi sa Batangas sa mga kamag-anak niya dahil doon ako magle-labor. Doon ko naranasan ang isang bagay na hinding-hindi ko malilimutan—ang kabutihan ng pamilya niya. Sa oras ng pangangailangan, sila ang umalalay sa akin. Sa labor room, hindi nila ako pinabayaan.
Pero si Totoy, wala doon.
Kailangan niyang bumalik sa Maynila para sa trabaho.
Hanggang sa isinilang ko ang aming panganay.
Isang napakagandang bata na biglang nagbago ng mundo ko.
Sa paglabas niya, parang mas tumibay ako. Parang lahat ng sakit, napalitan ng bagong lakas—dahil may responsibilidad na akong hindi puwedeng bitawan.
Pagkalipas ng pitong araw, kailangan naming bumalik sa Maynila. Akala ko susunduin niya kami. Akala ko darating siya para sa amin.
Pero hindi siya dumating.
Kaya mag-ina kami, bagong panganak pa lang ang anak ko, sumakay ng biyahe papuntang Maynila. Pagod, mahina pa ako, at hawak ko ang sanggol na isang linggo pa lang sa mundo.
Sa terminal sa Alabang, doon namin siya nakita.
Sumalubong siya sa amin.
Pero amoy alak siya. Parang bagong gising, galing sa barkada. Sa halip na yakap at saya, may lamig at sakit ang sumalubong sa akin.
Nagkaroon ng sigawan, may mga sumbatan, may mga salitang hindi na sana nasabi. Pero sa huli, pinili naming tapusin na lang ang lahat ng hindi pagkakaintindihan—para sa anak namin.
Pagkalipas ng ilang buwan, nagkasakit ako.
Sobrang sakit ng tiyan ko dahil sa binat. Kinailangan kong maospital. Sa kabila noon, patuloy na nagtatrabaho si Totoy. Unti-unti, naramdaman kong nagiging responsable na rin siya bilang tatay. Siya na ang nagpo-provide ng pangangailangan ng anak namin.
Doon ko naisip na kahit papaano, may pagbabago.
Gumaling ako, at sa loob ng ilang panahon, akala ko magiging maayos na ang lahat.
Pero hindi pa pala doon nagtatapos ang mga pagsubok.
Nagsimulang magkasakit ang anak namin.
Mahina ang katawan niya, may ubo, at pinaghihinalaang may hika. Ilang gabi kaming hindi nakatulog dahil sa pag-aalala. Minsan, akala namin mawawala na siya sa amin. Yung takot na iyon ang pinakamasakit na naranasan namin bilang magulang.
Doon nagdesisyon si Totoy.
Nagpasya siyang dalhin kami sa probinsya nila para magpahinga muna. Para raw gumaling ang anak namin at makaiwas sa stress ng Maynila.
Akala namin panandalian lang.
Pero ang “bakasyon” na iyon, naging mas matagal pa kaysa inaasahan.
Mga araw na naging buwan.
At mga buwan na unti-unting naging taon.
Hanggang sa sa probinsya na kami nanatili, at doon din namin tinanggap ang panibagong yugto ng buhay—kasama ang panganay naming anak, at kalaunan, ang sumunod pa.
Sa gitna ng lahat ng hirap, sakit, at pag-aalinlangan, isang bagay lang ang nanatili:
ang pamilya namin, kahit pilit at sugatan, patuloy pa ring lumalaban.
Abangan....
