21/10/2026
Paul van Loggerenberg
𝗗𝗜𝗘 𝗦𝗧𝗜𝗟 𝗔𝗥𝗠𝗢𝗘𝗗𝗘 𝗩𝗔𝗡 𝗢𝗡𝗦 𝗢𝗨𝗘𝗥 𝗚𝗘𝗦𝗟𝗔𝗚
Mense wat ’n leeftyd gewerk het, maar nou stilweg sukkel om kos en medisyne te bekostig.
~ ONS GOUE JARE - Katie Lategan
https://www.facebook.com/OnsGoueJare/
Sy sal jou steeds vra of jy koffie wil drink. En as jy instem, sal daar waarskynlik ’n beskuitjie ook wees. Sy sal glimlag, uitvra na die kinders en sê dit gaan goed. Wat sy nie sal vertel nie, is dat sy vanoggend haar laaste twee snye brood geëet het.
Ons ken sulke mense. Dalk is dit die netjiese tannie langsaan wat haar tuin self probeer onderhou. Dalk die oom wat elke Sondag met ’n skoon, gestrykte h**p in die kerk sit. Dalk is dit jou eie ma of pa. Mense wat nie kla nie, nie bedel nie en liewer sonder iets klaarkom as om iemand te laat agterkom hoe swaar hulle kry.
Daar is ’n soort armoede wat nie op straat staan en om hulp vra nie. Dit bly agter toe gordyne, binne huise waar die meubels al dekades oud is, maar sorgvuldig afgestof word. Dit dra ordentlike klere, groet vriendelik en antwoord op die vraag “Hoe gaan dit?” met die bekende woorde: “Nee wat, ons kom reg.”
Maar hulle kom nie altyd reg nie.
Baie van hierdie mense het veertig of vyftig jaar lank gewerk. Hulle het belasting betaal, kinders grootgemaak, skuld afbetaal en geglo dat daar ná aftrede ’n rustiger tyd sou aanbreek. Toe kom die werklikheid: ’n pensioen wat al minder koop, spaargeld wat stadig verdwyn en rekeninge wat elke maand eerste betaal moet word.
Die keuses raak al hoe kleiner. Koop jy die vleis of betaal jy die elektrisiteit? Ry jy dokter toe of spaar jy die petrol? Gaan haal jy jou medisyne, of probeer jy nog ’n paar dae sonder dit klaarkom? Vir iemand wat nog nooit so ’n besluit moes neem nie, klink dit ondenkbaar. Vir iemand anders is dit Dinsdag.
Wat hierdie armoede besonder seer maak, is die skaamte wat dikwels daarmee saamkom.
Die geslag wat geleer is om hard te werk, jou eie potjie te krap en nooit ’n las te wees nie, vind dit soms byna onmoontlik om te sê: “Ek het hulp nodig.”
Hulle sal eerder ’n ete oorslaan as om hul kinders te bekommer. Hulle sal die uitnodiging na ’n verjaarsdag van die hand wys omdat hulle nie geld vir ’n geskenk of brandstof het nie. Hulle sal sê hulle is nie honger nie, terwyl hulle eintlik net nie genoeg kos in die huis het nie.
En ons sien dit nie, want ons kyk dikwels na die verkeerde dinge.
’n Netjiese huis beteken nie daar is kos in die kas nie. ’n Motor op die erf beteken nie daar is geld vir petrol nie. ’n Glimlag is nie ’n bankstaat nie.
Natuurlik leef nie alle ouer mense in armoede nie. En nie almal wat swaarkry, wil hê ander moet hul geldsake oorneem nie. Armoede neem nie ’n mens se trots, oordeel of reg op privaatheid weg nie. Daarom is die manier waarop ons help net so belangrik soos die hulp self.
Begin deur werklik te luister. Vra nie net “Gaan dit goed?” terwyl jy reeds na jou motorsleutels soek nie. Vra eerder: “Is daar hierdie maand iets wat vir jou moeilik is om te bekostig?”
Bied aan om saam inkopies te doen, ’n afspraak te reël of uit te vind watter openbare dienste beskikbaar is. As iemand oorweeg om voorgeskrewe medisyne oor te slaan, help om met ’n kliniek, dokter of apteker oor veilige opsies te praat.
En soms hoef hulp glad nie groot te wees nie.
’n Sak kruideniersware wat met respek gegee word. ’n Rit kliniek toe. ’n Uitnodiging na middagete sonder die verwagting dat die gas iets moet saambring. ’n Gereelde oproep wat nie net uit plig gemaak word nie.
Miskien moet ons ook anders begin praat oor mense wat oud geword het. Hulle is nie mislukkings omdat hulle pensioen nie genoeg is nie. Hulle het nie minder waardigheid omdat hulle hulp nodig het nie. En hulle behoort nie ná ’n leeftyd se bydrae tot die samelewing alleen met hul kommer gelaat te word nie.
Die hartseerste van stille armoede is juis dat dit stil is.
Daarom vra ek vandag: Wanneer laas het jy regtig gevra hoe dit met die ouer mens naby jou gaan — en lank genoeg stilgebly om die antwoord te hoor?
En aan elke ouer mens wat hierdie woorde lees en stilweg swaarkry: Jou omstandighede bepaal nie jou waarde nie. Om hulp te vra, wis nie ’n leeftyd se harde werk, opoffering en selfstandigheid uit nie.
𝗪𝗔𝗧 𝗗𝗜𝗡𝗞 𝗝𝗬?
Is daar vandag meer ouer mense wat finansieel swaarkry as wat ons besef? Of het ons as gemeenskap eenvoudig opgehou om mooi genoeg na mekaar om te sien?
Ons hoor graag jou mening.
