23/06/2022
W tym roku przypada 146. rocznica urodzin pierwszego dyrektora łódzkich wodociągów - Stefana Skrzywana! 🥳
Jednym z udogodnień cywilizacyjnych, z których szczególnie cieszymy się w letnie dni jest kanalizacja. Dziś zaś przypada rocznica urodzin twórcy łódzkiej – Stefana Skrzywana.
🔵 Przyszedł on na świat w 1876 roku, prawdopodobnie w Odessie. Edukację odebrał w Instytucie Technologicznym w Petersburgu, gdzie zdobył tytuł inżyniera technologa. Pod kierunkiem Williama Heerleina Lindleya brał udział przy pracach nad układaniem wodociągu w Warszawie. Następnie Skrzywan wraz ze swoim mentorem pracowali nad budową rurociągu, przesyłającego wodę z gór Kaukazu do oddalonego o 170 kilometrów Baku.
🔵 Tymczasem Łódź, mimo wciąż zwiększającej się liczby ludności, wciąż pozostawała miastem bez kanalizacji. Wodociągi dostarczające wodę z pobliskich studni, posiadały jedynie nieliczne kamienice. Fabryki wykorzystywały zaś wody głębinowe. Ścieki wylewano do rynsztoków, którymi spływały do rzek przepływających przez miasto. Powodowało to zanieczyszczenie wód gruntowych i dramatyczną sytuację epidemiologiczną.
🔵 Do I Wojny Światowej kanalizację posiadała większość dużych miast w Królestwie Polskim z Warszawą na czele, ale również mniejsze ośrodki miejskie, jak na przykład Końskie. Pierwsze projekty kanalizacji w Łodzi powstały już w latach 70. XIX i ich autorem był Hilary Majewski. Tak jak kolejne, nie zostały one jednak zrealizowane. W 1900 roku została powołana Łódzka Komisja Wodno-Kanalizacyjna. Do współpracy przy opracowaniu wodociągów zaproszono Williama Heerleina Lindleya. Inżynier przyjechał do miasta, stworzył plany, ale przez problemy z pozyskaniem funduszy realizacja ulegała opóźnieniu. Wybuch I Wojny Światowej zastał więc Łódź nieskanalizowaną.
🔵 Problem braku kanalizacji narastał w okresie międzywojennym. Zwiększała się liczba mieszkańców Łodzi, co wiązało się z pogarszającą się sytuacją sanitarną. Początek lat 20. upłynął więc pod znakiem snucia przez władze miejskie planów odnośnie do stworzenia wodociągu. W 1924 roku powołano Komisja Kanalizacyjno–Wodociągową, na czele której stanął właśnie Stefan Skrzywan. Wtedy też prace ruszyły i już w następnym roku rozpoczęto kładzenie pierwszych rur. Oprócz kanalizacji Skrzywan zadbał o stworzenie w mieście oczyszczalni ścieków, usytuowanej Lublinku.
🔵 Początkowo zarządzany przez inżyniera Wydział Kanalizacji mieścił się w jego prywatnym mieszkaniu przy ulicy Narutowicza. Dzięki staraniom Skrzywana znalazły się jednak środki na wybudowanie bardziej okazałej siedziby komórki, która została zaprojektowana Wiesława Lisowskiego i stanęła przy ulicy Narutowicza 65.
🔵 Skrzywan był nie tylko profesjonalistą, ale również człowiekiem sympatycznym, wzbudzającym sympatię zarówno wśród oficjeli, jak i robotników. Dbał o warunki ich pracy, jego autorytet budowała nie tylko fachowa wiedza, ale również umiejętność wzbudzania w podległych mu ludziach poczucia udziału w misji cywilizowania Łodzi.
🔵 Stefan Skrzywan zmarł 1 października 1932 w sanatorium w Otwocku. Pochowany został jednak w części katolickiej Starego Cmentarza w Łodzi.
Fot.: wikipedia commons
