10/07/2026
https://www.facebook.com/share/p/1CrH4Tg6QQ/?mibextid=wwXIfr
Cộng đồng mạng Trung Quốc: "Tuyệt đối không giúp Việt Nam xây đường sắt cao tốc để tránh tự tay tạo nên một đối thủ"🤔
Thời gian gần đây, một bài viết trên nền tảng truyền thông Sohu của Trung Quốc đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ cộng đồng mạng nước này khi kêu gọi tuyệt đối không giúp Việt Nam xây dựng hệ thống đường sắt cao tốc.
"Dự án đường sắt cao tốc (ĐSCT) Bắc - Nam của Việt Nam đang rầm rộ triển khai, nhưng thử hỏi, chúng ta có thực sự nên đâm đầu vào đó không?
Tháng 11/2024, Quốc hội Việt Nam thông qua chủ trương đầu tư ĐSCT Bắc - Nam. Tuyến đường dài khoảng 1.541 km, nối Hà Nội với TP.HCM, đi qua 20 tỉnh thành với tổng vốn đầu tư lên tới 67,34 tỷ USD. Hà Nội đang chạy đôn chạy đáo tìm vốn, tìm công nghệ, tìm đội ngũ thi công. Nghe qua thì có vẻ là một "miếng mồi ngon", nhưng sự thật có phải vậy không?
Hãy nhìn vào những động thái thực tế của họ. Ngày 12/04/2026, đoạn Hà Nội - Quảng Ninh khởi công. Tuyến này dài 120 km, tốc độ thiết kế 350 km/h, chọn công nghệ của Siemens (Đức) và do VinSpeed làm nhà thầu. Khổ đường ray sử dụng loại 1.435 mm giống hệt chúng ta, nhưng điểm cuối lại dừng ở Hạ Long chứ không kéo dài đến biên giới Trung - Việt, không kết nối với mạng lưới của chúng ta. Điều này chẳng khác nào đang ngầm tuyên bố: "Tiêu chuẩn có thể giống nhau, nhưng mạng lưới thì phải tách biệt."
Những gì diễn ra trên bàn đàm phán còn đáng suy ngẫm hơn. Khi nói chuyện với chúng ta, họ lấy báo giá của Nhật Bản ra để ép giá; khi nói chuyện với Nhật, họ lại bảo Trung Quốc sẵn sàng chuyển giao công nghệ. TBT Việt Nam sang thăm Trung Quốc, ngồi tàu Phục Hưng 10 tiếng đồng hồ, khen ngợi. Nhưng về nước chưa đầy hai tháng, ông lại sang Philippines nâng cấp quan hệ song phương, chốt thỏa thuận tuần tra chung của cảnh sát biển và chia sẻ thông tin trên biển. Tổng thống Marcos còn tuyên bố lập trường của Philippines và Việt Nam ở Biển Đông là "không nhượng bộ".
Đây chính là cái gọi là "ngoại giao cây tre": Rễ cắm vào hoạt động giao thương với Trung Quốc, thân dựa dẫm vào thị trường và chiếc ô bảo hộ của Mỹ, cành lá thì đung đưa theo chiều gió – gió chiều nào che chiều ấy. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng đúc kết: "Gốc vững, thân chắc, cành uyển chuyển", nghĩa là: Lợi ích thì phải lấy, ranh giới đỏ không được đụng tới, lời lẽ phải linh hoạt, nhưng về câu chuyện chủ quyền thì tuyệt đối không lùi một bước.
Cứ nhìn những điều kiện mà Việt Nam đưa ra mà xem: Phải có vốn vay ưu đãi, phải ứng trước vốn đầu kỳ, phải chuyển giao công nghệ, và tốt nhất là dời luôn một phần chuỗi cung ứng sang đó. Trong khi đó, quyền thực thi và cổ phần lại do phía Việt Nam nắm giữ. Bạn bỏ tiền, công nghệ, gánh rủi ro, còn họ nắm quyền kiểm soát. Trên đời này làm gì có ông "bên A" nào sung sướng đến thế?
Vấn đề lớn hơn còn nằm ở phía sau. ĐSCT không chỉ là một tuyến đường, nó là "bộ xương sống" của quốc gia. Khi được xây xong, lưu lượng người và hàng hóa sẽ tăng tốc, tiến trình nhất thể hóa Bắc - Nam sẽ diễn ra nhanh hơn, dòng vốn ngoại sẽ ổn định hơn, và chuỗi cung ứng sẽ hoàn thiện hơn. Có số liệu cho thấy thời gian đi từ Hà Nội đến TP.HCM sẽ rút xuống còn 5 tiếng, chi phí logistics giảm 40%, và khi đó, sức mạnh quốc gia của họ sẽ bước lên một tầm cao mới.
Khi bước lên tầm cao mới đó, thái độ của họ ở Biển Đông sẽ ra sao? Những năm gần đây, họ liên tục khai thác dầu khí và không ngừng bồi đắp các cơ sở trên các bãi đá ngầm.
Có người nói "chuyện làm ăn thì cứ tính theo kiểu làm ăn". Vậy thì chúng ta hãy làm bài toán kinh tế. Việc kết nối đường sắt xuyên biên giới, chẳng hạn như tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng – những tuyến bản chất là để kết nối với Hành lang xuyên Á – buộc phải khớp với tiêu chuẩn của chúng ta thì mới vận hành được. Việc thúc đẩy thực dụng dự án này là không có vấn đề gì, đó là nước cờ đôi bên cùng có lợi. Nhưng ĐSCT Bắc - Nam lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Đó là xương sống của Việt Nam. Ai xây dựng tuyến đường đó sẽ nắm giữ sức ảnh hưởng ngầm. Và họ thì sợ nhất việc để rơi sức ảnh hưởng đó vào tay nước khác, đặc biệt là Trung Quốc.
Một khi đã đứng vững, họ sẽ quay lại "tính sổ" với phương Bắc.
Năm 2025, kim ngạch thương mại Trung - Việt đã vượt mức 230 tỷ USD. Quả thực là rất nóng, nhưng phải nhìn rõ cấu trúc của nó. Việt Nam nhập khẩu lượng lớn máy móc, thiết bị điện và nguyên liệu dệt may từ chúng ta, mang về lắp ráp, dán nhãn rồi xuất khẩu sang Âu Mỹ. Ở giai đoạn hiện tại, họ đang dựa trên chuỗi cung ứng của chúng ta để kiếm tiền. Nhưng đợi đến khi mạng lưới giao thông cao cấp của họ thành hình, họ sẽ chuyển từ việc "dựa vào TQ" sang "đứng dậy chạy". Kết hợp thêm với cái gọi là thuật cân bằng phòng ngừa sự phụ thuộc quá mức, họ sẽ kéo Mỹ và Nhật Bản vào làm đối trọng, đón tàu sân bay Mỹ cập cảng Cam Ranh, mua tàu ngầm của Nga, và đối đầu tại biển đông. Những hành động này đâu phải đến hôm nay mới có.
Lại còn một bài toán nữa. Nếu chúng ta giao nộp toàn bộ tiêu chuẩn ĐSCT, hệ thống xây dựng và kinh nghiệm vận hành cho họ, điều gì sẽ xảy ra? Trong ngắn hạn, thời gian di chuyển và chi phí logistics của họ sẽ được cải thiện đáng kể. Về dài hạn, họ sẽ xây dựng được một hệ thống công nghiệp đường sắt, đào tạo ra hàng vạn nhân sự nòng cốt về kỹ thuật. Mười năm sau, chính lứa người này sẽ dẫn dắt đội ngũ tiến ra biển lớn, cạnh tranh sòng phẳng trên cùng một võ đài với chúng ta, và sự tự tin của họ ở Biển Đông cũng sẽ tăng lên gấp bội. Chẳng lẽ chúng ta lại muốn tự tay nhào nặn ra một đối thủ như vậy hay sao?
Vấn đề nằm ở chỗ: Không phải là sợ cạnh tranh, mà là phải giữ vững lằn ranh đỏ. Không thể để một nước láng giềng có tiềm năng cao sẽ cạnh tranh lại mình. Hợp tác vẫn có thể làm, nhưng phải có ranh giới, có "điểm tựa" để kiểm soát. Việt Nam có thể chờ, chúng ta lại càng có thể giữ bình tĩnh. Lẽ nào chúng ta thực sự muốn dâng hiến "yết hầu" của mình chỉ để đổi lấy một tờ đơn đặt hàng?"
---
