Paul Pham, 2701 Midway Drive, San Diego, CA (2026)

10/27/2024

CHÚNG TA CHẲNG MANG GÌ ĐẾN THẾ GIỚI NÀY KHI ĐƯỢC SINH RA, THÌ KHI CHẾT CHÚNG TA CŨNG KHÔNG THỂ MANG THEO GÌ CẢ. CỦA CẢI THẾ GIAN CHỈ CÓ NGHĨA TRONG CUỘC ĐỜI TRẦN TỤC; NÊN CHI, HÃY TU THÂN TÍCH ĐỨC ĐỂ PHÚC CHO CON CHÁU VÀ RA ĐI THANH THẢN!

10/23/2024

NHÂN DÂN HOA KỲ CHẤP NHẬN KẾT QUẢ TRONG CUỘC BẦU CỬ TỰ DO, CÔNG BẰNG VÀ LIÊM KHIẾT QUA SUỐT TIẾN TRÌNH TỪ BỎ PHIẾU ĐẾN ĐẾM PHIẾU.

10/19/2024

RÚT KINH NGHIỆM TỪ CHIẾN TRANH VIỆT NAM, UKRAINE CÓ THỂ TÌM CÁCH ĐÀM PHÁN HOÀ BÌNH TRÊN THẾ MẠNH, DÙ CHƯA THỂ CHIẾN THẮNG?

Thành phần Tham Dự và Ký Kết "Hiệp Định Hòa Bình và Ổn Định Ukraine":
Các bên ký kết: Ukraine, Liên Bang Nga, Hoa Kỳ, Liên Minh Châu Âu, NATO, Liên Hợp Quốc, Trung Quốc và các bên liên quan khác.

Dù Ukraine chưa thể chiến thắng trong cuộc chiến chống lại Nga, Ukraine phải tạo vị thế mạnh mẽ để đàm phán, một kế hoạch hòa bình có thể được xây dựng xung quanh các nguyên tắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh, đồng thời kết hợp các biện pháp hòa bình lâu dài, ổn định khu vực và xây dựng lại cả Ukraine và các quốc gia láng giềng.

Dưới đây là phác thảo cho một kế hoạch hòa bình tìm cách khôi phục biên giới trước năm 1991 của Ukraine và nhằm mục đích được chấp nhận trên toàn cầu: Hiệp Định Hòa Bình và Ổn Định Ukraine

Kế hoạch hòa bình được thành lập dựa trên sự tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và biên giới được quốc tế công nhận của Ukraine trước năm 1991. Thỏa thuận này nhằm đảm bảo chấm dứt chiến sự, trả lại hòa bình tất cả các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng cho Ukraine, thiết lập an ninh và ổn định lâu dài ở Đông Âu, đồng thời giải quyết các mối quan tâm nhân đạo và phục hồi kinh tế cho cả Ukraine và Nga.

1. Toàn Vẹn lãnh Thổ và Chủ Quyền Của Ukraine Khôi phục hoàn toàn biên giới trước năm 1991: Nga đồng ý rút lực lượng quân sự khỏi tất cả các vùng lãnh thổ của Ukraine, bao gồm Crimea, Donetsk, Luhansk và các khu vực khác bị chiếm đóng từ năm 2014, tái khẳng định biên giới của Ukraine được công nhận trước khi Liên Xô tan rã vào năm 1991. Bảo lãnh quốc tế: Một liên minh các quốc gia (Mỹ, EU, Anh, Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc) sẽ đóng vai trò là người bảo đảm chủ quyền và biên giới của Ukraine. Điều này bao gồm một cơ chế phản ứng ngoại giao hoặc quân sự ngay lập tức nếu xảy ra vi phạm lãnh thổ trong tương lai. Crimea và các khu vực phía Đông: Một quá trình tái hòa nhập dần dần Crimea, Donetsk và Luhansk thuộc thẩm quyền của Ukraine sẽ được bắt đầu, đảm bảo quyền tự chủ trong quản trị địa phương nhưng thuộc chủ quyền của Ukraine. Hỗ trợ nhân đạo và các cấu trúc quản trị chuyển tiếp sẽ được hỗ trợ bởi các cơ quan quốc tế như Liên Hợp Quốc.

2. Ngừng Bắn và Phi Quân Sự Hóa Ngừng bắn ngay lập tức: Một lệnh ngừng bắn được giám sát bởi các lực lượng gìn giữ hòa bình quốc tế (LHQ) sẽ có hiệu lực ngay sau khi ký kết, với các cơ chế chặt chẽ để đảm bảo cả hai bên tôn trọng việc chấm dứt chiến sự. Các khu phi quân sự: Các vùng đệm phi quân sự sẽ được tạo ra dọc theo đường tiếp xúc hiện tại cho đến khi Nga hoàn tất việc rút quân. Các khu vực này sẽ được giám sát bởi các lực lượng quốc tế, đảm bảo hòa bình trong giai đoạn chuyển tiếp. Rút quân Nga: Tất cả quân nhân Nga sẽ được rút đi trong một mốc thời gian định sẵn dưới sự giám sát của các quan sát viên quốc tế. Các vùng lãnh thổ của Ukraine sẽ được bàn giao theo từng giai đoạn để đảm bảo quá trình chuyển đổi có trật tự.

3. An Ninh và Tính Trung Lập Đảm bảo an ninh của Ukraine: Ukraine sẽ được phép gia nhập NATO hoặc nhận được các đảm bảo an ninh tăng cường như một phần của thỏa thuận đa phương với các cường quốc (như Mỹ, EU và NATO). Đổi lại, Ukraine sẽ tuyên bố trung lập trong một khoảng thời gian đã thỏa thuận hoặc cho đến khi một số điều kiện nhất định được đáp ứng. An ninh cho Nga: Để giải quyết những lo ngại về an ninh của Nga, NATO sẽ cam kết không triển khai vũ khí hạt nhân hoặc các căn cứ quân sự thường trực ở các vùng lãnh thổ của Ukraine giáp biên giới với Nga. Các biện pháp xây dựng lòng tin, bao gồm các cuộc đàm phán kiểm soát vũ khí và minh bạch quân sự, sẽ được thiết lập giữa NATO và Nga.

4. Bồi Thường Chiến Tranh và Tái Thiết Tái thiết cho Ukraine: Nga sẽ cung cấp bồi thường cho việc phá hủy cơ sở hạ tầng, thương vong dân sự và thiệt hại kinh tế của Ukraine, do một ủy ban quốc tế quản lý. Những khoản tiền này sẽ giúp xây dựng lại nền kinh tế, nhà ở và các ngành công nghiệp của Ukraine. Hỗ trợ toàn cầu cho tái thiết: Một quỹ đa quốc gia sẽ được thành lập với sự đóng góp của Liên Minh Châu Âu, Mỹ và các nền kinh tế lớn khác để xây dựng lại cơ sở hạ tầng, năng lượng và các lĩnh vực nông nghiệp của Ukraine. Nga có thể tự nguyện tham gia xây dựng lại một số ngành công nghiệp như một cử chỉ thiện chí.

5. Mối Quan Tâm Nhân Đạo va Công Lý: Viện trợ nhân đạo: Một kế hoạch cứu trợ nhân đạo phối hợp sẽ được thiết lập để hỗ trợ người dân phải di dời, cả trong và ngoài nước, bao gồm các chương trình tái định cư và hỗ trợ tài chính để xây dựng lại cộng đồng. Tù nhân chiến tranh và giam giữ dân sự: Phóng thích và trao đổi ngay lập tức các tù nhân chiến tranh và tù nhân chính trị dưới sự giám sát quốc tế, cũng như hỗ trợ xác định vị trí người mất tích và trả lại hài cốt của những người đã chết. Tòa án tội ác chiến tranh: Các cá nhân chịu trách nhiệm về tội ác chiến tranh và vi phạm luật pháp quốc tế trong cuộc xung đột sẽ bị đưa ra xét xử theo Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) hoặc một tòa án quốc tế đặc biệt.

6. Hợp Tác Kinh Tế và Quan Hệ Tương LaiDỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Nga: Là một phần của thỏa thuận, các lệnh trừng phạt áp đặt lên Nga do xung đột sẽ dần được dỡ bỏ khi nước này tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận, đảm bảo nước này tái hòa nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Hợp tác kinh tế Ukraine-Nga: Cả Ukraine và Nga sẽ cam kết thiết lập mối quan hệ kinh tế hợp tác sau xung đột, tập trung vào năng lượng, thương mại và nông nghiệp. Sự độc lập về năng lượng của Ukraine khỏi Nga sẽ được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư quốc tế vào các nguồn năng lượng thay thế.

7. Hội Đồng An Ninh và Ổn Định Khu Vực Hội đồng An ninh Đông Âu: Một cơ quan an ninh khu vực sẽ được thành lập với đại diện từ Ukraine, Nga, NATO, EU và các nước láng giềng khác để giải quyết các vấn đề an ninh và hòa giải các tranh chấp trong tương lai trong khu vực. Cơ quan này sẽ tập trung vào việc ngăn ngừa xung đột và kiểm soát vũ khí. Giám sát và thực thi: Một cơ quan giám sát quốc tế độc lập sẽ giám sát việc thực hiện thỏa thuận hòa bình, báo cáo vi phạm và hòa giải các xung đột có thể phát sinh trong quá trình chuyển đổi.

8. Kết Luận:
Thỏa thuận hòa bình thể hiện sự thỏa hiệp được xây dựng trên sự tôn trọng lẫn nhau về chủ quyền, ổn định và an ninh lâu dài. Trong khi thừa nhận sự phức tạp và bất hoà lịch sử, mục tiêu chính là chấm dứt đổ máu, đảm bảo trả lại hoàn toàn các vùng lãnh thổ Ukraine và thiết lập một khuôn khổ cho sự chung sống hòa bình và hợp tác khu vực ở Đông Âu.

Kế hoạch này được thảo luận vào chi tiết nhằm cân bằng quyền của Ukraine trong việc khôi phục biên giới trước năm 1991 với cách tiếp cận thực dụng đối với các mối quan tâm về an ninh của Nga, hướng tới một nền hòa bình công bằng, lâu dài được cộng đồng quốc tế chấp nhận.

10/16/2024

KHOẢNG 3 TUẦN NỮA ĐẾN NGÀY BẦU CỬ, QUÝ VỊ CỬ TRI ĐÃ SẴN SANG BỎ PHIẾU BẦU CHO AI CHƯA? SỐNG TRONG NƯỚC TỰ DO HOA KỲ, CÔNG DÂN NÀO CŨNG CÓ QUYỀN BẦU NGƯỜI LÃNH ĐẠO CỦA MÌNH. HÃY ĐI ĐÔNG, BẦU ĐÚNG LIÊN DANH MÌNH CHỌN: TRUMP & VANCE HOẶC HARRIS & WALZ? RIÊNG MÌNH, CHỌN BẦU CHO LIÊN DANH XỨNG ĐÁNG THẬT DỄ DÀNG! :)

10/05/2024

NƯỚC VIỆT CỦA TOÀN DÂN VIỆT, KHÔNG PHẢI CỦA RIÊNG ĐẢNG CSVN!

TRẢ TA SÔNG NÚI
Thơ Vũ Hoàng Chương

Trải bốn nghìn năm dựng nước nhà
Sông khoe hùng dũng, núi nguy nga
Trả ta sông núi bao người trước
Gào thét đòi cho bọn chúng ta…
Trả ta sông núi từng trang sử
Dân tộc còn nghe vọng thiết tha
Ngược vết thời gian, cùng nhắn nhủ:
Không đòi, ai trả núi sông ta

Cờ báo phục hai bà khởi nghĩa
Đuổi quân thù, xưng đế một phương
Long Biên sấm dậy sa trường
Ba thu xã tắc, miếu đường uy nghi
Xót nòi giống, quản chi bồ liễu
Dòng Cẩm Khê còn réo tinh anh
Một phen sông núi tranh giành
Má hồng ghi dấu sử xanh đời đời

Bể dâu mấy cuộc đổi dời
Lòng trăm họ vẫn dầu sôi bừng bừng
Mai Hắc Đế, Phùng Hưng, Bố Cái
Liều thế cô dằng lại biên cương
Đầu voi, Lệ Hải Bà Vương
Dù khi chiến tử vẫn gươm anh hào
Tinh thần độc lập nêu cao
Sài lang kia, núi sông nào của ngươi?
Núi sông ấy của người dân Việt
Chống Bắc phương, từng quyết thư hùng
Ngô Quyền đại phá Lưu Cung
Bạch Đằng Giang nổi muôn trùng, sóng reo
Hồn tự chủ về theo lửa đuốc
Chữ thiên thu: Nam Quốc sơn hà
Phá tan nghịch lỗ không tha
Tướng quân Thường Kiệt gan già mấy mươi
Gươm chiến thắng trỏ vời Đông Bắc
Hịch vải nêu tội giặc tham tàn
Dựng nhân nghĩa, vớt lầm than
Danh thơm ải ngoại, sấm ran biên thuỳ
Khí thiêng toả chói tư bề
Phường đô hộ có g*i ghê ít nhiều?…

Cửa Hàm Tử vang teo vết cáo
Bến Chương Dương cướp giáo quân thù
Trận Đà Mạc dẫu rằng thua
Làm Nam quỷ, chẳng làm vua Bắc đình
Chém kiêu tướng, đồn binh Tây Kết
Triều Phú Lương gầm thét giang tân
Phá cường địch báo hoàng ân
Trẻ thơ dòng máu họ Trần cũng sôi
Kìa trận đánh bèo trôi, sóng dập
Sông Bạch Đằng thây lấp xương khô
Những ai qua lại bây giờ
Nghe hơi gió thoảng, còn ngờ quân reo
Hịch Vạn Kiếp lời khêu tướng sĩ
Hội Diên Hồng quyết nghị toàn dân
Khuông phù một dạ ân cần
Vó thiêng ngựa đá, hai lần bùn dây
Sơn hà mấy độ lung lay
Máu bao chiến sĩ nhuộm say mầu cờ

Cảm ý núi ngồi mơ độc lập
Thuận tình sông trôi gấp tự do
Ấy ai đầu dựng cơ đồ
Gấm thêu lời chiếu Bình Ngô thuở nào
Cơn nguy khốn ra vào sinh tử
Thân nằm g*i, lòng giữ sắt son
Linh Sơn lương chúa hao mòn
Quân tan Côi Huyện, chẳng còn mảy may
Chén rượu ngọt cùng say thấm thía
Tình cha con mà nghĩa vua tôi
Thuận dân là hợp ý trời
Sử xanh chót vót công người Lam Sơn

Quốc dân chung một mối hờn
Cần câu đánh giặc mà hơn giáo dài
Chống ngoại địch, gươm mài quyết chiến
Voi Quang Trung thẳng tiến kinh kỳ
Phá Thanh binh trận Thanh Trì
Sông Hồng khoảng khắc lâm ly máu hồng
Núi dậy sấm cho sông loè chớp
Cờ Tây Sơn bay rợp Bắc Hà
Xác thù xây ngất Đống Đa
Bụi trường chinh hãy còn pha chiến bào

Tinh thần độc lập nêu cao
Sài lang kia, núi sông nào của ngươi
Cường quyền vẫn muôn đời cưỡng áp
Dưới bàn tay giặc Pháp càng đau
Chúa tôi nhỏ lệ cùng nhau
Khua chiêng hải ngoại, rừng sâu kéo cờ
Dạ Cần Vương trơ trơ thiết thạch
Kẻ Văn Thân, hiệp khách cùng chung
Hoàng Hoa Thám, Phan Đình Phùng
Khói reo Thanh Nghệ, lửa bùng Thái Nguyên
Hợp Nghĩa Thục kết liên đồng chí
Xuất dương tìm tri kỷ Đông Đô
Phan Sào Nam, Phan Tây Hồ
Long đong bốn bể, mưu đồ cứu dân
Vận nước chửa hết tuần bĩ cực
Sức người khôn đọ sức ông xanh
Mỗi phen gắng gỏi tung hoành
Thương ôi! sự nghiệp tan tành mỗi phen
Nguyễn Thái Học gan bền, chí cả
Họp đồng bang gióng giả nên đoàn
Rừng xanh bụi cỏ gian nan
Mong đem nhiệt huyết dội tan cường quyền
Tổ chức việc tuyên truyền, ám sát
Khắp nơi nơi, từng hạt, từng châu
Xiết bao hy vọng buổi đầu
Một đêm Yên Bái ngờ đâu tan tành

Ôi Việt sử là tranh đấu sử
Trước đến sau cầm cự nào ngơi
Tinh thần độc lập sáng ngời
Bao người ngã, lại bao người đứng lên

Ngày nay muốn sông bền, núi vững
Phải làm sao cho xứng nguời xưa
Yêu nòi giống, hiểu thời cơ
Bốn phương một ý: phụng thờ giang sơn
Đừng lo yếu, hãy chung hờn
Cần câu đánh giặc từng hơn giáo dài

Trả núi sông ta! lời dĩ vãng
Thiên thu còn vọng đến tương lai
Trả ta sông núi! câu hùng tráng
Là súng là gươm giữ đất đai

Trông lên cao ngất phương trời
Hồn thiêng liệt sĩ bừng tươi sắc cờ.

Bài thơ này đã được Lê Tấn Dương phổ nhạc.

10/03/2024

HAPPY 42ND ENGAGEMENT! OCTOBER 2, 1982

09/27/2024

NHÀ THƠ TÔ THÙY YÊN, SAU BAO NĂM BỊ GIAM CẦM TRONG TÙ CẢI TẠO, KHI ĐƯỢC THẢ VỀ, ÔNG BỒI HỒI TƯỞNG TIẾC NGÀY THÁNG CŨ VỚI LƯỢNG TỪ TÂM SAU CƠN DÂU BIỂN

Tô Thuỳ Yên (20/10/1938 - 21/5/2019)

Tô Thùy Yên tên thật là Đinh Thành Tiên, sinh tại Gò Vấp, Gia Định, là cựu học sinh Petrus Ký và Đại học Văn khoa Sài Gòn. Ông dạy học, làm báo tại Sài Gòn và mang cấp bậc Thiếu tá trong quân đội miền Nam trước 1975. Sau 1975 ông bị giam gần 13 năm, từ 1993 cùng gia đình sang Hoa Kỳ theo diện cựu tù nhân chính trị.

Tô Thuỳ Yên, Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, cùng với các hoạ sĩ Duy Thanh, Ngọc Dũng, là những người nòng cốt của nhóm Sáng Tạo, một nhóm sáng tác đã từng được biết đến với phong trào khai sinh “Thơ tự do” trên văn đàn miền Nam vào thập niên 60.

Nhận xét của Nguyễn Ngọc Tuấn về thơ Tô Thuỳ Yên: “Thơ Tô là sự kết hợp hoàn chỉnh và đẹp đẽ giữa hai yếu tố mà giới phê bình lý luận văn học tại Việt Nam thường nói đến: tính dân tộc và tính hiện đại. Có thể dễ dàng tìm thấy trong thơ Tô Thuỳ Yên vô số những dấu vết của truyền thống bên cạnh vô số những điểm cách tân độc đáo: cả hai hài hoà với nhau làm cho thơ ông, ở những bài thành công nhất, có cái hoàn hảo của những tác phẩm cổ điển.”

Nhận xét của Thi Vũ: “Ngôn ngữ thơ Yên mới và linh diệu. Tiết điệu thơ mạnh và hùng. Người đọc như kẻ trôi bè trên dòng nước xiết. Càng về sau, thơ Yên toàn bích như rừng, như đá núi dựng sững qua khắp dãy mùa trời...”

Ta Về
Tiếng biển lời rừng nao nức giục
Ta về cho kịp độ xuân sang

Ta về - một bóng trên đường lớn
Thơ chẳng ai đề vạt áo phai...
Sao bỗng nghe đau mềm phế phủ?
Mười năm, đá cũng ngậm ngùi thay

Vĩnh biệt ta-mười-năm chết dấp
Chốn rừng thiêng im tiếng nghìn thu
Mười năm, mặt xạm soi khe nước
Ta hoá thân thành vượn cổ sơ

Ta về qua những truông cùng phá
Nếp trán nhăn đùa ngọn gió may
Ta ngẩn ngơ trông trời đất cũ
Nghe tàn cát bụi tháng năm bay

Chỉ có thế. Trời câm đất nín
Đời im lìm đóng váng xanh xao
Mười năm, thế giới già trông thấy
Đất bạc màu đi, đất bạc màu...

Ta về như bóng chim qua trễ
Cho vội vàng thêm gió cuối mùa
Ai đứng trông vời mây nước đó
Ngàn năm râu tóc bạc phơ phơ

Một đời được mấy điều mong ước?
Núi lở sông bồi đã lắm khi...
Lịch sử ngơi đi nhiều tiếng động
Mười năm, cổ lục đã ai ghi?

Ta về cúi mái đầu sương điểm
Nghe nặng từ tâm lượng đất trời
Cảm ơn hoa đã vì ta nở
Thế giới vui từ mỗi lẻ loi

Tưởng tượng nhà nhà đang mở cửa
Làng ta, ngựa đá đã qua sông
Người đi như cá theo con nước
Trống ngũ liên nôn nả gióng mừng

Ta về như lá rơi về cội
Bếp lửa nhân quần ấm tối nay
Chút rượu hồng đây, xin rưới xuống
Giải oan cho cuộc biển dâu này

Ta khóc tạ ơn đời máu chảy
Ruột mềm như đá dưới chân ta
Mười năm chớp bể mưa nguồn đó
Người thức nghe buồn tận cõi xa

Ta về như hạt sương trên cỏ
Kết tụ sầu nhân thế chuyển dời
Bé bỏng cũng thì sinh, dị, diệt
Tội tình chi lắm nữa, người ơi!

Quán dốc hơi thu lùa nỗi nhớ
Mười năm, người tỏ mặt nhau đây
Nước non ngàn dặm, bèo mây hỡi
Đành uống lưng thôi bát nước mời

Ta về như sợi tơ trời trắng
Chấp chới trôi buồn với nắng hanh
Ai gọi ai đi ngoài quãng vắng?
Phải, ôi vàng đá nhắn quan san?

Lời thề truyền kiếp còn mang nặng
Nên mắc tình đời cởi chẳng ra
Ta nhớ người xa ngoài nỗi nhớ
Mười năm, ta vẫn cứ là ta

Ta về như tứ thơ xiêu tán
Trong cõi hoang đường trắng lãng quên
Nhà cũ, mừng còn nguyên mái, vách
Nhện giăng, khói ám, mối xông nền

Mọi thứ không còn ngăn nắp cũ
Nhà thương khó quá, sống thờ ơ
Giậu nghiêng cổng đổ, thềm um cỏ
Khách cũ không còn, khách mới thưa...

Ta về khai giải bùa thiêng yểm
Thức dậy đi nào, gỗ đá ơi!
Hãy kể lại mười năm mộng dữ
Một lần kể lại để rồi thôi

Chiều nay, ta sẽ đi thơ thẩn
Thăm hỏi từng cây những nỗi nhà
Hoa bưởi, hoa tầm xuân có nở?
Mười năm, cây có nhớ người xa?

Ta về như đứa con phung phá
Khánh kiệt đời trong cuộc biển dâu
Mười năm, con đã già như vậy
Huống mẹ cha, đèn sắp cạn dầu...

Con gẫm lại đời con thất bát
Hứa trăm điều, một chẳng làm nên
Đời qua, lớp lớp tàn hư huyễn
Hạt lệ sương thầm khóc biến thiên

Ta về như tiếng kêu đồng vọng
Rau mác lên bờ đã trổ bông
Cho dẫu ngàn năm, em vẫn đứng
Chờ anh như biển vẫn chờ sông

Ta gọi thời gian sau cánh cửa
Nỗi mừng ràn rụa mắt ai sâu
Ta nghe như máu ân tình chảy
Tự kiếp xưa nào tưởng lạc nhau

Ta về dẫu phải đi chân đất
Khắp thế gian này để gặp em
Đau khổ riêng gì nơi gió cát...
Hè nhà, bụi chuối thức thâu đêm

Cây bưởi xưa còn nhớ trắng hoa
Đêm chưa khuya lắm, hỡi trăng tà!
Tình xưa như tuổi già không ngủ
Bước chạm khua từng nỗi xót xa

Ta về như giấc mơ thần bí
Tuổi nhỏ đi tìm những tối vui
Trăng sáng lưu hồn ta vết phỏng
Trọn đời, nỗi nhớ sáng không nguôi

Bé ơi, này những vui buồn cũ
Hãy sống, đương đầu với lãng quên
Con dế vẫn là con dế ấy
Hát rong bờ cỏ, giọng thân quen

Ta về như nước tào khê chảy
Tinh đẩu mười năm luống nhạt mờ
Thân thích những ai giờ đã khuất?
Cõi đời nghe trống trải hơn xưa

Người chết đưa ta cùng xuống mộ
Đêm buồn, ai nữa đứng bờ ao
Khóc người, ta khóc ta rơi rụng
Tuổi hạc, ôi ngày một một hao

Ta về như bóng ma hờn tủi
Lục lại thời gian, kiếm chính mình
Ta nhặt mà thương từng phế liệu
Như từng hài cốt sắp vô danh

Ngồi đây, nền cũ nhà hương hoả
Đọc lại bài thơ buổi thiếu thời
Ai đó trong hồn ta thổn thức?
Vầng trăng còn tiếc cuộc rong chơi

Ta về như hạc vàng thương nhớ
Một thuở trần gian bay lướt qua
Ta tiếc đời ta sao hữu hạn
Đành không trải hết được lòng ta

7-1985

09/27/2024

NHÀ THƠ TẠ TỴ TƯỞNG TIẾC HÀ NỘI SAU KHI BỎ THỦ ĐÔ THÂN YÊU DI CƯ VÀO NAM NĂM 1954.
Tôi đứng bên này vĩ tuyến
Thương về năm cửa ô xưa

SAU NĂM 1975, BỊ TÙ CẢI TẠI TẠI LÀO CAI, MIỀN BẮC, ÔNG ĐÃ ĐÒI TRẢ SÀI GÒN CỦA NGÀY THÁNG CŨ

Tạ Tỵ (1921-2004)

Tạ Tỵ (1921-2004) tên thật là Tạ Văn Tỵ, sinh ngày 3 tháng 5 năm 1921 tức ngày 26 tháng 3 năm Tân Dậu tại Hà Nội. Trong giấy khai sinh của ông ghi ngày 24 tháng 9 năm 1922, vì khai muộn mất một năm. Từ khi còn là một sinh viên, Tạ Tỵ đã thành danh khá sớm. Năm 1941, nhờ nhận một giải thưởng tranh, ông được đến thăm kinh đô Huế.

Năm 1943, ông tốt nghiệp tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương. Và cũng năm này, bức tranh Mùa hè của Tạ Tỵ đoạt một giải thưởng của Salon Unique.

Năm 1946, chiến tranh nổ ra giữa Việt Minh và Pháp, Tạ Tỵ cùng với nhiều hoạ sĩ Việt Nam khác, đã tham gia mặt trận Việt Minh chống Pháp và ông là người thầy dạy mỹ thuật đầu tiên trong Liên khu 3. Tác phẩm Nhớ Hà Nội năm 1947 (20×25 cm) được Tạ Tỵ vẽ trong giai đoạn này.

Tháng 5 năm 1950, Tạ Tỵ rời khỏi vùng kháng chiến để trở về Hà Nội. Ông viết cho một người bạn rằng “Cách suy nghĩ của tôi không hợp với kháng chiến sau mấy năm chung sống với họ” [1]. Bắt đầu từ đầu thập niên 1950, ngoài tài vẽ chân dung hí hoạ, ông còn sáng tác trên nhiều lĩnh vực khác, như: truyện, thơ, kịch bản, bút ký...

Năm 1951, ông triển lãm 60 bức tranh tại Hà Nội. Sau 1954, ông vào Nam và sống ở Sài Gòn. Ở đây ông đã phục vụ trong quân đội Việt Nam Cộng Hoà với cấp bậc sau cùng là trung tá trong Tổng cục Chiến tranh Chính trị. Năm 1956, ông triển lãm hơn 60 bức tranh đầu tiên tại Sài Gòn. Và năm 1961, ông triễn lãm lần thứ hai 60 bức tranh lập thể và trừu tượng cũng ở nơi đó.

Năm 1975, sau thời gian học tập cải tạo, ông cùng vợ con vượt biển đến Malaysia và đến định cư tại Hoa Kỳ. Trong thời gian sống tại nước ngoài, Tạ Tỵ lại tiếp tục sáng tác. Năm 2003 sau khi vợ ông qua đời tại Mỹ, ông quyết định trở về Việt Nam với ước vọng sống những ngày cuối cùng ở quê hương mình. Vào 10 giờ sáng 24 tháng 8 năm 2004 (mùng 9 tháng 7 năm Giáp Thân), Tạ Tỵ đã từ trần tại nhà riêng số 18/8 đường Phan Văn Trị, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, sau một cơn bệnh kéo dài do tuổi già, hưởng thọ 83 tuổi.

Tạ Tỵ là một nghệ sĩ đa tài. Ban đầu ông có vẽ sơn mài, cùng thời kỳ với những hoạ sĩ như Nguyễn Gia Trí, Lê Phổ, Nguyễn Tư Nghiêm... Nhưng ông được biết đến nhiều hơn cả khi đi theo trường phái tranh lập thể. Theo hoạ sĩ Trịnh Cung, Tạ Tỵ là người gắn bó và đi đầu trong phong cách hội hoạ lập thể ở Việt Nam từ thập niên 1940 đến 1960; sang thập niên 1970, ông chuyển sang phong cách trừu tượng.

Tuy sống trong thời kì hai miền Việt Nam chia cắt, nhưng người ta không tìm thấy bóng dáng chiến tranh trong hội hoạ Tạ Tỵ. Một mảng tranh được công chúng biết đến nhiều là những bức ký hoạ do Tạ Tỵ vẽ về những nghệ sĩ mà ông quen biết. Những bức chân dung các nghệ sĩ như Đái Đức Tuấn, Vũ Hoàng Chương, Trịnh Công Sơn... có thể tìm thấy nhiều trên sách báo miền Nam Việt Nam trước 1975 và được giới nghệ sĩ đánh giá cao.

Ngoài hội hoạ, ông còn nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực sáng tác: truyện, thơ, kịch bản, bút ký... Trong hơn nửa thế kỷ sáng tác, Tạ Tỵ đã để lại nhiều tác phẩm với các thể loại khác nhau.

Ðề tựa cho tuyển tập truyện ngắn Những viên sỏi của Tạ Tỵ xuất bản lần đầu tiên, Nhà văn Nguyễn Hoạt viết: “Tôi nhận thấy trong con người Tạ Tỵ cũng như trong tác phẩm văn chương của anh, cái đáng yêu nhất, đáng quý nhất vẫn là ‘Tình thương’ chân thành, một ‘Tình thương’ do sự khích động qua xúc cảm mà bật ra, chứ không phải là một thứ văn chương hời hợt, giả tạo.”

Những Con Đường Hà Nội

Nửa đêm không ngủ
Nhớ về Hà Nội mến thương
Hà Nội ơi Hà Nội
Tương tư thức trắng canh trường

Hà Nội của tôi
Của một triệu người lìa Hà Nội
Bỏ quê hương bỏ cả phố phường
Đánh mất tuổi thơ, chôn vùi kỉ niệm
Bỗng đêm nay sống lại trong tôi
Những con đường Hà Nội mến thân ơi

Hỡi những con đường
Có từ lúc tôi ôm bầu sữa mẹ
Những vỉa hè quen thuộc tự ngày xưa
Những vỉa hè phơi nắng dầm mưa
Chân chập chững theo chiều tay mẹ dắt
Rồi nhớn lên
Giữa những con đường dằng dặc
Tiếp nối nhau theo bờ ngói xiêu xiêu
Tiếp nối nhau như tay của người yêu
Truyền hơi thở khi gió mùa đến sớm

Những con đường
Những con đường rờn rợn
Tiếng chân người lạnh lẽo gõ đêm khuya
Nghe than van từng điệp khúc não nề
Nghe rỉ rả mưa phùn lầy lội
Nghe rụng xuống dưới chân tường sám hối
Những thân tàn rũ gục chết mùa đông
Từng âm thanh gờn gợn buốt trong lòng…

Hà Nội, ôi Hà Nội!
Hà Nội của tôi
Với hình ảnh mẹ già khắc khoải
Với em thơ mòn mỏi đếm ngày xanh
Vọng tiếng thời gian bóng xế ngang mành
Nghe thương nhớ nghẹn ngào trong ngực
Đường phố cũ chôn vùi uất ức
Thanh xuân nào e ấp giữa bàn tay
Vào chợ đời đánh mất tuổi thơ ngây
Nhìn mắt trắng buồn tênh cười thế sự

Những con đường
Ôi, những con đường cũ
Chiều phế hưng nằm ngủ dưới thời gian
Lớp bụi đời phủ trắng màu tang
Trong im lặng của bao người Hà Nội
Mà năm tháng chưa xoá mờ tội lỗi
Cứ đêm đêm từ năm cửa ô xa
Hát vọng về theo những canh gà
Tiếng sênh phách hú hồn ma quỷ
Bánh xe nghiến mặt đường rền rĩ
Tóc ca nhi chảy ướt vũng bùn nhơ
Hà Nội ơi! Vỡ nát cả mong chờ

Hà Nội, chao ôi Hà Nội
Hà Nội với những con đường đọng tím
Những con đường câm nín
Những con đường chết lịm ở tim tôi.
Tuổi hoa niên từng hát khúc yêu đời
Và nhảy múa khắp nẻo đường Hà Nội
Bao thương mến với bao nhiêu bối rối
Trôi về đây tàn phá cõi tâm linh
Trắng đêm thâu, trắng cả khối chân tình
Từng xác lá thu về vàng lối cỏ
Mùa úa héo dâng đầy đôi mắt nhỏ
Em ơi em! Có biết thuở nào khuây
Nhớ thương nhau qua những cánh đêm gầy
Nhìn gương mặt hãi hùng sau giấc ngủ.

Ôi, Hà Nội
Ôi những con đường cũ
Đâu hàng Bông hàng Trống với hàng Khay
Đâu hàng Đào khoe nõn những bàn tay
Những đôi mắt nhìn nhau sầu ly cách
Nước Hồ Gươm còn xanh màu cẩm thạch?
Tà áo ai còn đẹp buổi hoàng hôn?
Nhớ thương xưa nhạt nắng những khung tường
Nghiêng nghiêng xuống mặt hồ ôm bóng nước

Những con đường
Những con đường năm trước.
Của ngày xưa, xa lắm Hà Nội ơi
Đêm nay về ngự trị giữa lòng tôi
Đêm nay về, với năm cửa ô nghẽn lối.
Thao thức mãi, từng canh gà báo vội
Rạng đông nào gối lệch tóc đêm sâu

Ở ngoài kia, bóng tối đã phai mầu!..

Trích trong thi phẩm Cho cuộc đời xuất bản năm 1966, in lại tại Hoa Kỳ trong Tuyển tập Tạ Tỵ.

_______________

Hãy Trả Lại Tôi

Hãy trả tôi Sài Gòn với nắng vàng rực rỡ
Cùng bóng hàng cây bên hè phố thân yêu
Hãy trả lại tôi, những vóc dáng diễm kiều
Những đôi mắt hồ thu xanh biếc ngọc
Hãy trả lại tôi, những dòng sông trên sóng tóc
Những nụ cười thơm ngát tuổi thanh xuân
Hãy trả lại tôi, đôi cánh thiên thần
Từng bay lượn khắp vùng trời Nghệ thuật
Hãy trả lại tôi, những khu vườn ươm ngát
Để bướm vàng nô giỡn với ong tơ
Mỗi phút trôi qua là một bất ngờ
Như mưa nắng không chờ mà hội ngộ
Hãy trả lại tôi, những vòng tay rộng mở
Giữa cuộc đời đón nhận chuyện yêu thương
Hãy trả lại tôi những phố, những phường
Những bồn cỏ công viên bốn mùa tình tự
Từ đỉnh cao tiếng hát thấm vào tim
Tiếng hát lênh đênh, tiếng hát nổi chìm
Len nhè nhẹ như lời ru của mẹ

Hãy trả lại tôi, những giấc hồng tuổi trẻ
Những tiếng chân bước khẽ dưới trời đêm
Hãy trả lại tôi, những vạt áo tơ mềm
Bay phơ phất uốn mình trong nắng sớm
Hãy trả lại tôi, những nỗi buồn mơn trớn
Những lời yêu gờn gợn giữa bờ môi
Sài Gòn ơi, xa vắng đã lâu rồi
Quá thương nhớ, hồn tôi rừng rực lửa
Hãy trả lại tôi, hôm nay và ngày mai nữa
Những ước mơ chưa toại nguyện sông hồ
Những hẹn hò chưa kết đọng thành thơ
Những trầm lặng đợi chờ cơn bão tố

Hãy trả lại tôi, những cuộc tình dang dở
Nỗi buồn vui khép mở cánh thời gian
Hãy trả lại tôi, từng đoá mai vàng
Mỗi xuân đến, cả Sài Gòn trẻ lại
Hãy trả lại tôi, bây giờ và mãi mãi
Những thứ gì đã mất tự hôm qua
Hãy trả lại tôi, cuộc sống hiền hoà
Của thành phố Sài Gòn còn phong nhuỵ
Tôi đang sống với rất nhiều suy nghĩ
Mất Sài Gòn là mất cả đời tôi
Sài Gòn ơi, cách biệt đã lâu rồi

Hãy trả lại những gì tôi mơ ước
Hãy trả lại tôi những ngày vui thuở trước
Những đêm dài thao thức trắng không gian
Hồn bâng khuâng chết lịm giữa cung đàn
Chiều mở cửa tơ vàng giăng nến điện
Hãy trả lại tôi, những dấu chân kỉ niệm
Đường học trò nhịp guốc gõ âm vang
Hỡi em yêu, mộng cũ có phai tàn
Có khô héo theo thời gian mòn mỏi?
Tôi ở đây vẫn luôn luôn chờ đợi
Một ngày nào trở lại phố phường xưa

Sài Gòn ơi, thương nhớ mấy cho vừa!...

***

09/25/2024

MƯỜNG MÁN (TRẦN VĂN QUẢNG)

Mường Mán, tên đầy đủ là Trần Văn Quảng (sinh ngày 20 tháng 5 năm 1947) là một nhà văn, nhà thơ, nhà biên kịch người Việt Nam. Quê ông ở làng An Truyền (làng Chuồn) huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Bút danh Mường Mán gắn liền với hai bài thơ ngắn là "Thiếu thời" và "Mùa hạ mới" trên tạp chí Văn năm 1965. Dù vậy, sự nghiệm chính của ông là văn xuôi bao gồm nhiều tập truyện ngắn, truyện dài và tiểu thuyết đã được xuất bản. Mãi tới năm 1995 ông mới in tập thơ đầu tiên là Vọng.

Ngoài văn và thơ, Mường Mán còn được biết đến qua nhiều kịch bản phim. Ông từng biên kịch các phim Người trong cuộc (1987), Tiếng đờn kìm (còn có tên là Chuyện Ngã Bảy, 1997), Gió qua miền tối sáng (viết chung, 30 tập, 1995), Trăng không mùa (1998), Duyên phận (16 tập, 2003)… Tuy nhiên, các tác phẩm thơ của ông luôn nổi bật và được nhiều người biết đến, vì thơ Mường Mán rất lãng mạn, nhẹ nhàng và trong sáng. Đặc biệt, độc giả rất yêu thích những bài thơ của ông như: “Qua mấy ngõ hoa” hay “Bông hồng đầu năm” và nhiều bài thơ khác.

Qua Mấy Ngõ Hoa

Qua Mấy Ngõ Hoa đăng lần đầu tiên trên tuần báo Tuổi Ngọc ở Sài Gòn vào đầu thập niên 1970, được đông đảo bạn đọc miền Nam thời ấy yêu mến, được một số chàng trai trẻ dùng làm tặng vật tỏ tình, nói hộ nỗi lòng, để rồi ̣được yêu, được duyên đôi lứa.

Mãi đến sau này tôi mới ñược biết các cuộc hôn phối đẹp ấy, mới được gặp họ ở quán Ruốc khi tóc họ đã ngả màu muối tiêu. Kẻ xa về từ Châu Âu, Châu Mỹ, người gần thì ở quanh đây. Bạn phải nghe các anh chị ấy bồi hồi nhắc kể về thời học trò, lõm bõm hoặc vẫn còn thuộc làu đọc lại từng câu thơ Qua Mấy Ngõ Hoa với mắt - và
hẳn cả lòng - ngời sáng mới có thể biết niềm vui của tôi vô giá ngần nào

Sau năm 1975, ngoài những cuộc gặp bất ngờ thú vị ấy, nhiều bạn đọc trẻ hồi đó nay ở độ tuổi trung niên - trong và ngoài nước - đã trực tiếp hoặc gián tiếp yêu cầu tôi cho chép lại Qua Mấy Ngõ Hoa, hay đính chính giùm những câu chữ thiếu chính xác do " tam sao thất bổn". Phải chăng, nói như nhà văn Ngụy Ngữ : Với tất cả họ,
thơ Mường Mán đã là một phần của tuổi thanh xuân cần được nâng niu giữ gìn !?
Nếu quả đúng như thế thì hạnh phúc cho tôi xiết bao !

Bài thơ được viết một mạch 18 đoạn trong tâm thế "nhập đồng", sau lắm mùa xuân hạ thu đông " thất tình đại hiệp" khoác mưa, đội nắng, cõng trăng, nuốt gió, ngậm sương lê mòn chẳng biết bao nhiêu đôi guốc mức dọc những ngã đường trong ngoài thành nội, qua đò về đò Thừa Phủ, Cồn Hến, xuôi Vỹ Dạ ngược Kim Long... mơ có ngày được cùng o nớ o tê theo nhau về như sáo sang sông, như chuồn chuồn có đôi có cặp. Bài tình đầu ngỡ ngây ngô ngượng ngùng ngập ngừng ngớ ngẩn không ngờ được lắm bạn đọc đồng cảm, tin cậy, đón rước, cho chọn lòng mình làm quê hương lâu đến thế.

Thoáng chốc mấy mươi năm đã trôi qua, bài thơ vẫn còn nán lại như hạnh phúc của bao đôi lứa do nó bắc cầu mãi còn đó, mong bạn xem Qua Mấy Ngõ Hoa như là món quà tác giả riêng tặng những mối tình đầu nghìn lần thơ dại, vạn lần trong trẻo của
bao đôi lứa đã, đang và sẽ đi qua mặt đất muôn màu này.
Mường Mán
____________________

Qua Mấy Ngõ Hoa

Chim vỗ cánh nắng phai rồi đó
Về đi thôi O nớ... chiều rồi
Ngó làm chi mây trắng xa xôi
Mắt buồn quá chao ơi là tội!

Tay nhớ ai mà tay bối rối
Áo thương ai lồng lộng đôi tà
Đường về nhà qua mấy ngõ hoa
Chớ có liếc mắt nhìn ong bướm

Có chi mô mà chân luống cuống
Cứ tà tà ta bước song đôi
Đi một mình tim sẽ mồ côi
Tóc sẽ lệch đường ngôi không đẹp

Để tóc rối cần chi phải kẹp
Nắng sẽ chia nghìn sợi tơ huyền
Buộc hồn O vào những cánh chim
Bay lên đỉnh hồn anh ngủ đậu

Cứ mím môi rứa là rất xấu
O cười tươi duyên dáng vô cùng
Cho anh nhìn những hạt răng xinh
Anh sẽ đổi ngàn ngày thơ dại

Mi khẽ chớp nghĩa là sắp háy
Háy nguýt đi giận dỗi càng vui
Gót chân đưa bước mộng bồi hồi
Anh chợt thấy trần gian quá chật

Không ngó anh răng nhìn xuống đất
Đất có chi đẹp đẽ mô nờ
Theo nhau từ hôm nớ hôm tê
Anh hỏi mãi răng O không nói?

Tình im lặng tình cao vời vợi
Hay nói ra sợ dế giun cười
Sợ phố ghen đổ lá me rơi
Sợ chân bước sai hồi tim nhịp

Cứ khoan thai rồi ra cũng kịp
Vạn mùa Xuân chờ đón chung quanh
Vạn buổi chiều anh vẫn lang thang
Vẫn theo O giờ về tan học

Từ bốn cửa đông tây nam bắc
Tới bốn mùa xuân hạ thu đông
Theo nhau về như sáo sang sông
Như chuồn chuồn có đôi có cặp

Chim chìa vôi chuyền cành múa hát
Trên hư không ve cưới mùa hè
O có nghe suốt dọc đường về
Sỏi đá gọi tên người yêu dấu

Hoa tầm xuân tím hoang bờ giậu
Lòng anh buồn chi lạ rứa thê!
Nón nghiêng vành nắng chết đê mê
Anh mê sảng theo chiều tắt chậm

Chiều đang say vì tình vừa ngấm
Hai hàng cây thương nhớ mặt trời
Chiều ni về O nhớ thương ai
Chiều ni về chắc anh nhuốm bệnh

Thuyền xuôi dòng ngẩn ngơ những bến
Anh như là phố đứng trông mưa
Anh như là quế nhớ trầm xưa
Sợ một mai O qua mất bóng

Một mai rồi tháng năm sẽ lớn
O nguôi quên những sáng trời hồng
O sẽ quên có một người mong
Một kẻ đứng dọc đời trông đợi

Còn nhớ chi ngôi trường con gái
Lớp học sầu, ô cửa, giờ chơi
Cặp sách quăng mô đó mất rồi
Vì O bận tay bồng tay bế

Chuyện hôm nay sẽ thành chuyện kể
Những lúc chiều đem nắng sang sông
O bâng khuâng nhè nhẹ hỏi lòng
Mình nhớ ai mà buồn chi lạ!

Chim vỗ cánh nắng phai rồi đó
Về đi thôi O nớ chiều rồi
Ngó làm chi mây trắng xa xôi
Mắt buồn quá chao ơi là tội.

***

Paul Pham

10/27/2024

10/23/2024

10/19/2024

10/16/2024

10/05/2024

10/03/2024

09/27/2024

09/27/2024

09/25/2024

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Featured

Share

Category