14/11/2025
8: Vì sao vụ việc Đông Mê Kông chưa bị xử lý hình sự
Suốt nhiều năm qua, hàng trăm cư dân Park Vista đã gửi đơn cầu cứu, phản ánh thiệt hại và đề nghị cơ quan chức năng xử lý các vi phạm của chủ đầu tư Công ty Đông Mê Kông. Tuy nhiên, các đơn thư vẫn liên tục bị hướng sang “tranh chấp dân sự”, khiến vụ việc rơi vào bế tắc. Vì sao lại như vậy?
Theo quy định của pháp luật, chỉ khi có dấu hiệu gian dối hoặc chiếm đoạt tài sản ngay từ đầu thì mới bị xử lý hình sự. Còn nếu có hợp đồng hợp pháp, tiến độ ghi rõ và bên vi phạm chỉ “chậm thực hiện” thì được xem là tranh chấp dân sự. Đông Mê Kông nhiều năm qua luôn giữ được “vỏ bọc pháp lý” này, khiến cơ quan điều tra khó xác định yếu tố hình sự.
Mỗi khi bị cư dân hoặc chính quyền yêu cầu báo cáo, doanh nghiệp lại ra văn bản với nội dung quen thuộc: “Công ty đang tổ chức lại thi công, đang làm việc với ngân hàng, sẽ khởi công lại trong thời gian tới.” Không ngày, không kế hoạch cụ thể, chỉ “đang” và “sẽ”. Chính sự mơ hồ có chủ ý này khiến các cơ quan chức năng không thể kết luận là chiếm đoạt hay bỏ trốn.
Khi bị truy trách nhiệm, doanh nghiệp thường viện dẫn các lý do khách quan như dịch bệnh, triều cường, ngân hàng thẩm định lại, hoặc thời tiết xấu. Những lý do này hợp pháp về mặt hành chính, nhưng thực tế chỉ là cách kéo dài thời gian, khiến cư dân kiệt sức trong hành trình đòi quyền lợi.
Ở cấp cơ sở, Ủy ban nhân dân xã Nhà Bè chỉ có nhiệm vụ theo dõi, không có thẩm quyền xử phạt hoặc cưỡng chế. Khi cư dân gửi đơn lên các cấp cao hơn, cơ quan thụ lý lại phải dựa trên báo cáo của địa phương. Nếu trong báo cáo ghi rằng “doanh nghiệp đang khắc phục”, hồ sơ gần như bị chặn lại, không thể tiến thêm bước nào.
Khi bị chất vấn sâu hơn, doanh nghiệp lại tung ra chiêu “tái cấu trúc vốn và tài sản”. Họ nói đang bổ sung tài sản, làm việc với ngân hàng để tái cấp vốn. Không có thời hạn cụ thể, nhưng chỉ cần thể hiện là “vẫn hoạt động” thì cơ quan công an không thể khởi tố, vì chưa xác định được thiệt hại và cũng chưa đủ cơ sở chứng minh ý đồ chiếm đoạt.
Bài học cho cư dân Park Vista là phải bám thật chặt vào Kết luận Thanh tra Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là căn cứ hành chính bắt buộc, là mấu chốt để xác định trách nhiệm pháp lý. Nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng kết luận này, đó chính là hành vi không chấp hành quyết định của cơ quan nhà nước – căn cứ để cơ quan điều tra xem xét yếu tố hình sự.
Cùng với đó, cư dân cần yêu cầu Ủy ban nhân dân xã Nhà Bè công khai báo cáo tiến độ khắc phục. Nếu chính quyền cơ sở không báo cáo hoặc làm ngơ, đó là dấu hiệu của việc buông lỏng quản lý nhà nước, gián tiếp tiếp tay cho sự trì hoãn.
Đông Mê Kông không phải quá mạnh. Họ chỉ quá khéo trong việc đứng đúng ranh giới pháp lý. Cư dân Park Vista chỉ có thể bảo vệ quyền lợi của mình bằng chứng cứ cụ thể, mốc thời gian rõ ràng và căn cứ pháp lý chính thức, chứ không thể dựa vào cảm xúc hay suy luận.
Minh bạch không phải là đặc ân.
Minh bạch là nghĩa vụ của người thực thi công vụ, và cũng là trách nhiệm của doanh nghiệp trước cộng đồng.
