13/03/2025
Đọc để thấm: TRUYỆN LÃO NHẤT VÀ CÂY GẠO GIÀ
Ở làng Đông, có một cây gạo già đứng sừng sững ngay đầu làng. Mỗi mùa xuân, hoa gạo nở đỏ rực, như những đốm lửa thắp sáng cả một góc trời. Cây gạo không chỉ là bóng mát cho lũ trẻ con chơi đùa, mà còn là nơi chứng kiến bao thế hệ lớn lên, đi xa rồi lại trở về.
Dưới gốc cây gạo, người ta thường thấy lão Nhất—một người đàn ông lam lũ, từng là thợ mộc giỏi nhất làng. Lão sống một đời chân chất, làm ra từng bộ bàn ghế, từng cánh cửa với tất cả cái tâm của một người yêu nghề.
Nhưng rồi thời thế đổi thay. Người làng dần chuộng đồ gỗ công nghiệp, rẻ hơn, nhanh hơn. Nghề mộc truyền thống dần mai một. Một ngày nọ, có một ông chủ buôn gỗ lớn từ thành phố về làng, gạ lão Nhất:
“Ông cứ bán cây gạo đi, gỗ này tốt lắm. Tôi trả ông một số tiền lớn, đủ để ông sống sung túc đến cuối đời, không cần vất vả nữa.”
Lão Nhất lặng người. Lão biết cây gạo này quý. Nếu chặt đi, lão có thể mua một căn nhà mới, có thể chẳng cần phải còng lưng bào đục nữa.
Tối hôm đó, lão Nhất ngồi dưới gốc cây, tay mân mê con dao nhỏ, lòng dằn vặt. Lão nhớ hồi nhỏ, chính dưới gốc cây này, lão đã học nghề mộc từ cha. Nhớ những ngày mưa, lão và lũ trẻ chui dưới tán cây trú mưa, cười đùa rôm rả. Nhớ cả những cụ già vẫn hay ra đây ngồi quạt mát, uống chén trà.
Nhưng rồi lão nghĩ: Mình đã già rồi, cả đời vất vả, bây giờ có tiền cũng tốt. Hơn nữa, cây gạo cũng chỉ là một cái cây, có gì mà tiếc?
Sáng hôm sau, lão Nhất gật đầu. Cây gạo bị chặt. Tiếng rìu vang lên từng nhát nặng nề. Khi thân cây đổ xuống, bụi bay mù mịt, những bông hoa gạo đỏ rực rơi lả tả, như những giọt máu thấm vào lòng đất.
Lão Nhất cầm xấp tiền dày trên tay, nhưng khi nhìn khoảng đất trống trơn nơi cây gạo từng đứng, lão thấy lòng mình cũng trống rỗng như thế.
Vài năm sau, lão Nhất có tiền, nhưng không còn ai nhắc đến cái tên của lão như một người thợ mộc giỏi nữa. Lão có nhà đẹp, nhưng chẳng còn ai ghé qua chơi. Lão có tiền, nhưng không ai còn muốn ngồi dưới mái hiên nhà lão uống chén trà như trước.
Một buổi chiều, lão ra khoảng đất trống trước làng, nơi cây gạo từng đứng. Gió thổi qua, nhưng không còn mùi hương thân thuộc. Lão ngồi xuống, lòng chợt đau như có gì vỡ vụn.
Lão thì thầm một mình: “Mình đã bán cây gạo, nhưng cái giá thật sự mình phải trả là gì?”
Tiền có thể mua được nhiều thứ, nhưng không thể mua lại được những giá trị đã mất. Xã hội có thể xem đồng tiền là tất cả, nhưng con người không thể vì tiền mà đánh mất tâm hồn, lương tâm, và những gì đẹp đẽ nhất trong mình. Bởi đến một lúc nào đó, khi ta ngoảnh lại, ta sẽ thấy mình giàu có về vật chất, nhưng lại trắng tay về những điều thực sự đáng quý.
