03/04/2025
Ngày hôm qua, cụ Đỗ Nam Trung chính thức ký lệnh áp thuế 46% với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam (mức cũ là 13% - 18% tuỳ ngành hàng).
Không phải tin đồn, không phải nói chơi. Là đòn đánh thật, đánh thẳng, đánh đúng kiểu “cụ” – không vòng vo, không báo trước, không cần giải thích dài dòng.
Lý do thì cũng đơn giản thôi. Việt Nam năm rồi xuất sang Mỹ hơn 136 tỷ USD, nhưng nhập về từ Mỹ chỉ khoảng 13 tỷ. Một bên bán gấp mười lần bên kia. Trong mắt người làm ăn kiểu Cụ Trump, đấy là một cái “deal lỗ” cho nước Mỹ. Mà Cụ thì không ưa lỗ. Không ưa bị chơi trên cơ. Không ưa bất kỳ ai “ăn dày” mà không chịu nhả. Thế là Cụ ra tay – dứt khoát, không cần bàn nhiều.
Ai từng theo dõi các bài viết hoặc được sách của Cụ Đỗ Nam Trung thì sẽ thấy: Cụ không giống chính khách truyền thống. Cụ không ngồi đàm phán quanh co, không tính toán chính trị lòng vòng. Cụ làm như doanh nhân: Thấy không hợp lý là sửa, thấy bị ép là phản đòn, thấy không lời là rút. Với Cụ, chẳng có cái gọi là “quan hệ truyền thống” hay “giao hảo lâu năm”. Chỉ có: “Mày lãi nhiều quá, tao chịu không nổi” – và thế là… gõ thuế.
Người khôn ngoan không chỉ nhìn vào thuế suất. Họ nhìn bàn cờ. Họ nhìn người cầm quân. Và với một người như Cụ Trump, thì nước cờ này… quá đúng bài. Cụ làm y chang hồi đánh thuế Trung Quốc, y chang hồi cấm Huawei, rồi TikTok. Phát nào cũng mạnh tay, và thường là chẳng ai kịp phản ứng. Vậy nên đừng than “Sao Cụ lại làm vậy?”. Câu đúng phải là: “Sao mình không thấy chuyện này sớm hơn?”
Về phía Việt Nam, những ai bị ảnh hưởng nặng nhất chính là các ngành xuất khẩu: Dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử… Khi thuế tăng cao, hàng mình bán sang Mỹ sẽ đội giá, mất lợi thế cạnh tranh. Đơn hàng chậm lại, có khi bị huỷ. Doanh nghiệp teo tóp. Công nhân giảm giờ làm. Một vài chỗ có thể phải dừng sản xuất. Nói tóm lại: Đây là đòn trực diện, giáng vào đúng chỗ đang ăn nên làm ra.
Nhưng chưa dừng lại ở đó. Khi hàng không xuất được, nó sẽ đổ về tiêu thụ trong nước. Mà thị trường trong nước thì đang yếu, sức mua đang chùng, dân đang giữ tiền. Hàng hóa tràn về, giá cả rối loạn, cuộc chơi bị đảo lộn. Những ông lớn từng chỉ đánh thị trường Mỹ, giờ quay đầu về Việt Nam, chen vào sân nhà. Lúc đó, người buôn nhỏ, người bán online, tiểu thương… sẽ phải đối mặt với một cuộc cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết.
Vậy người kinh doanh nhỏ phải làm gì? Trước hết là bình tĩnh. Đừng chạy theo đám đông, đừng vội ôm hàng theo tin đồn. Hãy soi lại toàn bộ danh mục sản phẩm của mình: Có món nào liên quan đến chuỗi cung ứng xuất khẩu không? Có rủi ro về biến động giá vốn hay không? Nếu có, nên thu hẹp, giảm dần, hoặc thay thế. Tiếp theo, cần tập trung vào những mặt hàng thiết yếu, có vòng quay nhanh, biên lợi nhuận vừa phải nhưng đều đặn. Bán ít đi, lời ít lại, nhưng chắc và sống được.
Tận dụng xu hướng người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Họ đang ưu tiên những sản phẩm thực sự cần – chứ không phải những thứ hào nhoáng vô nghĩa. Đây là cơ hội cho ai biết chăm sản phẩm, chăm khách, và làm thật, bán thật. Đừng ham mở rộng, đừng ảo tưởng thị trường – đây là lúc sống sót mới là thắng.
Ngoài ra, nếu có thể, hãy xây kênh bán hàng riêng, giảm dần phụ thuộc vào nền tảng. Kết nối trực tiếp với khách hàng cũ. Làm tốt dịch vụ hậu mãi. Lấy sự ổn định và gắn bó làm nền tảng để đi tiếp. Còn nếu chưa có dữ liệu, chưa có tệp khách trung thành, thì bây giờ là lúc phải bắt đầu.
Và hãy nhớ: Cụ Trump chưa chắc dừng ở đây. Sẽ còn nhiều cú “bẻ lái” nữa dành cho các nước đang “ăn chênh” của Mỹ. Vậy nên đừng trông chờ Cụ mềm lại. Mình phải tự cứng lên.
Người khôn không ngồi nguyền rủa bàn cờ. Người khôn nhìn vào vị trí mình đang đứng và tính nước đi tiếp theo. Mình không thể thay đổi Cụ Trump, cũng không thay đổi được mức thuế. Nhưng mình thay đổi được mô hình kinh doanh, thay đổi được chiến lược, thay đổi được cách mình sống sót qua giai đoạn này.
Ván cờ này chưa tàn. Chỉ là sang hiệp mới – khó hơn, gắt hơn, nhưng cũng là lúc rõ ai biết chơi thật sự.
“What separates the winners from the losers is how a person reacts to each new twist of fate.”
(Điều phân biệt người chiến thắng với kẻ thất bại là cách họ phản ứng với từng bước ngoặt của số phận.) – Đỗ Nam Trung.
