21/04/2023
Trong cuốn sách nổi tiếng “Mindset: The New Psychology of Success", nhà tâm lý học Carol S. Deck đã mô tả hai loại tư duy cơ bản quyết định cuộc sống của chúng ta, đó chính là: Tư duy phát triển (Growth mindset) và tư duy cố định (Fixed mindset).
Tư duy cố định là sự nhận thức rằng trí thông minh, tài năng hay cá tính là có sẵn từ lúc sinh ra và không thể thay đổi theo thời gian. Khi gặp trở ngại, người có tư duy cố định tin rằng năng lực của bản thân là cố định và dù tiếp tục cố gắng họ cũng không thể làm tốt hơn.
Tư duy phát triển là sự nhận thức rằng trí thông minh, tài năng hoặc cá tính có thể được rèn luyện và phát triển theo thời gian nếu họ thật sự nỗ lực cải thiện. Khi gặp trở ngại, người có tư duy phát triển xem đó là một thử thách và cố gắng vượt qua để phát triển bản thân.
Một người có thể có tư duy phát triển trong một số lĩnh vực của cuộc sống nhưng trong các lĩnh vực khác thì không. Hoặc đôi khi, tư duy cố định được kích hoạt vô thức trong một số trường hợp nhất định.
Nỗ lực
Với niềm tin hiệu quả sẽ được gặt hái từ nỗ lực, người có tư duy phát triển sẵn sàng đón nhận những thách thức và không nản chí dù gặp trở ngại. Ngược lại, người có tư duy cố định tin rằng kết quả có được phụ thuộc vào tài năng. Dù có nỗ lực, họ cũng không thay đổi được kết quả, dẫn đến nhiều sự thụ động trong công việc và cuộc sống.
Vì thế khá thường xuyên, tư duy phát triển giúp một người bước ra khỏi vòng an toàn và đạt được nhiều thành tựu hơn. Ngược lại, tư duy cố định khiến người sở hữu nó rơi vào trạng thái bình ổn và đạt được ít thành công hơn so với tiềm lực bản thân.
Lỗi lầm và phản hồi đóng góp
Những người có tư duy cố định tin rằng trí thông minh và tài năng là tài nguyên tự có từ lúc sinh ra. Vì tin rằng mình không thể làm cách nào cải thiện việc này, họ thường không sẵn sàng đón nhận hoặc khó chấp nhận chỉ trích hay góp ý, bởi nó đồng nghĩa họ không đủ giỏi.
Ngược lại, vì nhìn nhận những phản hồi là cơ hội để cải thiện bản thân, những người có tư duy phát triển luôn tích cực tìm kiếm góp ý và cảm thấy tự hào khi được công nhận sự tiến bộ trong năng lực học tập.
Quá trình và kết quả
Người tư duy cố định thường rất chú trọng đến kết quả và cần ngay sự chứng nhận cho tài năng và trí tuệ của mình. Lẽ dĩ nhiên, họ sẽ không đánh giá cao quá trình hay chú trọng vào cải thiện yếu tố này để thay đổi kết quả.
Với tư duy phát triển, một người thường hứng thú với từng thay đổi trong quá trình và tận hưởng con đường thực hiện mục tiêu thay vì kết quả.
