14/06/2026
TRUNG QUỐC ĐANG "CÀN QUÉT" TỪ PHÂN KHÚC GIÁ RẺ ĐẾN CÔNG NGHỆ CAO, KHIẾN CẢ NƯỚC GIÀU LẪN NƯỚC NGHÈO LO NGẠI
Trong nhiều thập kỷ, thế giới từng tin vào mô hình "đàn ngỗng bay" của kinh tế học. Khi một quốc gia giàu lên và chi phí lao động tăng cao, các ngành sản xuất giá rẻ sẽ dịch chuyển sang những quốc gia nghèo hơn. Nhật Bản từng nhường dệt may cho Hàn Quốc, Hàn Quốc lại nhường cho Trung Quốc.
Nhưng Trung Quốc đang tạo ra một ngoại lệ đáng chú ý.
Theo số liệu được The Economist dẫn lại, từ năm 2010 đến 2024, thị phần xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc tăng lên ở cả 4 nhóm hàng hóa chế tạo gồm công nghệ thấp, công nghệ trung bình, công nghệ cao và nhóm dựa trên tài nguyên thiên nhiên. Nói cách khác, Trung Quốc không chỉ tiến sâu vào xe điện, pin, AI hay công nghệ cao mà vẫn giữ được vị thế mạnh trong những ngành sản xuất giá rẻ vốn được xem là cơ hội của các nước đang phát triển.
Đáng chú ý hơn, Trung Quốc hiện đóng góp tới 64% giá trị gia tăng trong toàn bộ hàng dệt may, da giày và các sản phẩm tương tự được xuất khẩu từ 30 quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Điều này cho thấy ngay cả khi sản phẩm cuối cùng được sản xuất ở nước khác, phần giá trị lớn nhất vẫn có thể nằm trong chuỗi cung ứng của Trung Quốc.
Điều gì đang diễn ra?
Có lẽ bài học lớn nhất nằm ở việc Trung Quốc không còn phát triển theo cách truyền thống. Thay vì từ bỏ các ngành giá trị thấp để tập trung hoàn toàn vào công nghệ cao, họ tìm cách giữ lại cả hai bằng tự động hóa, robot và năng lực sản xuất quy mô lớn. Chính công nghệ đang giúp Trung Quốc tiếp tục cạnh tranh trong những lĩnh vực mà trước đây người ta cho rằng sẽ phải nhường lại cho các quốc gia có chi phí lao động thấp hơn.
Điều đó cũng cho thấy cạnh tranh toàn cầu ngày nay không còn đơn thuần là câu chuyện lao động rẻ hay đắt. Quốc gia nào kiểm soát được công nghệ, chuỗi cung ứng và năng suất sản xuất sẽ có khả năng duy trì lợi thế ở nhiều tầng nấc khác nhau của nền kinh tế.
Từ câu chuyện của Trung Quốc, thế giới có thể đang chứng kiến sự thay đổi của một quy luật từng được xem là bất biến. Trong cuộc đua mới, công nghệ không chỉ giúp chinh phục những đỉnh cao giá trị, mà còn giúp giữ lại cả những thị trường tưởng như đã thuộc về người khác.