25/05/2020
Sevgili dostalar,
Once gelecek kurban bayramlari hakkinda bir hususu sayin yoneticilerimizin dikkatine sunmak isterim. Hala yaz aylarindayiz. Kurban derilerini herkes topluyor. Ulu orta bir yerelere atiyor. Bu derilerden birisi hastalikli ise tamami hastalikli oluyor. Bu deriler sonra tedbir alinmadan naklediliyor. YANI HAYVAN STOKUMUZ ICIN HER KURBAN BAYRAMI BIR KORONOVIRUS EPISEMISI.
Sn Yoneticilerimiz lutfen bu derileri toplayacak, usulune gore koruyacak ve ısleme merekzıne ulastiracak ornegım Vefa gubu benzerı gecıcı bir duzen kurun veya Belediyeleri gorevlendirin. Derı sahıplerı derı bedellerınin kimlere dagitılmasını ıstıyor ıse onlara dagitilmasini guvence altina alin. Hatta bugun teknoloji musait herkesin deri parasini kime vakfetti ise oraya verin. KURAN HAYIR ILSER IKEN HAYVAN VATLINIZI YOK ETMEMIZI ISTEMEDI. HAYIR YAPARKEN TOPLUMA ZARAR VERMEYELIM. INSALLAH YERIN KULAGI VARDIR . BU YAKARIS YERINE GIDER VE 2 SAAT ICINDE TEDBIR ALINIR.
Daha onceki bir paylasimda sn tarim bakanimizin israftan %2 tasarrufla 360 000 hanennin beslenebilecegine iliskin onerisni sunmustum, Oneri aslinda tum israf onlenirse butun ulke besleniyorb anlaminda idi. Anlamamistim. Ama bu oneri bende son 30 yildir anlatmaya calistigim hayvancilikta veya TARIMDA sorun nedir sorusuna da cevap arama imkani verdi . memnun oldum.
Soyleki:
1-1999 yilinda kultur ve melez hayvan sayisi 6.5 yerli hayvan sayisi 4,4 toplam hayvan sayisi 10.9 milyon imis.
2-2010 yilinda kultur ve melez 8.8 milyon yerli 2.4 toplam 11.4 milyon olmus.
3- 2019 da melez kultur hayvab sayisi 16.3 yerli 1.7 toplam 18. milyona ulasmis.
Bu rakamlar diyor ki : bu yllarda dogru isler yapmisiz hayvan stokumuzun kompozisyonu daha VERİMLİ OLMASİ GEREKEN kultur ve melez hayvan sayisini ikiye katlamisiz yani stok azalmis ama et ve sut veriminin yuksek olmasi gerekn turler artmis.
Ancak bu degisim ayni zamanda daha NAZLİ hayvanlarin daha CAGDAS beslemesi sorununu da getirmis.
2010 yilina kadar toplam hayvab stoku sabit kalmis bunun bir nedeni DELİ DANA hastaligi diger nedeni ise kultur stokunun 3 milyon artmasi ve yerli stokun yaklasik iki milyon kesime gitmesi suretyle azalmasi olmus.
2006 yilindan sonra yerli kultur ve melez ayrimi istatistiik de tutulmamis.. Ikinci 10 yilda hayvan varligi yaklasik 7.5 milyon artmis bunu tamami kultur ve melez.
Sorun neden cozulmemis yani neden hala ozellikle et sorunu var diyoruz, Burada kucuk bas hayvani inceleyemedik
Bu sorumun cevabi TARIM BAKANLIGI HAYVANCILIK GENEL MUDURLUGUNUN 2015 YILINDA HAZIRLADIGI VE 2013 - 2023 donemi KIRMIZI ET STRATEJISINI belirleyen Raporunda Napolyon gibi 3 sey eksik YEM YEM ve de YEM denilmek suretile cevaplanmis..
BU nasil oluyor !
Basit bir kac satirla cevaplayalim.
1- Genel mudurluk belli varsayimlarla yem talebi hesaplamis. Bu plana gore hayvan sayisi 2023 yilinda 15. 1 milyon olacak. Bu RAPOR TARIHINE GORE BIR MILYON BAS BUYUK BAS HAYVAN ARTISIDIR. Yani asil uretim artisi VERIMLILIKTEN GELECEK . Bu olabilir onemli olan bu 15 milyon bas hayvan iyi beslenirse. Zira artik oldukca guclu bir stok var.
2- Bu donemda bu hayvanalarin dunyada nasil uretiyor diye baktik.Ornek bulmak zor.
3- Kesilen hayvanlarin mukayeseye esas karkas agirligini ingilterede bulduk. Ingilterede ortalama karkas agirliklari 2003 yilinda 318 kg 2006 yilinda 328 kg ve 2018 yilinda 350 kg imis. Bizde bu rakamlar sirasuyla 183 kg 195 kg ve 293 kg. Gelisme var ama yaklasamamisiz halen. Peki bu ne anlam tasiyor. Bu farklar nedeniyle sirasiyla ve her yil 214.000 ton 232.000 ton ve 199.000 ton kirmizi et KATBETMİSİZ.
4- Peki sut ne alemde. Bizim elimizdeki kulturler ve melezlerin yillik sut uretimleri Channel Islan Ineklerine gore 2018 yili sut kaybimiz dort milyon ton. Bizde de bulunan Freisan ineklerine gore 2018 yili kaybimiz 15 milyon ton yine bizde de bulunan Holstein ineklerine gore 2018 kaybimiz 37 milyon ton.
5- Ozetle ayni hayvanlari besledigimize gore ve 2018 yilinda 20 milyon ton sut urettigimize gore sutu Channel Islland hayvanlarina gore %20 Freisan Hayvanlarian gore % 75 Hollenstein Hayvanlarina gore $180 daha pahalli uretiyoruz.
6- Iste verimsizlik.
7- Peki biz bu pahalligi azaltmak icin veya HIC DE AZALTAMAMAK ICIN NE YAPIYORUZ.
8- Iste yilardir anlatamadigim bu sorunun cevabi da ayni Raporda.
9- Rapor diyor ki:
• 300-400 kg canli agirlik için günlük canli agirlik artisi yil
ortalamasi 0,8 kg/gün olarak alinmistir.
• 150-300 kg canli agirlik için günlük canli agirlik artisi yil
ortalamasi 0,6 kg/gün olarak alinmistir.
• Süt ineklerinin gereksinimleri 2013 yili için 10 kg/gün
ortalama süt verimine göre hesaplanirken ,
2023 yili için günlük ortalama süt verimi 15 kg/gün’e göre
hesaplanmistir .
•Besi hayvanlarinda (süt inekleri hariç) kaba/karma yem orani %20/%80; süt ineklerinde ise %40/%60 olarak hesap edilmistir. Besi hayvanlarinda kaba yem oranlari kendi
içerisinde %50 silaj, %40 kaliteli kuru ot ve %10 saman
olarak, süt ineklerinde ise sirasiyla %40, %50 ve %10 alinmistir (bakiniz EK 1 ve EK 2).
Varsaydik ve verim artacak.
10- Daha fazla ayrintiyab girmeden varsayimlari elimdeki EXCEL PROGRAMİ ile denedim. (bu tur programlarla ABD de universiteler veya bakanliklar danismanli hizmeti veriyor)
Raporda KARMA YEM icinde DAGAL hali ile %34 CIVARINDA ongorulen ANCAK TOPLAM Yem icindeki KURU MADDE BAZINDA ORANI %12 civarinda hesapladigimiz KUSPE ile ve hatta kalitesiz kuspe ile bu sonuclar alinamiyor. Cok kaliteli KURU MADDE bazinda %30- %40 lar civarinda PROTEINCE zengin KUSPE gerekiyor ongorulen verimi almak icin. ZIRA BU HAYVANLARIN PROTEIN IHTIYACLARI COK YUKSEKTIR. BU VERILMEZ ISE SONUC ALINAMA. KALITELI KUSPE VEYA PROTEINCE ZENGIN DIGER GIDALARDAN TASARRUF ASLINDA ZARARI ARTTIRIR. Gerisi onemli degil bir sekilde oluyor.
Ornegin bizim programa gore hayvan basina ongorulen et ve sut uretim hedeflerine uygun yem bilesimi KURU MADDE BAZINDA;
%40 Keten Tohumu Kuspesi Solventli
%9 Yemlik Arpa Yan Ürünleri
%4 Bugday Kepegi ( Gunde 3,5 Kg dan Fazla Verilmez)
%1 Kuru Kamış Melası (Kuru Madde Bazında Rasyonun %6 sından Fazla Verilmez)
%13 Bezelye Nohut Sapı Silajı
%23 Kurutulmus Bahçe Otu
%10 Bugday Saplari Samani
%1 mikro Element karismi
%1,3 Mermer Tozu
%0,2 iyotlu Tuz
Seklinde bir alternatifle ulastik.
Kuskusuz mevcut yem girdileri listesinden eger elinizde ayrintili bilgi var ise degisik bilesimlerle ayni sonuca ulasilabilir ve ck daha ucuza yem uretilebilir.
11- Raporda ongorulen mikro element takviyesi yuzde sifir civarinda bu yaklasik %2 civarinda olmak gerekir keza obgorulrn tuz ( iyotlu olmali) ve mermer miktari da dusuk. Ancak uygulama yem ureticileri bol ve ck bol mermer takviyesi yapiyor. Bunlar yetersiz. Zira bizim bitkilerimizin sorunu da YANLIS BESLENME MIKRO ELEMNT ZAYF. Uygulamada bu hayvanlar hic denetilmeyen icinde ne oldugu pek bilinmeyen yemlerle besleniyor ve belki de raporda ongorulen oranalar dahi tutulamiyor.
12- Iste sn dostlar 30 - 35 yilin ozeti. Lafim kimsye degil. Maalesef bu konuya pek degil hic onem vermedik. Zamaninda Banka Finansmaninda yem kontrolu getirelim dedik 400 idi o zaman yem fabrikasi 4 fabrika olur dedi. Zamaninda yem yonetmeligindeki “AZAMI” ( yani sifir da olur) SU KADAR MIKRO ELEMNT HUKMUNU ‘ASGARI’ OLARAK DEGISTIRIN DEDIK TASLAK KAYBOLDU BIZDEN SONRA ESKI HALI ILE CIKTI. DIYORUM KI KENDIMIZ ACIMIYORSAK BU GARIBVAN HAYVANLARA MI ACIYALIM .
