16/06/2026
Dời ga thì dễ, dời nỗi bất tiện đi đâu?
Tối hôm ấy, tổ dân phố họp ở sân nhà văn hoá. Trên bàn có một ấm trà, một đĩa kẹo lạc, và một tờ giấy in tiêu đề rất nghiêm túc: “Lấy ý kiến nhân dân về định hướng hiện đại hoá không gian đô thị.” Bác tổ trưởng đằng hắng ba lần.
“Hôm nay chúng ta trao đổi một việc lớn. Thành phố hiện đại thì phải có tầm nhìn. Có ý kiến cho rằng ga Hà Nội, tức ga Hàng Cỏ, nên chuyển chức năng ra Ngọc Hồi để phục vụ quy hoạch mới. Bà con có ý kiến gì không?”
Một bác hưu trí ngồi hàng đầu lập tức giơ tay.
“Tôi hoàn toàn ủng hộ hiện đại hoá.”
Cả sân nhìn bác với vẻ kính trọng. Bác uống một ngụm trà, nói tiếp:
“Nhưng tôi xin hỏi hiện đại hoá là làm cho dân đi lại dễ hơn, hay làm cho dân phải đi thêm một đoạn nữa để chứng minh mình yêu thành phố?”
Mấy người bật cười. Bác tổ trưởng ghi vào sổ: “Nhân dân cơ bản đồng thuận với chủ trương hiện đại hoá, có băn khoăn về phương thức triển khai.”
Cô bán bún ngan ở đầu ngõ giơ tay. Cô bảo:
“Nhà cháu không hiểu quy hoạch lớn. Nhà cháu chỉ hiểu thế này. Khách quê ra Hà Nội, xuống ga, gọi cháu một bát bún, ăn xong còn đi bộ được ra Hồ Gươm, ra phố cổ, ra bệnh viện, ra trường đại học. Nếu xuống tận Ngọc Hồi, chắc khách phải ăn tạm bát bún ở trong trí tưởng tượng, vì tiền đi taxi đã đủ no rồi.”
Một anh mặc áo sơ mi trắng, cổ áo hơi dựng, đứng lên. Anh nói rất nhẹ nhàng:
“Em nghĩ chúng ta phải nhìn tích cực. Ga chuyển đi thì khu trung tâm sẽ có thêm không gian. Không gian ấy có thể làm đường, làm quảng trường, làm tổ hợp thương mại, làm căn hộ cao cấp, làm điểm nhấn kiến trúc. Thành phố phải vươn lên.”
Một ông xe ôm công nghệ ngồi cuối sân hỏi vọng lên:
“Thế người đi tàu có được vươn lên không, hay chỉ có giá đất vươn lên?”
Anh môi giới cười rất chuyên nghiệp:
“Người dân sẽ có xe buýt kết nối.”
Ông xe ôm gật gù:
“À, tức là trước đây tàu đưa người ta vào trung tâm. Sau này người ta phải đi tàu, rồi đi xe buýt, rồi có khi đi xe ôm. Thế gọi là kết nối đa tầng.”
Bác tổ trưởng lại ghi: “Nhân dân đánh giá cao giải pháp kết nối đa phương thức.”
Một chú cán bộ về hưu, trước từng làm ở ngành giao thông, lúc ấy mới chậm rãi nói:
“Các anh chị đừng đùa quá. Thành phố nào cũng cần ga đầu mối, cần vành đai, cần đường lớn, cần đô thị mới. Không ai bảo Ngọc Hồi không quan trọng. Nhưng có thêm ga mới khác với xoá vai trò của ga cũ. Nhà có thêm cửa sau không có nghĩa là bịt luôn cửa chính.”
Câu ấy làm sân nhà văn hoá im một chút. Không phải vì khó hiểu, mà vì dễ hiểu quá.
Một bạn sinh viên kéo vali đứng ngoài cổng, chắc vừa từ quê ra, nghe thấy vậy cũng xin phát biểu. Bạn nói:
“Cháu không có ô tô. Cháu cũng không có nhà ở trung tâm. Cháu chỉ có cái vali này, cái balô này, và một khoản tiền bố mẹ gửi hàng tháng. Nếu cháu xuống ga Hà Nội, cháu có thể đi xe buýt, đi bộ, hoặc gọi xe một đoạn ngắn. Nếu cháu xuống Ngọc Hồi, cháu vẫn vào được trung tâm thôi, nhưng mỗi lần vào là cháu phải tính thêm tiền. Với người có xe riêng, mười cây số là một đoạn đường. Với cháu, mười cây số là một bữa ăn.”
Một bác khác, từ nãy đến giờ chỉ ngồi phe phẩy quạt, bỗng nói:
“Tôi thấy lạ. Cái gì phục vụ nhiều người thì hay bị chê là cũ, là chật, là vướng. Cái gì phục vụ ít người nhưng bán được đắt thì gọi là biểu tượng, là tầm nhìn, là đẳng cấp.”
Một cô giáo nghỉ hưu nói:
“Trẻ con bây giờ học lịch sử đã khó. Mai sau nếu hỏi Ga Hàng Cỏ ở đâu, mình bảo: ngày xưa nó ở trung tâm, sau vì hiện đại quá nên nó chuyển ra xa cho tiện. Cháu nó lại hỏi tiện cho ai, thì mình trả lời thế nào?”
Một đứa trẻ đi theo mẹ đến họp, đang ngồi bóc kẹo lạc, bỗng nói:
“Tiện cho người không đi tàu ạ.”
Cả sân bật cười. Cuộc họp tiếp tục. Có người đề nghị nếu di dời thì phải có metro trước. Có người bảo phải giữ một phần chức năng trung tâm. Có người bảo phải tính chi phí xã hội, không thể chỉ tính mét vuông mặt bằng. Có người hỏi nếu đường mở ra rồi lại xây thêm cao ốc, thêm ô tô, thêm người, thì mấy năm nữa lại mở tiếp đường gì. Có người định nói “tầm nhìn trăm năm”, nhưng nhìn cái mái nhà văn hoá dột từ năm ngoái chưa sửa, lại thôi.
Gần cuối buổi, bác tổ trưởng kết luận rất tròn:
“Nhân dân đồng tình với hiện đại hoá, nhưng đề nghị hiện đại hoá đừng làm nhân dân xa thêm trung tâm.”
