12/08/2022
Long nhãn – Nguyên liệu thuốc quý
Tại Việt Nam, nhãn được trồng nhiều để vừa để ăn vừa để làm thuốc
Theo Y Học Hiện Đại, thành phần dược lý của long nhãn bao gồm glucose, flavoprotein, tanin, saponin, chất béo...có tác dụng:
Chống lão hóa da và xương
Ngăn ngừa các bệnh về mắt, giảm thị lực
Tăng cường hệ miễn dịch, tăng sức đề kháng tự nhiên, bảo vệ sức khỏe
Thúc đẩy tuần hoàn, đưa máu về các cơ quan trong cơ thể
Gia tăng độ bền, đàn hồi của mạch máu, từ đó giảm thiểu nguy cơ xuất hiện các bệnh liên quan tới tim mạch và huyết áp
Canh long nhãn yến sào kỷ tử tốt cho người hồi hộp loạn nhịp tim, mất ngủ, mồ hôi trộm, ho khan, ít đờm, đờm lẫn huyết...
Cháo long nhãn hạt sen: long nhãn 16 - 30g, hạt sen 16 - 30g, gạo tẻ 60 - 80g vo sạch. Tất cả nấu cháo. Dùng cho người cơ thể suy nhược, thiếu máu.
Long nhãn hoa sinh: long nhãn 10g, lạc (để cả vỏ hạt) đập vụn 15g. Cho ít muối, ít nước, nấu chín cho ăn. Dùng cho trường hợp thiếu máu, chảy máu dưới da.
Trong Y Học Cổ Truyền, long nhãn mang tính ôn và ấm, tác dụng vào Tâm và Tỳ. Những lợi ích mà long nhãn đem lại là:
Bồi bổ khí huyết – Tốt máu, trị các bệnh thiếu máu và dưỡng nhan, nhu nhuận làn da
An thần định chí – An dưỡng tinh thần, trị lo âu suy nghĩ nhiều
Chủ trị trống ngực hồi hộp tim loạn nhịp
Trị các chứng bệnh chán ăn, ăn uống không tiêu khiến cơ thể mệt mỏi
Chữa suy nhược thần kinh, trí nhớ kém hoặc chứng mất ngủ thường xuyên
Trong Đông Y, long nhãn có thể sử dụng đơn lẻ hoặc kết hợp cùng một số loại dược liệu, tạo nên những bài thuốc chữa nhiều chứng bệnh khác nhau. Dưới đây là một số thang thuốc tham khảo sử dụng vị thuốc long nhãn có công dụng điều trị nhất định:
Bài thuốc trị tỳ hư, tiêu chảy - công năng vận hóa của tỳ bị hư suy, bụng dạ chướng, khó tiêu: Sắc uống hàng ngày Long nhãn cùng Sinh khương.
Bài thuốc trị tâm phế, âm hư - chức năng của phế kém, tân dịch tiêu hao: Long nhãn, Kỷ tử, yến sào nấu cùng với đường phèn vừa đủ.
Bài thuốc trị chứng suy nhược cơ thể: Chưng đường phèn với Long nhãn để nguội, pha với nước dùng hàng ngày.
Nhiều bài thuốc cổ phương cũng như tân phương có dùng long nhãn như một vị thuốc bổ huyết công hiệu.Trong thực tế chữa bệnh, tôi hay dùng long nhãn trong bài Quy tỳ thang thể bổ cả tâm lẫn tỳ cho những bệnh nhân hiếm muộn - vô sinh.
Bài thuốc: Táo nhân (sao đen) 12g, nhân sâm 12g, bạch truật (sao vàng) 12g, chích hoàng kỳ 12g, đương quy 12g, long nhãn 12g, mộc hương 8g, phục thần 12g, viễn chí 12g, chích cam thảo 8g, đại táo 5 trái. Bài thuốc này được làm hoàn mềm.
Chữa thiếu máu, mất ngủ, hay quên, kinh hoảng: dùng bài Quy tỳ thang: long nhãn 12g, táo nhân 12g, chích hoàng kỳ 12g, bạch truật sao 12g, phục thần 12g, đảng sâm 12g, mộc hương 4g, viễn chí 6g, đương quy 12g, chích cam thảo 4g. Sắc uống.
Chữa ăn kém, người mệt mỏi, mất ngủ, ra mồ hôi trộm: dùng bài Nhị long ẩm: long nhãn 50g, cao ban long 40g. Sắc long nhãn với nước, thái cao thành miếng mỏng cho vào đun nóng để hòa tan. Ngày uống 2 lần (sáng, tối), mỗi lần 10g.
Long nhãn tửu: long nhãn xào qua rượu, thêm rượu (tỷ lệ khoảng 10%) ngâm 100 ngày là được. Uống vài ba lần mỗi ngày, mỗi lần 20ml. Công dụng: ích tinh thần, bổ khí huyết.
Cháo hạt dẻ long nhãn: long nhãn 15g, hạt dẻ 10 - 20 hạt, gạo tẻ 50g, đường vừa đủ. Hạt dẻ bóc vỏ, đập vụn nấu với gạo thành cháo, khi cháo được, cho long nhãn vào, đun sôi đều, khi ăn thêm đường. Dùng tốt cho người hồi hộp, tim loạn nhịp, mất ngủ, đau lưng mỏi gối.
Long nhãn đại táo chưng mật ong nước gừng: long nhãn 250g, mật ong 250g, đại táo 250g, nước gừng vừa đủ ăn. Nấu long nhãn và đại táo với nước, khi chín nhừ, cho nước gừng và mật ong vào, đun sôi là được. Thích hợp cho người ăn kém, chậm tiêu, da xanh tái, hồi hộp, đánh trống ngực, lo âu, mất ngủ (tâm tỳ lưỡng hư).
Quế viên đồng tử kê: gà giò 1 con, long nhãn 30g. Gà làm sạch, cho long nhãn, chút rượu, dấm, hành, gừng, muối gia vị và ít nước, đặt trên bếp hầm nhỏ lửa khoảng 1 giờ. Dùng cho người thiếu máu, hồi hộp, mất ngủ, đánh trống ngực
Về thành phần hóa học: cùi quả tươi có 82,4% nước, 1,42% protein, 0,45% chất béo, 5,99% đường khử, 2,35% sucrose và một số chất khác. Theo Đông y, long nhãn vị ngọt, tính hơi ôn. Vào kinh tâm và tỳ. Tác dụng ích tâm kiện tỳ, tư bổ khí huyết, ích trí an thần. Dùng cho người lo âu, mất ngủ, ngủ mê, giảm trí nhớ, quên lẫn, loạn nhịp tim, sau đẻ mất sức, thiếu máu; bỏng nước sôi, bỏng lửa, chấn thương xuất huyết, sa thoát, lở ngứa ngoài da. Liều dùng: 12 - 20g/ lần sử dụng.