28/06/2024
§ Zachowek - dziedziczenie - prawo spadkowe - Adwokat Międzyrzecz - Kancelaria Adwokacka Adwokat Wojciech Solarewicz⚖️
✅Zachowek czy zachówek? Przepisy prawa, w szczególności kodeks cywilny, mówią o zachowku (art. 991 k.c. i n.). Natomiast określenie „zachówek” występuje w mowie potocznej. Przy tym w zasadzie każdy prawnik rozumie co ma na myśli osoba pytająca o „zachówek”.
✅Czym więc jest zachowek? Jest to instytucja prawa spadkowego. Zachowek to roszczenie o zapłatę, czyli możliwość żądania przed sądem od określonej osoby zapłaty określonej kwoty.
✅Z roszczeniem takim mogą wystąpić małżonek, rodzice, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki) zmarłego, czyli spadkodawcy. Co do zasady zapłaty można żądać od spadkobiercy. Z tym, że małżonek, rodzice, zstępni mogą wystąpić z tym roszczeniem, tylko w sytuacji, gdyby w danym, konkretnym stanie faktycznym, dziedziczyli po zmarłym na podstawie ustawy. Dziedziczenie ustawowe jest alternatywnym sposobem ustalania spadkobierców, w sytuacji gdy zmarły nie pozostawił testamentu.
✅W testamencie spadkodawca może powołać do spadku dowolną osobę, również niespokrewnioną. Kiedy testamentu nie ma, dziedziczenie następuje według przepisów kodeksu cywilnego (931 k.c. i następne). Zostawiając szczegóły dziedziczenia testamentowego na kolejne wpisy, w tym miejscu ogólnie wskazuję, że w pierwszej kolejności po zmarłym dziedziczą małżonek i zstępni (zazwyczaj dzieci), gdy nie ma małżonka to wyłącznie zstępni, przy braku zstępnych, małżonek i rodzice.
✅Przenosząc te podstawowe informacje na najprostsze przykłady, na początek wyobraźmy sobie sytuację, w której umiera jedno z małżonków. Osoba taka zostawiła po sobie testament, w którym swój majątek zapisuje dwójce dzieci. Żyje jednak współmałżonek. Gdyby nie było testamentu, na podstawie ustawy współmałżonek dziedziczyłby razem z dziećmi. W tej sytuacji może on pozwać każde z dzieci o zachowek.
✅Inna sytuacja. Małżeństwo nie ma dzieci. Każde z małżonków sporządziło testament, czyniąc siebie nawzajem wyłącznymi spadkobiercami. Ich rodzice jeszcze żyją. W wypadku ginie jedno z małżonków. Na podstawie testamentu dziedziczy co do całego spadku drugi współmałżonek. Jednak gdyby nie było testamentu, wobec braku dzieci, współmałżonek dziedziczyłby z rodzicami zmarłego. W tej sytuacji rodzice mają roszczenie o zachowek przeciwko współmałżonkowi.
✅Sama wysokość kwoty, której można żądać jako zachowku, jest mniejsza niż w przypadku dziedziczenia. Jest to połowa wartości udziału, który przypadłby uprawnionemu do zachowku w przypadku dziedziczenia ustawowego, a jeśli osoba uprawniona do zachowku jest trwale niezdolna do pracy albo zstępny uprawniony jest małoletni, wówczas jest to 2/3 wartości udziału spadkowego.
✅Na przykład, skoro udział współmałżonka, który dziedziczyłby na podstawie ustawy razem z dwójką dzieci, wynosi 1/3 spadku, to może on żądać zachowku w wysokości 1/6 (1/3 x ½) wartości udziału w spadku.
✅Należy pamiętać, że zachowek jest roszczeniem o zapłatę, wobec czego uprawiony do zachowku nie może żądać jakiejś konkretnej części spadku, np. części nieruchomości. Przed sądem dochodzi jedynie zapłaty określonej kwoty.
✅W następnym wpisie kolejne informacje o zasadach obliczania wartości zachowku, a także o możliwości dochodzenia zachowku, w sytuacji gdy spadkodawca nie zostawił testamentu.
, , ,
