03/06/2023
☸️ วันวิสาขบูชาปีนี้ ปฏิทินไทยกับปฏิทินสากลฉลองไม่ตรงกัน กล่าวคือของไทยจะมาช้ากว่า 1 เดือน
🇺🇳🇱🇰🇲🇲🇱🇦🇰🇭 ศรีลังกา, พม่า, ลาว, กัมพูชา ไปจนถึงสหประชาชาติกำหนดวันที่ 5 พฤษภาคม
🇹🇭 แต่ประเทศไทยกำหนดวันที่ 3 มิถุนายน
ข้อสังเกตคือ วันวิสาขบูชาที่จัดช้าลง 1 เดือนนี้ เกิดขึ้นในทุกปีอธิกมาสที่ต้องทดเดือน น่าสงสัยมั้ยล่ะ
ใช่ไง เพราะในปีอธิกมาส เราจัดวันวิสาขบูชาในวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 7 (เชฏฐมาส)
แต่สากล (UN) จัดในวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 6 (วิสาขมาส) พอดี
อ้าว แล้วสรุปฝั่งไหนเพี้ยนกันแน่?
เราท่องจำมาตลอดว่าทุกปีอธิกมาสต้องเลื่อนเดือน แต่กลายเป็นว่าเลื่อนแล้วปฏิทินไทยดันไม่ตรงกับชาวโลกซะเอง
🌙 เพราะการทดเดือนอธิกมาสในปฏิทินไทยใช้ระบบ "เดือนสมมติ" กล่าวคือจะทดที่เดือน 8 เสมอ แต่เดือนที่เป็น "อธิกมาสจริง" อยู่เดือนไหนก็ไม่รู้ เอาเป็นว่าอยู่ในปีนี้แล้วกัน
แล้วก็ตั้งกฎอีกข้อว่า ในปีอธิกมาส วันสำคัญต่างๆ ทั้งมาฆ, วิสาข, อาสาฬห จากเดือน 3, 6, 8 ก็ถูกเลื่อนออกไปเป็นเดือน 4, 7, 8-8 โดยไม่สนว่าเลื่อนแล้วจะทำให้คลาดเคลื่อนจากเดือนจริงหรือไม่
แต่ปฏิทินอินเดียจะทดเดือนตามอธิกมาสที่เกิดขึ้นจริง ซึ่งสามารถเป็นไปได้ตั้งแต่เดือน 4-10 (คล้ายกับปฏิทินจีนที่จะทดเดือนไหนก็ได้)
🌙 โดย "อธิกมาสจริง" ในปี 2566 คือเดือน 8 พอดีกับที่เราใช้ทดตามปกติเลย
ซึ่งถ้าจะจัดวันสำคัญทางศาสนาให้ตรงเดือน ต้องคำนวณเพิ่มเติมคือ
- ถ้ามาก่อนหรือตรงกับอธิกมาสจริง "ไม่ต้องเลื่อนเดือน"
- ถ้ามาหลังอธิกมาสจริง "ต้องเลื่อนเดือน"
นั่นหมายความว่า วันวิสาขบูชาปี 2566 ที่จริงแล้วต้องจัดในเดือน 6 เพราะมาก่อนอธิกมาสจริงในเดือน 8
แต่เพราะระบบปฏิทินไทย ที่ไม่ได้บอกอธิกมาสจริงไว้ ทำให้โดนเลื่อนออกไปเป็นเดือน 7 ซึ่งเป็นเดือนเชฏฐมาสแล้ว
(สำหรับอธิกมาสจริงปีอื่นๆ เช่นปี 2569 ตรงกับเดือน 6, ปี 2572 ตรงกับเดือน 4)
🌙 แอดมินสงสัยเรื่องนี้ตั้งนานจนต้องไปศึกษาจากปฏิทินอินเดียเองเลย กว่าจะรู้หลักคำนวณอธิกมาสจริง (ขอไม่บอกในนี้ล่ะกัน ไม่งั้นยาวแน่) และรู้ว่าในแต่ละปีจะทดเดือนไหนกันบ้าง
และทำให้รู้ว่า การเลื่อนเดือนในปีอธิกมาสแบบไทย ทำให้วันสำคัญทางศาสนาทั้ง 3 วันคลาดเคลื่อนมากถึง 76% เลยทีเดียว
🔴 หมายเหตุ: "วิสาข" แปลว่ากลุ่มดาวคันชั่ง (Libra) ดังนั้นวันวิสาขบูชาจะต้องเห็นจันทร์เพ็ญอยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง ซึ่งตรงกับ 5 พฤษภาคม
ขณะที่ "เชฏฐ" แปลว่ากลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius) ซึ่งหากคุณดูจันทร์เพ็ญในวันนี้ จะอยู่ในกลุ่มดาวแมงป่องพอดี
--------------------
อ้างอิง
http://topicstock.pantip.com/religious/topicstock/2012/02/Y11655656/Y11655656.html (ความคิดเห็นที่ 3 และ 13)
https://www.drikpanchang.com/calendars/hindu/hinducalendar.html
https://www.futurepointindia.com/article/en/adhik-maas-when-and-why-8803
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Nakshatras
https://en.wikipedia.org/wiki/Adhika-masa