04/02/2026
Góc hoài niệm
"MÙI SUNG TÚC" CỦA BÁCH HOÁ TỔNG HỢP
Tôi có cái may mắn là sinh ra và lớn lên giữa Thủ đô. Gia đình lớn của tôi có ông bà nội và vô số cô chú ruột chỉ lớn hơn tôi mười mấy tuổi, nên tôi tha hồ bám theo các cô chú đi chơi, mà nhiều nhất là “đi Tổng hợp”.
Cái thời không có gì chơi, cái ăn cái mặc cũng hiếm, thì ra chạy chơi ngoài “Bách hoá Tổng hợp”, cách nhà có hơn trăm mét, quả thật là sung sướng vô cùng.
Từ mặt phố Hai Bà Trưng bước vào cửa Bách hoá Tổng hợp, đã thấy “mùi sung túc” thơm ngào ngạt. Ấy là hai bên của hành lang dài lát đá hoa ô quả trám, là quầy hàng đường sữa. Tôi nhớ chỉ có đường trắng, đường đen, ít bánh quy hôi hôi, kẹo cứng, và sữa hộp. Sữa hộp hồi ấy không có nắp giật tiện lợi, nhà nào cũng phải thủ cái đục hộp sữa, nếu không có thì kê con dao phay vào với một cái chày giã cua, là xong hai cái lỗ hai bên. Khi nào uống hết dốc ngược không ra giọt nào nữa, thì lại dao phay và chày giã cua, đục một nửa chu vi cái nắp hất ngửa lên, đổ nước sôi vào tráng.
“Mùi sung túc” nói đúng ra, chính là mùi thùng carton thơm thơm ám vào tất cả các quầy hàng.
Ở ngay gần cửa ra vào phố Hai Bà Trưng có một cửa luôn đóng, làm chúng tôi rất tò mò. Rồi một hôm mới biết đó là cửa để nhập hàng. Các xe tải đi vào ngõ bên hông Bách hóa Tổng hợp, tập kết và đổ xuống từng thùng to đùng, chúng tôi nhìn những thùng carton to tướng đựng sữa đường mà ao ước giá nhà mình có riêng hẳn một thùng.
Gần Tết thì người ta sẽ cắt một khúc quầy hàng cuối dãy này để bán hàng Tết, bóng bì, miến d**g, mộc nhĩ nấm hương, mì chính, hộp mứt toàn là “trứng chim”, cả những băng pháo hồng hấp dẫn.
Đi tiếp sẽ tới khu vực yêu thích nhất của bọn trẻ con, quầy bán đồ chơi. Quầy này ở giữa của sảnh nhìn ra cổng lối Hàng Bài. Tôi nhớ nhất khi ấy cứ dán mắt thèm thuồng vào bộ “Đồ chơi Trí uẩn” bằng gỗ. Chỉ là 7 miếng gỗ khác nhau mà xếp ra bao nhiêu hình. Đồ chơi thuở ấy cũng lèo tèo lắm, dăm con búp bê nhựa xâu xấu, bóng cao su bóng nhựa, một ít bộ cá ngựa nhiều ba-via làm con ngựa nào cũng đứng cập kênh, … Ấy thế nhưng bọn trẻ con đã chạy vào Bách hóa Tổng hợp là phải xúm đen xúm đỏ chỉ trỏ và mơ ước. Những dịp như Tết Thiếu Nhi Mùng 1 Tháng 6, Tết Trung Thu, người ta bổ sung thêm những đèn ông sao, đèn con thỏ, lẵng hoa, … Và chúng tôi coi luôn sàn đá hoa trơn nhẵn bóng loáng là sân chơi, đẩy cái đèn con thỏ chạy vù vù, …
Phía sau quầy đồ chơi là quầy kim khí hoá chất, nơi bán toàn những thứ mùi dầu mỡ, nào phụ tùng xe đạp, nào kìm búa, đinh, … Có lần tôi phải ra mua đinh về để mẹ đóng quai guốc cho ba mẹ con, đinh cũng chả ra đinh, nó tanh ngoéo và gỉ quèn ra.
Theo những bậc thang rộng rãi, lan can hoa văn sắt tinh xảo với trụ cầu thang bằng đồng bóng loáng, dẫn lên tầng 2, là nơi chủ yếu bán vải vóc quần áo. Tôi vẫn nhớ cái sàn gỗ lim lâu năm đã xỉn màu, làm theo kiểu sàn ngày xưa tức là có khoảng không giữa sàn gỗ và nền xi măng bên dưới, nên đôi khi nó còn thủng lỗ, hay bị ở sát tường. Giữa không gian tầng 2, có một bệ gỗ to ở giữa bên trên có một cô gái gỗ to bằng người thật, mặc áo dài, những ngón tay cong cong duyên dáng. Thi thoảng người ta còn cho bệ gỗ này chuyển động quay tròn, lũ trẻ con mà được ngắm lúc ấy thì mê li sướng tỉnh.
Khi ấy, mua vải cũng như mua đường, sữa, phải mua bằng tem. Thật kinh hoàng là tem vải còn xuống tới tận đơn vị 10 xăng ti mét. À ừ thì mua vải đủ may 1 quần nữ là 1 mét mốt, đương nhiên là phải dùng đến chiếc tem 10 xăng ti. Mấy cô mậu dịch viên ở quầy này trông sang chảnh nhất. Không biết sao mình cứ thích cái hình ảnh bàn tay kheo khéo của các cô cầm cái kéo sắt đen nhỏ nhỏ cắt vào ô tem phiếu, tách một cái, tách cái nữa, rồi gom gom mấy cái phiếu, cộng nhẩm lại xem đã đủ hai mét ba chưa, chẳng hạn thế, …
Tầng 2 nhìn rộng rãi sáng sủa hơn tầng 1 vì xung quanh toàn cửa kính. Cửa thì nhìn xuống ngã tư Đinh Tiên Hoàng - Hàng Khay - Tràng Tiền - Hàng Bài. Cửa thì nhìn xuống tận gần rạp Công Nhân trên phố Tràng Tiền. Trần cũng cao. Thoáng mát. Bọn trẻ con tha hồ chạy nhảy nghịch ngơm hò hết, tiếng chân chạy trên sàn gỗ rầm rập.
Chúng tôi rất thích chơi trốn tìm trong Bách hoá Tổng hợp. Ngoài việc nó rộng, nó mát, nó thơm, còn là vì nó có đến ba cửa ra vào. Một cửa mặt Hai Bà Trưng, một cửa mặt Hàng Bài, và một cửa tít ở mặt Tràng Tiền (sau này khi tôi học cấp 1, cấp 2 thì chạy vào cửa đó là thấy ngay quầy Văn phòng phẩm đầy bút chì bút mực, vở, thước, nhãn vở, compa, ... cũng là một chốn yêu thích). Cứ vào cửa này, luồn cửa kia, tìm nhau loạn lên hết một buổi chơi thì mệt phờ, về nhà cơm chỉ có nước rau muống luộc với cà mà vẫn ăn như điên.
Cái năm đói ơi là đói mới đổi tiền 1985 - 1986, tôi đang là sinh viên Đại học gầy tong teo 44 cân da xanh lét, cái Ng. bạn thân đã học xong Trung cấp Thương nghiệp được vào thẳng Bách hóa Tổng hợp làm cô Mậu dịch viên, tôi cứ thèm mãi. Nghĩ bụng học Đại học làm quái gì, làm Mậu dịch viên như nó mới sướng, cứ ngửi hơi Bách hoá Tổng hợp đã thấy hạnh phúc, …
Vèo cái đã mấy chục năm. Nếu bà nội tôi còn sống thì bà sẽ bảo vèo cái đã cả trăm năm, vì bà tôi toàn gọi Bách hoá Tổng hợp là Godard - xây dựng từ 1901 khi bà còn chưa ra đời.
Bây giờ thì chả ai gọi là Bách hoá Tổng hợp nữa. Cái tên Tràng Tiền Plaza nghe sang trọng, nhưng chả gợi cho bọn 6x - 7x chút cảm xúc nào. Thi thoảng tôi cũng ghé vào, mát và xịn thật đấy, nhưng mà xa lạ, …
17/ Chạp
Admin sưu tầm
NQH
