04/07/2026
งานวิจัยเผย "ไม้ตระกูลยาง" ยักษ์ใหญ่ป่าเขตร้อนปรับตัวระบบลำเลียงน้ำตามความสูง ช่วยทนภัยแล้ง
เกาะบอร์เนียว, มาเลเซีย — ผลการศึกษาชิ้นใหม่ที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับโลกพบว่า ต้นไม้ในตระกูลยาง (Dipterocarps) ซึ่งเป็นพันธุ์ไม้ที่มีความสูงที่สุดในพื้นที่ป่าดิบชื้นของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีความสามารถในการปรับเปลี่ยนสรีรวิทยาของระบบลำเลียงน้ำตามขนาดความสูงที่เพิ่มขึ้น ซึ่งกลไกดังกล่าวช่วยส่งเสริมความสามารถในการทนทานต่อสภาวะภัยแล้ง และท้าทายสมมติฐานเดิมที่เชื่อว่าต้นไม้ใหญ่จะได้รับความเสียหายจากภัยแล้งมากกว่าต้นไม้ขนาดเล็ก
คณะนักวิทยาศาสตร์นานาชาติ นำโดยมหาวิทยาลัยเอ็กซีเตอร์ (University of Exeter) และมหาวิทยาลัยคาร์ดิฟฟ์ (Cardiff University) ได้ทำการศึกษากลุ่มไม้ตระกูลยางในบริเวณพื้นที่อนุรักษ์ลุ่มน้ำมาเลียู (Maliau Basin Conservation Area) บนเกาะบอร์เนียว ประเทศมาเลเซีย เพื่อศึกษาว่าระดับความสูงของต้นไม้ส่งผลต่อระบบไฮดรอลิกหรือระบบการลำเลียงน้ำจากรากขึ้นสู่ยอดไม้มากน้อยเพียงใด โดยทีมนักวิจัยได้ทำการวัดค่าและเปรียบเทียบสรีรวิทยาของต้นไม้ที่มีความสูงต่างกัน ตั้งแต่ขนาด 7 เมตร ไปจนถึงต้นไม้ขนาดยักษ์ที่มีความสูงถึง 71 เมตร
การปรับโครงสร้างท่อน้ำเลี้ยงเพื่อลดแรงเสียดทาน
ผลการวิเคราะห์โครงสร้างเนื้อไม้พบว่า เมื่อต้นไม้เจริญเติบโตจนมีความสูงเพิ่มขึ้น พวกมันจะปรับเปลี่ยนลักษณะทางกายวิภาคของท่อน้ำเลี้ยง บริเวณโคนต้นและลำต้นส่วนล่าง โดยการขยายขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อน้ำเลี้ยงให้กว้างขึ้น การปรับตัวในลักษณะนี้ช่วยลดแรงเสียดทานภายในท่อลำเลียง ส่งผลให้ระบบการปั๊มน้ำขึ้นสู่เรือนยอดที่อยู่สูงหลายสิบเมตรยังคงทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้จะอยู่ภายใต้ภาวะที่แรงดันน้ำติดลบหรือมีปริมาณน้ำในดินจำกัดก็ตาม
นอกจากนี้ ทีมวิจัยไม่พบหลักฐานว่าต้นไม้ขนาดยักษ์เหล่านี้มีอัตราการเติบโตที่ลดลง หรือเกิดความเสียหายทางกายภาพต่อระบบลำเลียงน้ำมากกว่าต้นไม้ต้นเตี้ยที่เป็นสายพันธุ์เดียวกันในช่วงเวลาที่เกิดภาวะภัยแล้ง ซึ่งชี้ให้เห็นว่าโครงสร้างและคุณลักษณะของระบบไฮดรอลิกในใบของต้นไม้ใหญ่ได้ถูกปรับสภาพให้ทนทานต่อแรงดันที่เป็นลบได้เป็นอย่างดี
ความสำคัญต่อการคาดการณ์สภาพภูมิอากาศ
การค้นพบครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาระบบแบบจำลองสภาพภูมิอากาศในอนาคต เนื่องจากก่อนหน้านี้ แบบจำลองทางนิเวศวิทยาส่วนใหญ่มักตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่า ต้นไม้ที่มีความสูงมากๆ จะมีความเปราะบางและมีอัตราการแห้งตายสูงกว่าต้นไม้ขนาดเล็กเมื่อเผชิญกับวิกฤตความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ
ข้อมูลเชิงประจักษ์จากงานวิจัยชิ้นนี้แสดงให้เห็นว่า ป่าดิบชื้นระดับปฐมภูมิของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีไม้ตระกูลยางเป็นไม้เด่น อาจมีความยืดหยุ่นและการตอบสนองต่อภัยแล้งที่ซับซ้อนกว่าที่เคยประเมินไว้ อย่างไรก็ตาม นักวิจัยเน้นย้ำว่า แม้ต้นไม้เหล่านี้จะมีกลไกการปรับตัวที่ดี แต่การปกป้องพื้นที่ป่าไม้ดั้งเดิมไม่ให้ถูกทำลายยังคงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการรักษาเสถียรภาพของระบบนิเวศ
ที่มาข้อมูลและเอกสารอ้างอิง (Sources)
• รายงานวิจัยฉบับเต็ม: ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการนานาชาติ Science ภายใต้ชื่องานวิจัย "Height does not impair the hydraulic system of the tallest tropical Dipterocarp trees"
• ฐานข้อมูลเปิดทางวิทยาศาสตร์: Dryad Digital Repository
• หน่วยงานวิจัยร่วม: Faculty of Environment, Science and Economy, University of Exeter; Cardiff University; และ Czech University of Life Sciences โดยความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่และนักวิจัยท้องถิ่นในพื้นที่รัฐซาบาห์ ประเทศมาเลเซีย
#เรื่องเล่า #ประวัติศาสตร์ #วิทยาศาสตร์ #ต่างประเทศ #ความรู้ #สาระน่ารู้ #เกร็ดความ #ข่าว
