12/09/2025
Yêu Hà Nội và đã gắn bó 8 năm, nhưng William Gray vẫn đưa cả gia đình rời đi vì không thể chịu đựng thêm bầu không khí "đặc quánh khói xe và mùi nhựa cháy".
"Đây là quyết định khó khăn bởi tôi đã có 8 năm ở thành phố này", William, 38 tuổi, người Anh nói về lý do chuyển cả gia đình từ Hà Nội vào Hội An, cuối năm 2024.
Ý nghĩ rời Hà Nội của William Gray đến sau lần mắc kẹt nửa tiếng giữa dòng xe trên một cây cầu ở quận Hà Đông. Lúc đó anh nôn khan, lồng ngực như bị bóp nghẹt.
"Cuộc sống ở Hà Nội sẽ hoàn hảo nếu không có ô nhiễm", chàng trai Anh nói.
Hàng ngày, William đi làm qua cầu Long Biên, chịu đựng mùi nhựa cháy từ những đám đốt rác, nhất là gần các công trường xây dựng. Giờ tan tầm, tắc đường là nỗi ám ảnh. Khói xe, mùi xăng dầu và nhựa cháy khiến anh khó thở. Vợ anh, một người Hà Nội gốc, thường xuyên bị viêm hô hấp và ho dai dẳng bất kể thời tiết.
Gia đình anh chuyển đến một khu đô thị mới ở Gia Lâm với hy vọng xa trung tâm chất lượng không khí tốt hơn. Nhưng tình hình không thay đổi. Sức khỏe của vợ chồng anh kém đi rõ rệt trong những ngày chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở mức xấu.
Họ quyết định chia tay Hà Nội sau nhiều lần trăn trở. Điều này đồng nghĩa William phải bay vài lần mỗi tháng ra Hà Nội gặp khách hàng. Bù lại, mỗi sáng ở Hội An anh được ngửi thấy mùi thông và rơm, không khí trong lành. Cuối tuần, họ đưa con ra bãi biển để chạy nhảy và vui chơi.
"Tôi nghĩ sự đánh đổi là xứng đáng", anh nói.
Quyết định của William nằm trong bối cảnh Hà Nội được cho là thành phố ô nhiễm thứ 10 thế giới, chỉ số bụi PM2.5 liên tục ở mức kém. Ước tính hơn 40% dân số thành phố đang phơi nhiễm với nồng độ bụi PM2.5 cao gấp đôi quy chuẩn quốc gia. Phân tích Báo cáo Gánh nặng Bệnh tật Toàn cầu ghi nhận riêng số người chết bởi phơi nhiễm PM2.5 ở Việt Nam tăng từ hơn 26.000 người năm 1990 lên 42.000 năm 2015.
Nhà khoa học môi trường sức khỏe Sumeet Saksena, nghiên cứu viên cấp cao tại East-West Center, Honolulu (Mỹ), đã nghiên cứu ô nhiễm không khí ở Hà Nội trong 16 năm, khẳng định xu hướng di cư vì môi trường là một thực tế đáng lo ngại. Nghiên cứu của ông ghi nhận ô nhiễm không khí ngoài trời ở Việt Nam góp phần làm giảm tuổi thọ trung bình khoảng 1,4 năm.
Ô nhiễm không khí trở thành mối đe dọa về sức khỏe đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có bệnh nền. "Một số người dân đã quyết định chuyển đi do chất lượng không khí kém. Nhiều người muốn nhưng chưa thể đi chủ yếu vì rào cản tài chính và xã hội", chuyên gia Sumeet Saksena nói.
Khảo sát độc giả của VnExpress cho kết quả tương tự. Với câu hỏi "Bạn có phải chuyển nơi ở để tránh không khí ô nhiễm ở Hà Nội không?" 27% cho biết đã chuyển và 58% muốn nhưng chưa đủ điều kiện.
"Nếu tình trạng ô nhiễm kéo dài, dòng chảy di cư sẽ ngày càng mạnh, ảnh hưởng đến thu hút đầu tư nước ngoài, các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của thành phố", ông Sumeet nói.
Tamara Hoffman, người Nam Phi, gọi quyết định rời Hà Nội là rất khó khăn vì bạn bè và kỷ niệm gần chục năm qua đều gắn với thành phố này. Cô phải đi sau hai lần chẩn đoán viêm phổi vào năm ngoái. Bác sĩ nói nguyên nhân do ô nhiễm. Cô phải đeo khẩu trang hoặc ở trong phòng có máy lọc không khí suốt ngày.
"Thật buồn vì năm 2017 tôi rời Trung Quốc đến Việt Nam với hy vọng có không khí trong lành hơn. Nhưng một lần nữa tôi phải ra đi với cùng một lý do", Tamara nói.
Tất cả 9 người bạn thân của cô đều là người nước ngoài và rời Hà Nội sau khi lập gia đình để bảo vệ sức khỏe con cái khỏi ô nhiễm. Cô mất hơn một năm mới quyết định chuyển đến TP HCM.
Từ đầu 2025 đến nay, Tamara thấy cuộc sống ý nghĩa hơn bởi được tận hưởng ánh nắng, hồ bơi và nhiều môn thể thao ngoài trời. Cô cũng đã bán hết máy lọc không khí và xóa ứng dụng theo dõi ô nhiễm. "Sức khỏe của tôi đã cải thiện nhiều", cô nói.
Tuy nhiên, không phải người nước ngoài nào cũng chọn ra đi. Nhiều gia đình chấp nhận "sống chung với ô nhiễm" bằng các giải pháp như đầu tư hệ thống lọc không khí hiện đại cho cả nhà, hạn chế ra ngoài khi chỉ số AQI ở mức tím (rất nguy hại) hoặc chọn sống ở các khu đô thị nằm ngoài rìa thành phố, có nhiều cây xanh.
Ông Sumeet Saksena nhấn mạnh Hà Nội cần hành động quyết liệt và nhanh hơn nữa để giảm ô nhiễm. Giải pháp hạn chế xe máy chạy nhiên liệu hóa thạch ở trung tâm từ 2026, mở rộng phương tiện điện giá rẻ và cải thiện giao thông công cộng, là một hướng đi đúng.
Đồng thời, việc quản lý chất thải cần siết chặt đốt rác tự phát và nâng cấp hệ thống thu gom. Hệ thống giám sát không khí nên mở rộng theo thời gian thực, kết hợp cảnh báo công khai và chương trình khoa học công dân để người dân nắm dữ liệu phơi nhiễm cá nhân.
"Quy hoạch đô thị cần ưu tiên không gian xanh và hành lang thông gió, kết hợp với các chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương tiện sạch. Đó là con đường duy nhất để Hà Nội giữ chân không chỉ người nước ngoài, mà cả chính những người dân của mình", chuyên gia Mỹ nhấn mạnh.
Theo VNE
