23/06/2019
(Lưu lại )👍
GỌI VỐN, CHIA CỔ PHẦN VÀ CẠM BẪY
Gọi vốn đầu tư hay nói thẳng toẹt ra là bảo người lạ ơi, tui có dự án này hay lắm, hiệu quả lắm,... Anh Chị nếu đầu tư vào công ty tui thì đảm bảo sinh lời x lần. Nghe thì có vẻ ngon ăn lắm nhưng thật sự để gọi vốn thành công cho 1 công ty đã có lịch sử hoạt động đã khó, huống hồ chi đối với những start-up mới khởi nghiệp.
Nhìn lại "cuộc li hôn" giữa một quỹ đầu tư lớn thứ nhì Việt Nam và một doanh nghiệp cũng đứng nhất nhì ngành kinh doanh trứng sạch, có lẽ các doanh nghiệp Việt cần nhiều thời gian hơn trước ký đặt bút ký vào bản Hợp đồng "hôn nhân" nhiều cạm bẫy chực chờ. Thông thường các quỹ đầu tư vào các doanh nghiệp tư nhân chưa niêm yết (PE) tại Việt Nam. Các quỹ PE thường lựa chọn các công ty khởi nghiệp hoặc doanh nghiệp tăng trưởng hoạt động trong ngành ‘ngách’. Các quỹ PE khi rót vốn vào các doanh nghiệp tư nhân thường yêu cầu một số chỉ tiêu tài chính nhất định cho đơn vị nhận góp vốn.
Quỹ PE có thể sẽ vạch ra KPI cho doanh nghiệp về kết quả kinh doanh và lợi nhuận, căn cứ để xác định giá trị cổ phiếu của công ty đầu tư, qua đó xác định tỷ lệ góp vốn và khả năng sinh lời. Tỷ suất hoàn vốn sinh lời nội bộ (IRR) là tỷ suất sinh lợi của một dự án, một tỉ lệ lợi nhuận được sử dụng trong lập ngân sách vốn để đo lường và so sánh các lợi nhuận đầu tư và sẽ dùng để phạt doanh nghiệp trong trường hợp doanh nghiệp không đạt được các kết quả kinh doanh do chính ban điều hành doanh nghiệp dự đoán. IRR sẽ dao động từ 20% đến 35% trên tổng số vốn đã rót. => Đây chính là 1 trong những áp lực khủng khiếp cho Ban Lãnh Đạo khi lỡ "chém" quá tay về cái sự hiệu quả hoành tráng của Dự án.
Giả dụ trong trường hợp Đối tác đồng ý rót vốn, bạn cũng cần phải nắm được nguyên lý phân chia cổ phần như thế nào.
Ví dụ, Công ty cổ phần (CTCP) A có vốn điều lệ đăng ký và vốn thực góp là 10 tỷ đồng, Nguồn vốn chủ sở hữu là 10 tỷ luôn (giả định là ko có các quỹ và lợi nhuận giữ lại chưa phân phối. Cty A có dự án X cực kỳ hiệu quả và cần thêm 50 tỷ cho 30% vốn, nữa để có thể triển khai dự án thành công. .Như vậy Công ty cần phát hành thêm bao nhiêu cổ phần nữa để chốt deal? Và Vốn điều lệ của Công ty khi đó là bao nhiêu? Giá trị Công ty là bao nhiêu?
_ Vốn : 10 tỷ
_ Mệnh giá cổ phần: 10.000 đ/cp
_ Số lượng CP đang lưu hành: 1.000.000 cổ phần
_ Số lượng cổ phần cần phát hành thêm = 1.000.000 * 30% / (1 - 30%) = 428.571 cổ phần
_ Giá phát hành = 50 tỷ / 428.571 = 116,667 đ/cp
_ Giá trị Cty = 116,667 * 1.000.000 cổ phần hiện có = 116,67 tỷ
Phần tiếp theo mình sẽ chia sẻ thêm tập tài liệu gọi vốn sẽ có những nội dung gì để các Nhà Đầu tư xem qua .
GỌI VỐN, CHIA CỔ PHẦN VÀ CẠM BẪY (2)
Trong quá trình gọi vốn, định giá doanh nghiệp là yếu tố vô cùng quan trọng để 2 Bên xem xét có thể lên thuyền ngồi cùng với nhau được hay không. Định giá doanh nghiệp cũng không khác gì việc định giá sản phẩm hay dịch vụ mà Công ty đưa ra thị trường nhằm đảm bảo khách hàng chấp nhận bỏ ra 1 số tiền (chi phí đầu tư) để đổi lấy sp/dv đó. Tất nhiên để bán được hàng hay bán cổ phần doanh nghiệp thì Total benefit > Total cost.
Trong bán hàng thì total benefit sẽ bao gồm lợi ích từ sản phẩm, dịch vụ, cá nhân, hình ảnh ... Vậy trong 1 thương vụ đầu tư vào doanh nghiệp thì total benefit sẽ bao gồm những gì? Dĩ nhiên quan trọng nhất vẫn là khả năng sinh lời của Cty trong tương lai, mất bao lâu thì khoản đầu tư này được hoàn vốn và có lãi. Một số yếu tố khác có thể được xem xét để cộng thêm vào giá trị cty như là 1 khoản premium, vd có thể là chuỗi hệ thống, thương hiệu, đội ngũ nhân sự, trình độ công nghệ....
Nói nôm na như vậy cho mọi người dễ hình dung, chứ thật ra công việc định giá một công ty, hay một dự án là một công việc tưởng chừng như đơn giản nhưng lại không hề đơn giản. Nó không chỉ bao gồm các “yếu tố tài chính” mà thôi. Những yếu tố “phi tài chính” cũng hết sức quan trọng. Nhiều khi những “yếu tố phi tài chính” lại cực kì quan trọng và quyết định đến việc định giá lớn hơn là yếu tố tài chính. Một minh chứng cho việc này là các công ty/ startup công nghệ được định giá quá cao trong khoảng thời gian gần đây. Đa phần đều là do những yếu tố phi tài chính quyết định.
Khi xem những chương trình Shark Tank trên truyền hình, tôi thấy cả người chơi (chủ doanh nghiệp) và các Shark đều đưa ra các con số cảm tính về số tiền cần đầu tư, cũng như tỷ lệ % số cổ phần được đổi, rồi 2 Bên mặc cả với nhau như 1 món hàng ngoài chợ khiến tôi vô cùng ngạc nhiên. Đáng lý ra người chơi cũng cần chuẩn bị 1 bảng tóm tắt định giá ngắn gọn để làm cơ sở thương lượng thì có lẽ sẽ thuyết phục hơn rất nhiều.
Như vậy làm thế nào để định giá doanh nghiệp? Hiện tại có rất nhiều phương pháp định giá nhưng có 02 phương pháp chính (hay 02 phương pháp cơ bản) thường được sử dụng nhất đó là: “Phương pháp chiết khấu dòng tiền” (discounted cash flow – DCF) và “phương pháp so sánh” (relative valuation).
Về phương pháp chiết khấu dòng tiền (discounted cash flow – DCF). Theo phương pháp này thì giá trị của một doanh nghiệp được tính bằng cách tính tổng số các dòng tiền kỳ vọng đã hồi quy về hiện tại theo một tỷ suất chiết khấu cho trước. Về công thức, cách tính thì mọi người vui lòng tham khảo thêm về các tài liệu chuyên ngành, LM ko có ý định giải thích ở đây vì ko dễ để cô đọng, ngắn gọn trong vài dòng.
Tuy nhiên, có mấy điểm cần lưu ý trong phương pháp định giá DCF này:
1) Thứ nhất là từ “kỳ vọng”; cần có cơ sở xác đáng và kỹ thuật đáng tin cậy để dự báo dòng tiền tương lai của doanh nghiệp.
2) Thứ hai, tỷ lệ chiết khấu phải thể hiện chi phí cơ hội của các nguồn vốn mà doanh nghiệp sử dụng, chứ không nên dùng một con số võ đoán như 10% hay 15%. Thông thường, tỷ lệ chiết khấu nên là chi phí vốn bình quân gia quyền (weighted average cost of capital – WACC), tức là chi phí của những nguồn vốn khác nhau mà doanh nghiệp sử dụng, được tính trọng số theo tỷ lệ giá trị thị trường của những nguồn vốn đó. Ngoài ra, tỷ lệ chiết khấu có thể không cố định, mà sẽ thay đổi theo thời gian.
3) Thứ ba, trên đây chỉ là công thức DCF căn bản nhất; tùy theo đặc điểm (tốc độ, giai đoạn) tăng trưởng của doanh nghiệp, công thức trên có thể có những biến thể phức tạp hơn không thể trình bày trong khuôn khổ bài viết này.
Về “phương pháp so sánh” (relative valuation): Theo phương pháp này, một doanh nghiệp được định giá dựa vào việc so sánh giá trị với doanh nghiệp khác có những tính chất tương đồng.
Đối với phương pháp này, người ta thương so sánh rất nhiều chỉ tiêu giữa các doanh nghiệp với nhau. Sau đó, chọn một hay vài chỉ tiêu có tính tương đồng và đại diện chung nhất cho ngành hay thị trường của ngành đó. Đa phần, thực tế, các doanh nghiệp thường đo lường bằng các chỉ số P/E (chỉ số thị giá/ thu nhập). Ví dụ, nếu một hay nhiều doanh nghiệp tương tự trong ngành có chỉ số P/E = 10, điều này có nghĩa là nhà đầu tư sẵn sàng bỏ ra mức giá gấp 10 lần thu nhập (tính bằng lợi nhuận) của những doanh này. Tương tự nếu doanh nghiệp cần định giá nằm trong nhóm đặc điểm tương đồng như nhóm trên thì giá trị của doanh nghiệp này có thể cũng được định giá gần bằng 10 lần lợi nhuận của mình.
Ví dụ, Công ty cổ phần (CTCP) A có vốn điều lệ đăng ký và vốn thực góp là 10 tỷ đồng, Nguồn vốn chủ sở hữu là 21,666,666,667 (giả định là ko có các quỹ và lợi nhuận giữ lại chưa phân phối là 11,666,666,667). Doanh thu Cty năm 2018 là 11,666,666,667. Giá trị Công ty là bao nhiêu nếu tính theo phương pháp P/E với giả định P/E là 10? Trong trường hợp Cty phát hành thêm 428,571 cp theo giá thị trường thì cơ cấu cổ đông mới vô là như thế nào và VĐL, Nguồn vốn chủ sở hữu của Cty khi ấy là bao nhiêu?
_ Vốn : 10 tỷ
_ Mệnh giá cổ phần: 10.000 đ/cp
_ Số lượng CP đang lưu hành: 1.000.000 cổ phần
_ EPS = 11,666,666,667 /1,000,000 = 11,667 đ/cp
_ Giá trị 1 cp = 11,667 *10 = 116,667 đ/cp
_ Giá trị Cty = 116,667 * 1,000,000 = 116,666,666,667
_ Tổng số tiền Cty thu về khi phát hành thêm 428,571 với giá thị trường = 428,571 * 116,667 = 50 tỷ. Khi đó:
+ Vốn điều lệ = 10 tỷ + 428,571 * 10,000 = 14,285,710,000
+ Thặng dư vốn cổ phần = 50 tỷ - 428,571 * 10,000 = 45,714,285,714
+ Lợi nhuận giữ lại chưa phân phối = 11,666,666,667
=> Tổng Nguồn vốn chủ sở hữu = 21,666,666,667
Bài đã dài, mình xin tạm dừng ở đây để mọi người ko cảm thấy ngán khi đọc. Chúc mọi người buổi tối an lành!
Nguồn Lucky man (phát triển doanh nghiệp Việt )
